Klopt dit wel?

Ongelukkiger in de stad dan op het platteland?

Berichten verspreiden zich dankzij internet vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. De Volkskrant gaat op zoek naar hele en halve onwaarheden en probeert de zin van de onzin te scheiden.

De skyline van 'ongelukkigste stad van Nederland' Rotterdam Beeld anp

Van het kleine dorp naar de grote stad om het geluk na te jagen: het is misschien tijd om dat cliché te herzien. In grote steden zouden de inwoners namelijk minder gelukkig zijn dan in kleinere steden of op het platteland. Dat meldde NU.nl, naar aanleiding van een interview met onderzoeker Martijn Burger in Het Parool.

'Inwoners van grote steden als Berlijn of Rome blijken minder gelukkig te zijn dan bewoners van kleinere steden als Aalborg of Zürich', zegt Burger. En in Nederland zouden Apeldoorners, Bosschenaren en Emmenaren gelukkiger zijn dan Hagenaren, Rotterdammers en Amsterdammers. Waar is dit op gebaseerd? En klopt het wel?

Simpelveld

Het interview had nogal wat reacties losgemaakt, mailt Martijn Burger. Maar hij kan zijn bewering ondersteunen met de nodige studies over de relatie tussen geluk en stedelijke gebieden in de Verenigde Staten en Europa. Uitkomsten van ruim zeventig studies over dit onderwerp zijn samengebracht in de World Database of Happiness van collega Ruut Veenhoven, professor aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, die bevestigt dat in westerse landen het gemiddelde geluk inderdaad lager lijkt te liggen in grote steden.

'De verschillen lijken wel over het algemeen groter in de VS dan in Europa', aldus Martijn Burger. 'Maar Nederlandse verschillen tussen stad en platteland lijken van dezelfde grootte als die in de Verenigde Staten.'

Gegevens over Nederlandse gemeenten, afkomstig uit het Permanent Onderzoek Leefsituatie van het CBS, stuurt Burger ook mee. Aan ruim 286 duizend Nederlanders, verspreid over het hele land, werd tussen 1997 en 2009 gevraagd in welke mate zij zichzelf beschouwden als een gelukkig mens. De meeste levensvreugde werd gevonden in de plaatsen Simpelveld (Limburg), Boarnsterhim en Gaasterlân-Sleat (Friesland), waar maar liefst 97 procent van de ondervraagde inwoners aangaf 'gelukkig' of 'erg gelukkig' te zijn.

Helemaal onderaan de lijst van 430 (voormalige) gemeenten bungelen Amsterdam, Den Haag en, de 'ongelukkigste' stad van Nederland: Rotterdam. Dat klinkt overigens dramatischer dan het is: in Rotterdam gaf nog steeds een grote meerderheid (81 procent) aan gelukkig te zijn. Uitgesplitst naar de stedelijkheidsgraad lijkt het adagium op te gaan 'hoe minder stedelijk, hoe gelukkiger'.

Tips voor deze rubriek? Mail naar kloptditwel@volkskrant.nl.

De Friese plaats Hemrik. In de provincie Friesland zou men het gelukkigst zijn. Beeld anp

Ongelukkige selectie

Nu zijn hier wel wat kanttekeningen bij te plaatsen. In het interview met Het Parool brengt Martijn Burger die ook aan de orde, maar in het artikel van NU.nl is de nuance een beetje weggevallen.

Hoewel er zeker nadelen kleven aan het stadsleven, zoals relatief dure en kleine woningen, vervuiling en toerisme - denk aan de gehate bierfiets -, zijn er namelijk ook andere verklaringen denkbaar voor het verschil in welbevinden. Burger: 'Waarschijnlijk een aanzienlijk deel van de verschillen tussen platteland en stad wordt verklaart door selectie van ongelukkigere mensen, bijvoorbeeld singles en migranten, in steden.'

'De grote stad trekt ook minder gelukkige mensen aan die daar waarschijnlijk wel gelukkiger leven dan in de provincie', zegt ook Ruut Veenhoven. 'Dit geldt onder meer voor alleenstaanden en buitenbeentjes, zoals alternativo's en mensen met een psychische stoornis. Daarom zou het gemiddelde geluk in Nederland waarschijnlijk toch lager zijn geweest als we allemaal in de provincie woonden.'

Maar het belangrijkst om te weten alvorens te verhuizing te wagen: 'Woonplaats is bij verre niet de belangrijkste determinant van geluk', benadrukt Burger. 'Verschillen in gezondheid, werksituatie, inkomen, burgerlijke staat, sociale contacten en institutionele omgeving zijn een stuk belangrijker wanneer we willen verklaren waarom sommige mensen gelukkiger zijn dan anderen.'

Toeristen voor het Rijksmuseum in Amsterdam Beeld anp

Van twee naar zes

Uit meerdere (internationale) onderzoeken blijkt dus inderdaad dat in westerse landen mensen in provinciale gebieden over het algemeen een hoger geluksgevoel rapporteren dan inwoners van grote steden. Tot zover klopt het. Maar dat wil niet zeggen dat het platteland voor iedereen een bastion van levensvreugde is. Om daar een beter beeld van te krijgen zou eigenlijk gedurende een langere periode gevolgd moeten worden hoe het mensen vergaat die het platteland voor de stad verruilen - of andersom.

'Individuele kenmerken doen ertoe', zegt André van Hoorn, universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen gespecialiseerd in subjectief welzijn. 'Het is al vaak onderzocht, en de reden daarvoor is dat er geen duidelijk plaatje naar voren komt. Je kunt niet zeggen dat mensen per definitie ongelukkiger zijn in stad, het hangt van heel veel factoren af.'

In de stad liggen namelijk wel meer kansen, bijvoorbeeld op het gebied van studie en werk. Werklozen zullen eerder wegtrekken uit het dorp om in de stad meer kans te maken op een baan. Het geluk van een groter huis in een groene omgeving wordt dan makkelijk ingeruild voor betere carrièrekansen.

'Het is moeilijk om iemand qua geluksgevoel van een zeven naar een acht te krijgen', zegt Van Hoorn. 'Maar relatief ongelukkige mensen, die op een twee of een drie zitten, halen in de stad misschien wel een zes. Dan halen ze daar het gemiddelde omlaag, terwijl ze zelf wel gelukkiger zijn dan voorheen.'

'Waar men zich het beste thuis voelt verschilt per persoon', besluit Martijn Burger. 'Sommige mensen gedijen het beste in een stad, terwijl anderen zich senang voelen op het platteland.'

Oordeel:

Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.