Ongelukken met optiehandel nemen weer toe

Nick Leeson, de man die de bank Barings opblies, zit nog in een gevangenis in Singapore. Maar de les die de financiële wereld drie jaar geleden van hem leerde, lijkt al weer te zijn vergeten....

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

Eén wilde optiehandelaar heeft in korte tijd het gerenommeerde beursbedrijf Coffeng aan de rand van de afgrond gebracht. Nog maar twee maanden geleden ging met Goed Gedaan Options een van de grootste market-makers op de optiebeurs failliet. En Staal Bankiers bestaat mogelijk alleen nog maar doordat moeder Achmea een verlies van meer dan honderd miljoen op een optiepositie voor haar rekening heeft genomen.

Het hoofd beleggingen van de Rabobank in Doetinchem staat inmiddels bekend als de 'Nick Leeson van de Achterhoek'. Maar in Nederland zijn veel meer leerlingen van de bekendste witteboorden crimineel van de jaren negentig actief.

Nick Leeson verloor tussen 1993 en 1995 bijna twee miljard gulden. Hij nam onverantwoorde posities op de markt met opties en futures. Deze financiële instrumenten, zogenoemde derivaten, maakten het door de hefboomwerking mogelijk met een lage inzet zowel gigantische winsten te maken als enorme verliezen te lijden. Leeson gokte verkeerd. De oplopende verliezen op zijn posities probeerde hij telkens te compenseren door quitte of dubbel te spelen.

Het bestuur van Barings in Londen noch zijn directe bazen in Singapore hadden iets in de gaten. Leeson kon zijn optieposities verhullen doordat hij niet alleen de transacties op de beurs daadwerkelijk uitvoerde maar ook de administratie verzorgde. Daarnaast bleek de leiding van Barings bitter weinig van financiële derivaten te begrijpen. Pas in februari 1995 viel hij door de mand. Maar toen was het te laat. Barings kon niet meer worden gered en werd overgenomen door de ING Groep.

Hoewel bijna elke financiële instelling in de wereld - de Nederlandse banken voorop - betoogde dat zoiets bij hen niet kon gebeuren, krabde men zich toch collectief achter de oren. Massaal gingen banken hun systeem van risicobeheersing verbeteren. Zo werd bij vrijwel elke op de beurs actieve financiële instelling de effectenhandel zelf - het front-office - gescheiden van de administratie - het back-office. Ook werden het toezicht en de controle op de derivatenhandel sterk verbeterd.

De discipline lijkt verslapt. De ongelukken stapelen zich de laatste maanden op. Twee maanden geleden ging Goed Gedaan Options - een van de grotere marktpartijen op de optiebeurs - tenonder, omdat onverantwoorde optieposities waren ingenomen in het fonds Akzo Nobel. ING-dochter Extra Clearing, die de posities van Goed Gedaan garandeerde, moest zelfs op de been geholpen worden met een vermogensinjectie van 50 miljoen gulden.

Ook Staal Bankiers, een dochter van Achmea, verloor 100 miljoen gulden op de optiebeurs en moest door moederbedrijf Achmea uit de brand worden geholpen. Een Rabobankier in Doetinchem liet dit jaar de posities van een beleggingsclub volledig uit de hand lopen. Ook deze club handelde in opties. Terwijl deze affaire nog loopt, is al weer een nieuw beursbedrijf in problemen gekomen: Coffeng.

De opeenstapeling van grote ongelukken is des te opvallender, omdat het beursklimaat per saldo florissant is. Dit jaar zijn de koersen met 20 procent gestegen. Weliswaar was het beursklimaat woelig - grote dalingen en stijgingen zijn riskant voor op korte termijn speculerende optiebeleggers - maar dat is nauwelijks een excuus. Indien het beursklimaat echt slecht zou zijn geworden, was het drama nauwelijks te overzien.

Opnieuw zullen financiële instellingen bij zichzelf te rade moeten gaan. Als één handelaar een groot beursbedrijf bankroet kan laten gaan, kan misschien ook één handelaar wel eens een keer een grote bank in problemen brengen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden