Oneerlijk referendum, menen Serviërs

Servië rouwt niet om het verlies van Montenegro, wel twijfelen velen aan het eerlijk verloop van het referendum. ‘Servië heeft deze scheiding grotendeels zelf veroorzaakt.’..

Van onze correspondent Olaf Tempelman

Ooit was Belgrado de hoofdstad van een federale staat met zes deelrepublieken die Joegoslavië heette. Daarna werd het de hoofdstad van een klein Joegoslavië met twee republieken. Daarna van de federatie Servië-Montenegro. Zondag stemde de bevolking van Montenegro in een referendum voor onafhankelijkheid. Belgrado zal nog slechts de hoofdstad zijn van Servië – nog geen derde van het oppervlak van het oude Joegoslavië.

Belgrado is niet in rouw gedompeld. Desgevraagd verklaren de meeste hoofdstedelingen de scheiding al jaren te hebben zien aankomen. Maar op de terrassen in het stadscentrum, langs de Sava en langs de Donau, waar de inwoners massaal verkoeling zoeken tegen de hitte, is Montenegro wel het hoofdonderwerp van gesprekken.

‘Ik vind het maar wonderlijk dat de Europese Unie dat referendum meteen heeft goedgekeurd’, zegt Senad op het terras van een espresso-bar. Die lui van de EU denken: die Serviërs zijn onderhand wel aan het in het stukken hakken van hun land gewend.’ Goran, nippend aan een dubbele espresso: ‘Djukanovic is een maffiabaas. Het waren zijn mensen die het referendum organiseerden, de media controleerden en de stemmen telden.’

De Servische kranten laten de Montenegerijnse tegenstanders van onafhankelijkheid aan het woord, die in de merendeels door Djukanovic gecontroleerde media in Montenegro zelf werden doodgezwegen. Zij betogen dat het het referendum niet eerlijk is verlopen.

Een voorname grief is een uitspraak van het hoofd van de referendumcommissie, Frantisek Lipka. Deze verkondigde maandag dat de 25 duizend stemmen die toen nog moesten worden geteld, de uitslag niet noemenswaardig meer konden beïnvloeden. In de voorlopige uitslag stond het onafhankelijkheidskamp echter slechts op een voorsprong van 0,4 procent, oftewel 1620 stemmen.

Een andere grief: de EU heeft het niet gereageerd op het feit dat premier Djukanovic in de dagen voor het referendum alle vluchten van Montenegrin Airlines aflaste om de vliegtuigen te gebruiken om zes à zevenduizend Montenegrijnse ja-stemmers uit het buitenland te laten invliegen.

‘Djukanovic is een boefje’, zegt commentator Dragan Janjic van het nieuwsagentschap Beta. ‘Maar slechts een minderheid durft hier in te zien dat Servië deze scheiding zelf heeft veroorzaakt, dat het succes van Djukanovic een gevolg was van de ravage die Milosevic aanrichtte en aanhoudend blunderen van de huidige Servische leiders.

‘De harde waarheid is dat het onaantrekkelijk is met Servië in één staat te zitten – met politici die weigeren oorlogsmisdaden te erkennen, die de toetreding tot de EU op het spel zetten omdat ze er niet slagen generaal Mladic uit te leveren.’

Typerend is volgens Janjic de onhandige manier waarop de Servische politieke leiders op de uitslag van het referendum hebben gereageerd. ‘Wij hebben een acute behoefte aan politieke moed, aan leiders die dramatische fouten uit het verleden onder ogen durven te zien en verantwoordelijkheid nemen voor moeilijke beslissingen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden