Ongekende hetze in Egypte tegen buitenlandse journalisten

In Egypte is een ongekende hetze tegen buitenlandse journalisten op gang gekomen. Verslaggevers worden opgepakt en bedreigd. Volkskrantcorrespondent Remco Andersen beschrijft hoe het is om als buitenlander verslag te doen vanuit Caïro.

Aanhangers van de afgezette president Morsi op het Ramsesplein in Caïro. Beeld ANP

Journalisten die afgelopen weekend heelhuids het slagveld in het centrum van Caïro wisten te verlaten, kregen op weg naar buiten met een nieuwe dreiging te maken. Buurtmilities, gewapend met stokken, hielden rondom het Ramsesplein auto's aan, trokken agressief de deuren open en gingen door de kofferbak. De opgefokte mannen zochten naar alle aanhangers van Mohammed Morsi - inclusief buitenlandse journalisten.

In Egypte is een hetze ontketend tegen buitenlandse verslaggevers. Tientallen journalisten zijn de afgelopen dagen opgepakt, geslagen of anderszins aangevallen. Een verslaggever van Der Spiegel werd zeven uur vastgehouden wegens zijn 'slechte berichtgeving'. De man was die dag aangekomen. Een Braziliaanse journalist verdween een nacht lang in een politiebureau.

Verslaggevers van The Independent en The Wall Street Journal ontsnapten vorige week zaterdag ternauwernood aan een woedende menigte nabij een confrontatie tussen voor- en tegenstanders van Morsi. Met dank aan het ingrijpen van aanwezige militairen. Anderen zijn ten prooi gevallen aan 'burgerarrestaties', of opgedragen het land te verlaten. De agressie van afgelopen dagen komt nadat de Egyptische autoriteiten een campagne tegen buitenlandse media lanceerden. Presidentieel woordvoerder Mostafa Hegazy sprak zaterdag over de Egyptische 'bitterheid' naar buitenlandse verslaggevers. Een e-mail van de Staatsinformatiedienst naar buitenlandse correspondenten berispte hen die dag voor 'vooringenomen verslaggeving' ten faveure van de Moslim Broederschap. Legerleider Abdel Fattah al-Sisi deed er op zondag een schep bovenop en zei dat buitenlandse media 'de waarheid verbergen' in Egypte.

Aandacht afleiden
Nu is agressie naar westerlingen in het algemeen en buitenlandse journalisten niet nieuw in Egypte. De 'verborgen hand' van westerse samenzweerders tegen Egypte is een geliefde manier voor de autoriteiten om de aandacht af te leiden van hun eigen repressie, of geweld te rechtvaardigen. Onder normale omstandigheden word je als journalist ook regelmatig aangehouden door burgers die eisen je paspoort in te zien, of dreigen je naar het politiebureau te slepen.

Maar in de dagen na de ontruiming van de sit-ins van Morsi's aanhangers in Caïro is de heksenjacht tegen buitenlandse verslaggevers ongekend intensief geworden. De meeste lokale media - van de staat en particulieren - hebben zich volop achter het leger geschaard en omschrijven de Moslimbroeders steevast als terroristen. Media die sympathiseren met de Moslim Broederschap zijn sinds de militaire machtsovername op 3 juli op zwart gezet en deze week werden ook de kantoren van Al Jazeera Arabic gesloten.

Buitenlandse verslaggevers zijn zo vrijwel de enigen die proberen objectief verslag te doen van het conflict, en daarom een doorn in het oog van de autoriteiten. Volgens hen geven buitenlandse verslaggevers onevenredig veel aandacht aan het geweld tegen de Moslimbroeders, terwijl ze nalaten te vertellen dat ook agenten en militairen omkomen in de gevechten met Morsi's aanhangers.

Het gevolg van Hegazy's speech op zaterdag was direct: zeker tien journalisten werden die dag aangevallen of 'gearresteerd' door woedende burgers.

'Het huidige regime combineert het beste van hun mediarepressie-technieken uit 2011 met een klassieke campagne van xenofobie zoals in februari 2011', schrijft de Brits-Egyptische journaliste Sarah Carr op Mada Masr, een zeldzame onafhankelijke Egyptische nieuwswebsite. 'Dat wordt gecombineerd met de kracht van een ministerie van Binnenlandse Zaken dat haar pezige spieren strekt terwijl het zichzelf doet herrijzen.'

De tactieken zijn niet nieuw. Tijdens de opstanden tegen het regime-Mubarak in 2011 keerden de staatsmedia zich plotseling tegen buitenlandse journalisten. Gewelddadige burgers volgden hun voorbeeld.

Terugkeer
Het is bovendien een verdere indicatie dat de terugkeer van het repressieve veiligheidsapparaat in volle gang is. Geheime politie-eenheden belast met het monitoren van religieuze en politieke activiteiten, ontbonden na de val van Mubarak, zijn nieuw leven in geblazen. Baltagiyye, 'schurken' die in dienst van de staat demonstraties van de oppositie aanvallen, zijn weer in vol ornaat terug op de straten, met hun messen en stokken.

Het maakt werken in Egypte tot een riskante onderneming. Tijdens demonstraties van de Moslim Broederschap moet je behalve kogels en traangas ook horden kwade burgers ontwijken die rondhangen aan de periferie. Tijdens de veldslag op het Ramsesplein afgelopen vrijdag, terwijl het geweervuur tegen de muren kaatste, waarschuwende een betoger in het voorbijgaan: 'Als iedereen straks gaat rennen voor de kogels, duik dan niet de zijstraatjes in want dan pakken de balatagiyye je. Gewoon rechtuit rennen en hopen dat je niet geraakt wordt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden