Ongepolijst en toch beheerst

Hun interpretatie van volksliedjes uit Yorkshire trok over Engeland met de kracht van een orkaan, en inmiddels zijn The Watersons niet meer weg te denken uit de wereld van de Britse folk....

Om jaloers van te worden, zo trots als de Engelsen zijn op hun folkmuziek; muziek die ze beschouwen als een levende kunstvorm die overal raakvlakken heeft. Neem een rockband als Led Zeppelin - deze heren namen zelfs een bewerking op van het oude volkswijsje Black Water Side, en op de vele decibels na zit er eigenlijk verrassend weinig verschil tussen het gitaarspel van Jimmy Page en dat van folkies als Bert Jansch en Martin Carthy. Ook wijlen David Munrow, een van de grote voormannen van de 'authentieke' uitvoeringspraktijk van Middeleeuwse- en Renaissance-muziek, schaamde zich er niet voor om mee te werken aan folkalbums van Shirley en Dolly Collins. En Bob Dylan en Paul Simon reisden begin jaren zestig naar Engeland om zich te laven aan de bron.

En om er de kunst af te kijken. De inmiddels ruim zestigjarige Carthy doet doorgaans laconiek over dat akkefietje van destijds met Paul Simon - die doodleuk zíjn arrangement van de oude ballade Scarborough Fair stal en als eigen compositie deponeerde bij de Amerikaanse auteursrechtenorganisatie.

Wat was het dat veertig jaar geleden de vlam in de pan deed slaan? Op zich was folk natuurlijk een bekend fenomeen. Deftige instellingen als de English Folk Dance & Song Society hielden zich bovendien al decennia lang bezig met het verzamelen en vastleggen van volksliedjes uit alle hoeken en gaten van Groot-Brittannië.

Maar de grote doorbraak kwam met de opkomst van een handjevol mensen met jeugdig elan, lef en eigenzinnige opvattingen. Zoals de reeds genoemde Martin Carthy en Bert Jansch, maar ook groepen als The Young Tradition en: een opmerkelijke muzikale familie uit Yorkshire.

The Watersons, bestaande uit de zusters Norma en Lal Waterson, hun broer Mike en neef John, zorgden met hun debuutalbum Frost & Fire voor een sensatie. Het repertoire was strikt traditioneel maar hun vertolking ervan ongehoord. Nooit eerder had vierstemmige samenzang zo geklonken: ongepolijst en toch beheerst, gecultiveerd en toch rauw en weerbarstig. Hun interpretatie van volksliedjes uit Yorkshire trok over Engeland met de kracht van een orkaan. De opkomst van het kwartet markeert een waterscheiding in de ontwikkeling van de folk.

De geschiedenis van The Watersons laat zich beter begrijpen als dynastie dan als de loopbaan van een ensemble. Na hun verpletterende debuut blijft de band nog vele jaren bestaan, maar vaak sluimerend. In 1972 verschijnt een album van Lal en Mike met zelfgeschreven liedjes: Bright Phoebus. Destijds controversieel, maar inmiddels legendarisch. Dan gebeurt er iets onverwachts: Martin Carthy, inmiddels de ongekroonde koning van de Britse folk, treedt in het huwelijk met Norma en neemt bovendien de plaats van John Harrison bij The Watersons in.

Als herboren presenteert de groep zich en er volgen opnieuw enkele platen, maar de onderlinge spanningen lopen op en in 1981 verschijnt Green Fields, het laatste album van The Watersons.

Toch is dat niet het einde. In 1994, stellen Martin en Norma een kroonprinses voor aan het publiek: hun dochter Eliza met wie ze het trio Waterson/Carthy vormen. 'The Royal Family of Folk' is een feit. In Nederland waren ze nog niet vaak live te horen maar dit weekeinde maken ze hun opwachting tijdens het Folk woods Festival in Eindhoven.

1996 Blijkt een gouden jaar voor de familie Waterson en een doorbraak naar nieuwe gebieden. Lal maakt samen met haar zoon, de popmuzikant Oliver Knight, het album Once in a Blue Moon. Van Norma verschijnt een titelloze cd waarop ze popklassiekers onder handen neemt: songs van onder meer the Grateful Dead, Oscar Brown Jr., Ben Harper en Elvis Costello. De plaat slaat in als een bom en de grande dame van de Engelse folk is opeens ook een heuse popster.

En dan valt er nog iets verheugends van het familiefront te melden: een nieuwe cd. Feitelijk een gebeurtenis die nog een uitvloeisel is van het folkfestival van Whitby in 1986. Hier studeren de twee beste a capellagroepen die Engeland rijk is - The Watersons en Swan Arcade - een paar songs in voor een gezamenlijk benefietconcert. Dat bevalt zo goed dat men besluit tot een voortzetting. Martin Carthy bedenkt zelfs een naam voor de groep: Blue Murder. Er volgen enkele optredens, maar een plaat blijft uit.

Na het uiteenvallen van Swan Arcade en het overlijden van Lal Waterson ziet het er somber uit voor Blue Murder, maar in 2000 komt het onverwacht tot een reünie. En nu, meer dan vijftien jaar na het eerste optreden, is er dan eindelijk het album No One Stands Alone.

Zeven nietsontziende stemmen leggen zonder enige gêne hun ziel bloot. Zeven gerijpte artiesten, voor wie roem en glamour nauwelijks nog tellen, geven gehoor aan hun enige waarachtige roeping: opwindende folkmuziek zoals alleen zíj die kunnen maken.

Het geheim van deze muzikanten schuilt niet in één enkel ingrediënt. Een argeloze luisteraar zal misschien weinig bijzonders ontdekken aan hun stemmen en niet beseffen hoe moeilijk het is om jaren te schaven aan je kunst en tóch volkomen naturel te blijven klinken. Een ander aspect is de doorleefde emotionaliteit die ze bijna terloops in hun stem weten te leggen. Als zíj een song ter hand nemen, wordt het bijna automatisch de definitieve versie, of het nu een oeroude ballade betreft of een eigentijds lied.

Als Norma wanhopige geliefden uit lang vervlogen tijden bezingt, brengt ze haar publiek nog altijd in tranen. En als Martin zich ontfermt over Heartbreak Hotel, is het alsof die andere 'King' nooit heeft geleefd.

Waterson/Carthy staan op 11 augustus in het Folkwoods Festival in Eindhoven. Blue Murder: No One Stands Alone. Topic. Diverse artiesten: Shining Bright - the songs of Lal and Mike Waterson. Topic. Oliver Knight: Mysterious Days. Topic

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden