Ongestoord neuzen in justitiepaleis

Ontsnappingen, bommeldingen, het komt allemaal voor in het justitiepaleis in Brussel. Oplossingen blijven echter uit...

BRUSSEL Erg verrast waren de werknemers van het justitiepaleis in Brussel niet, toen afgelopen dinsdag twee gemaskerde, gewapende mannen de rechtszaal binnenstormden en drie gevangenen bevrijdden. ‘We kregen een telefoontje dat we beter in ons kantoor konden blijven, omdat er gewapende mannen door de gangen renden’, zegt een medewerkster van de griffie. ‘Het deed me niet veel. We zijn hier al wat gewend.’

Ontsnappingen, bommeldingen, slachtoffers die daders tegenkomen in de gang, verdachten die een mes of pistool bovenhalen in de rechtszaal – in het Brusselse justitiepaleis komt het allemaal voor. ‘Je kunt hier probleemloos een wapen binnensmokkelen’, zegt een jonge Brusselse advocaat.

Wie een paar uur ronddoolt in het gigantische gebouw, weet dat hij gelijk heeft. Zelfs nu het veiligheidspersoneel na de ontsnapping versterking heeft gekregen van gewapende politieagenten, kunnen ze onmogelijk alle 44 ingangen en de ontelbare trappengalerijen en verborgen hoekjes in de gaten houden. De metaaldetector bij de hoofdingang doet het niet, camera’s hangen er amper.

Dus loop je ongestoord binnen in de prachtige zittingzaal van het Hof van Cassatie – de deur stond op een kier – en in de gang van de magistratuur. Zelfs in de tunnel waarlangs gevangenen binnengevoerd worden naar hun cellen, om te wachten tot hun rechtszaak begint, kun je zomaar rondneuzen.

De problemen zijn al jaren bekend, maar er is amper iets veranderd. Na de vorige ontsnapping, begin dit jaar, werd wel een ‘werkgroep beveiliging’ opgericht. Céline Gustin (32) zit in de werkgroep namens de Regie der Gebouwen, die alle overheidsgebouwen beheert. ‘Als de beveiliging een praktisch probleem was geweest, was het allang opgelost. Maar het is ook een filosofisch probleem. Alle spelers hebben hun eigen belangen.’

Zo willen de vakbonden van het veiligheidskorps, dat gewapend met wapenstok en pepperspray de verdachten van gevangenis naar rechtszaal begeleidt, meer personeel. ‘Nu zijn we met 78 man, van wie er 7 ziek thuis zitten nadat ze dinsdag een pistool tegen hun hoofd hadden gekregen, terwijl we eigenlijk met 120 moeten zijn’, zegt vakbondsman David Rossius (29).

Meer bewakers? Nee, minder transport van gevangenen, vindt een hoge magistraat. ‘Het is hier een komen en gaan van gevangenen. Zelfs voor een eenvoudige verlenging van een aanhouding moet een gevangene hierheen komen. Je zou beter een videoverbinding met de gevangenis leggen. Niet duur, niet moeilijk, wel veilig.’

Een videoverbinding? ‘Dat is geen ideaal communicatiemiddel. Daar kunnen mijn cliënten nadeel van ondervinden’, zegt de jonge advocaat. ‘Waarom geen raadkamer bouwen in de gevangenissen? Zo sluit je ook risico’s uit.’ Dat willen de vakbonden dan weer niet. Slecht voor de werkgelegenheid van het veiligheidskorps.

Zo heeft iedereen in het justitiepaleis zijn eigen ideeën over de beveiliging. En zo gebeurt er al jaren niets. ‘Iedereen moet hier zijn zegje doen’, zegt de magistraat. ‘Na iedere ontsnapping komt de discussie op gang, maar daar blijft het bij. Er komen geen oplossingen.’

[Zie verder pagina 5, kolom 1]

Altijd maar wachten op toestemming van monumentenzorg
[Vervolg van pagina 1]

Architecte Céline Gustin noemt het ‘un sac de noeuds, een zak vol knopen’. Iedere keer als ze één knoop ontwart, duikt er een volgende op. En raken alle belangengroepen het een keer eens, dan is er nog de dienst Monumenten en Landschappen.

Het 19de-eeuwse justitiepaleis met zijn kolossale zuilen, marmeren vloeren en plafondschilderingen is een beschermd monument. Voor elke aanpassing – van het installeren van een camera tot het vervangen van een gebroken raam – moet Monumenten en Landschappen permissie geven.

‘Wettelijk hebben ze daar 150 dagen voor, maar in de praktijk duurt het soms een jaar’, zegt Gustin. ‘Voor de installatie van camera’s wachten we al twee jaar op toestemming.’

De ‘werkgroep beveiliging’ werkt nu aan een plan om in het justitiepaleis een beveiligde zone voor de gevaarlijkste misdadigers te creëren. Daar komen metaaldetectors, scanners en gewapende bewakers, zodat de rest van het gebouw toegankelijk blijft voor bewonderaars van de architectuur.

Maar ook dat plan stuit op hindernissen. Gustin toont een trappenhal, die alle etages verbindt. ‘We mogen geen enkele etage afsluiten zonder toestemming van monumentenzorg. Zo kun je moeilijk een afgesloten zone creëren.’ Ze schat dat het nog twee jaar duurt voor met de bouw van een beveiligde zone wordt begonnen.

De magistraten en advocaten zijn al zo gewend aan de verlammende traagheid, dat ze er hun schouders over ophalen. ‘Ik ben geen specialist, maar het lijkt mij dat je met het geld om dit justitiepaleis veilig te maken tien nieuwe justitiepaleizen kunt bouwen’, zegt een magistraat. ‘Dit gebouw heeft grandeur, maar met grandeur los je geen zaken op.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden