NIEUWSMarcus Azzini

‘Ongewenst gedrag, maar niet grensoverschrijdend’: artistiek leider Toneelgroep Oostpool mag blijven

Bij Marcus Azzini liepen werk en privé te veel door elkaar heen, is de conclusie van een onderzoek. Toch ziet de raad van toezicht geen reden voor ontslag. De vier jonge theatermakers die de kwestie aankaartten, zijn geschrokken en teleurgesteld. 

Marcus Azzini zal niet worden ontslagen bij het Arnhemse theatergezelschap. Beeld Daniel Cohen
Marcus Azzini zal niet worden ontslagen bij het Arnhemse theatergezelschap.Beeld Daniel Cohen

Marcus Azzini, artistiek leider van Toneelgroep Oostpool, heeft zich niet schuldig gemaakt aan machtsmisbruik en seksueel intimiderend gedrag. Hij zal niet worden ontslagen bij het Arnhemse theatergezelschap, dat tot de vier grote groepen van het land behoort.

Dat is de voornaamste conclusie van een rapport dat een extern onderzoeksbureau heeft ingesteld naar aanleiding van klachten van vier mannen over seksueel grensoverschrijdend gedrag in de periode 2011-2015. Het gaat om medewerkers en stagiairs die in die tijd bij Oostpool in dienst waren en met Azzini (nu 49) samenwerkten. Oostpool laat weten dat er wel maatregelen moeten worden genomen die leiden tot een veiligere en professionelere cultuur bij de theatergroep.

Hand in hand met seks

De zaak kwam aan het rollen toen toneelschrijver en dramaturg Tjeerd Posthuma (nu 28) begin dit jaar een essay publiceerde over zijn werk bij een theatergroep, en hoe hij daar te maken kreeg met grensoverschrijdend seksueel gedrag – zonder expliciet namen te noemen. Daarop volgde een interview met hem in dagblad Trouw, waarin hij over zijn relatie met, naar nu is gebleken, Marcus Azzini, onder meer zei: ‘Onze samenwerking ging hand in hand met de seks. Toen ik dat op een gegeven moment niet meer ­wilde, wilde hij ook niet meer met me werken.’ 

Het interview was voor drie andere jonge theatermakers en acteurs bij het gezelschap aanleiding om samen met Posthuma een brief te schrijven aan de raad van toezicht van Oostpool. Ze beschrijven daarin het grensoverschrijdend gedrag en eisen maatregelen tegen Azzini. Daarop besloot het gezelschap een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren door onderzoeksbureau Bezemer & Schubad. Afgelopen week werd het rapport aan Oostpool gepresenteerd, waarna vrijdag de briefschrijvers werden ingelicht.

‘Voor rechtvaardiging van de termen machtsmisbruik of willekeur of ‘quid pro quo’ (‘voor wat, hoort wat’) heeft het onderzoek geen onderbouwing opgeleverd’, zo stelt het rapport. Wel had Azzini zich meer rekenschap moeten geven van zijn belangrijke positie binnen het gezelschap en hoe daarmee om te gaan tegenover de jonge makers die met hem samenwerkten.

Schaamte

Het rapport stelt ook dat de intieme relatie tussen Azzini en (de niet bij naam genoemde) Posthuma ‘consensueel’ van aard was, en niet onder dwang plaats vond. In zijn autobiografische essay schetst Posthuma hoe zoiets in zijn werk gaat, en hoe hij inderdaad toestond dat er een seksuele relatie ontstond, tot het moment dat hij daarmee wilde stoppen, omdat het niet goed voelde. Met als gevolg schaamte en een zwijgcultuur.

‘Gezien het leeftijdsverschil en het verschil in levenservaring tussen beide personen, alsmede de stevige invloed van verweerder (Azzini, red) binnen de producties van toneelgroep Oostpool mag het duidelijk zijn – ook zonder expliciete gedragscode hierover – dat verweerder er goed aan had gedaan die relatie niet te beginnen. Werk en privé liepen hierdoor meer dan wenselijk door elkaar heen’, aldus het onderzoeksrapport. Ook het feit dat Azzini veel macht en invloed heeft binnen de theatersector en dat veel jonge makers naarstig op zoek zijn naar werk, speelt in dit soort zaken een rol.

Scherp gesprek

Karen Verkerk, voorzitter van de raad van toezicht van Oostpool, laat weten dat er een zakelijk en scherp gesprek met Azzini is gevoerd naar aanleiding van de aantijgingen en het onderzoek. Verkerk: ‘Het onderzoek heeft geen misstanden aangetoond, maar bij alle betrokkenen is een grote behoefte om zo transparant mogelijk om te gaan met deze situatie. Dat Marcus naar voren stapt geeft daar blijk van. Oostpool moet een veilige en inclusieve werkplek zijn, waar het welzijn van medewerkers en een professionele en open werksfeer zijn gewaarborgd.’

Azzini erkent in een reactie dat hij fouten heeft gemaakt: ‘Ik wil mij niet verschuilen achter de conclusies van het rapport. Want los van wat mijn intenties zijn geweest, mijn gedrag heeft wél aanleiding gegeven voor deze meldingen. En dat spijt me. Om die reden heb ik ook steeds het onderzoek ondersteund en ook alle medewerking verleend. Het rapport geeft aan dat er geen sprake is van seksuele intimidatie of machtsmisbruik maar komt wel met aanbevelingen voor de verbetering van mijn functioneren.’

De onderzoekers geven Oostpool het advies: ‘Bied Azzini een coach aan in verband met zijn handelen als leidinggevende.’

Kritiek

De briefschrijvers laten weten geschrokken en teleurgesteld te zijn over de uitkomsten van het onderzoek en de conclusies van de raad van toezicht van Oostpool. Ze zijn onthutst dat hun verhalen volgens het onderzoek geen onderbouwing bieden voor machtsmisbruik en seksuele intimidatie en bestrijden het oordeel dat er sprake was van een consensuele relatie.

Daarbij voelen ze zich voor het blok gezet door het feit dat zij op dezelfde dag als de pers geïnformeerd werden over het voldongen feit om Marcus Azzini aan te houden als artistiek leider. Er was tot vrijdag nog geen gesprek geweest tussen de briefschrijvers en Toneelgroep Oostpool. 

De briefschrijvers uiten hun zorgen over de veiligheid van toekomstige werknemers en hebben ernstige twijfels over de voortzetting van de samenwerking tussen Oostpool en ArtEZ, de Arnhemse theaterschool. Ze hebben er geen vertrouwen in dat de genomen maatregelen wezenlijk kunnen bijdragen aan een cultuurverandering bij Toneelgroep Oostpool.

Ook uiten ze kritiek op het onderzoek zelf, dat zij beperkt van opzet vinden en niet overeenkomstig hun meldingen, en dat door slechts één onderzoeker is uitgevoerd. Ze wijzen op omissies in de conclusies, met name over ‘het pestgedrag en de drugscultuur bij Oostpool waar Marcus Azzini een centrale rol in heeft’.

Het onderzoeksrapport adviseert Oostpool een discussie op gang te brengen over wat gewenst en wat ongewenst gedrag is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden