Nieuws Moord Anne Faber

Onderzoeksraad: veiligheid samenleving was ondergeschikt aan vrijheid moordenaar en zedendelinquent Michael P.

De overheid is tekortgeschoten bij het detentieverloop van Michael P. Er was onvoldoende zicht op de risico’s, procedures werden niet goed gevolgd en cruciale informatie werd niet volledig gedeeld. 

Een exterieur van de forensisch psychiatrische kliniek FPA Utrecht (voorheen Altrecht Aventurijn) waar Michael P. op de forensisch psychiatrische afdeling zat. Beeld ANP

Dat concluderen de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en de betrokken inspecties in hun onderzoeksrapporten, die donderdagochtend werden gepresenteerd. Bij het detentieverloop van P. lag de nadruk volgens de onderzoeken te veel op zorg en te weinig op de veiligheid van de samenleving.

Vanwege maatschappelijke onrust die ontstond nadat Michael P. de 25-jarige Anne Faber verkrachtte en vermoordde, onderzocht de OVV in hoeverre de kliniek waar hij verbleef rekening hield met de veiligheid van de omgeving bij de behandeling van gedetineerden met psychiatrische stoornissen. Uit het onderzoek blijkt dat een keten aan fouten bij verschillende betrokken instanties ten grondslag ligt aan het fatale incident.

Zo was er op bepalende momenten gedurende het detentieverloop van P. te weinig aandacht voor het risico dat hij opnieuw in de fout zou gaan. Bestaande procedures om risico’s in zicht te krijgen werden volgens de inspecties en de OVV onvoldoende nageleefd. Dat had tot gevolg dat de risico’s voor de samenleving onvoldoende werden betrokken bij de besluitvorming over de uitplaatsing, behandeling en toekenning van vrijheden.

De forensisch-psychiatrische kliniek in Den Dolder waar Michael P. werd voorbereid op zijn terugkeer in de maatschappij, behandelde hem niet op grond van zijn zedenmisdrijven, blijkt uit de rapporten. De kliniek werd bij de overplaatsing van P. vanuit de gevangenis onvoldoende geïnformeerd over zijn zedenachtergrond, maar deed bij zijn komst ook zelf nauwelijks onderzoek naar zijn risicoprofiel.

P., die in 2017 vastzat voor onder meer de verkrachting van twee minderjarige meisjes, kreeg daardoor te veel vrijheden en een te lichte behandeling. Tijdens zijn verblijf verkrachtte en doodde hij Anne Faber.

Aan P. werden te snel en onvoldoende zorgvuldig vrijheden toegekend. De OVV concludeert dat met de toekenning van vrijheden is gestart zonder dat de reclassering was ingeschakeld. Toen de reclassering wel werd betrokken waren er geen duidelijke voorwaarden geformuleerd waarop zij toezicht kon houden.

De rapporten concluderen verder dat relevante informatie, onder andere over incidenten en slecht gedrag, op verschillende momenten niet werd gedeeld of te positief werd voorgesteld. Partijen die op basis van die informatie moesten adviseren of beslissen, waren vervolgens onvoldoende kritisch op de aangereikte informatie.

‘Uit de conclusies van de inspecties en de OVV blijkt dat de balans in de detentie in het geval van Michael P. te veel is doorgeschoten naar zorg en dat de nadruk teveel lag op het toekennen van vrijheden in dat kader’, schrijft minister Sander Dekker (rechtsbescherming). ‘Deze balans moet worden hersteld. Veiligheid, risicobeheersing en bescherming dienen altijd zwaar te wegen. Van de overheid mag worden verwacht dat de risico’s voor de samenleving die gepaard gaan met het verlenen van vrijheden, op ieder moment in zicht zijn en uiterst zorgvuldig worden meegewogen.’

Zedenprobleem

In 2012 werd P. veroordeeld tot 11 jaar cel vanwege de verkrachting van twee minderjarige meisjes en enkele gewelddadige overvallen. In de gevangenis van Vught, waar hij een deel van zijn straf uitzat, werd hij op eigen verzoek behandeld voor zijn agressieproblemen. Hij weigerde zich te laten behandelen voor zijn zedenproblemen. Daardoor raakte dat deel van zijn stoornis bij de behandelaars steeds verder uit beeld. Bij een risicotaxatie in de gevangenis zou geen rekening zijn gehouden met zijn zedenachtergrond.

Omdat zijn straf bijna ten einde liep, besloot de gevangenis in Vught hem in 2017 over te plaatsen naar een kliniek waar kon worden gewerkt aan zijn terugkeer in de maatschappij. Dat werd de kliniek Aventurijn in Den Dolder, tegenwoordig FPA Utrecht. Bij de overdracht weigerde P. dat het medisch dossier over zijn zedenachtergrond werd gedeeld. Dat kan een gevangene doen op grond van de privacywetgeving.

Mede daardoor was de overdracht onvolledig en kregen de behandelaren in Den Dolder een incompleet dossier dat vooral gericht was op de agressie- en drugsproblematiek van P. en waarin zijn risico voor de maatschappij onvoldoende naar voren kwam. De kliniek had in het vonnis wel de ernst van zijn zedenmisdrijf kunnen zien: daarin werd expliciet vermeld hoe gruwelijk P. te werk ging tijdens de verkrachting.

‘Het is bijzonder pijnlijk te moeten vernemen dat professionals in de forensische zorg aan wie de verantwoordelijkheid over deze zedendelinquent is toevertrouwd, ernstig tekort zijn geschoten in de bescherming van de samenleving’, laat de familie van Anne Faber in een reactie op de rapporten weten. ‘De invulling van de verantwoordelijkheid bestaat slechts administratief. Een papieren werkelijkheid die niet overeenkomt met de realiteit. Met fatale gevolgen.’

Dekker heeft namens de overheid zijn excuses overgebracht aan de familie. ‘Geen enkele maatregel gaat hun verdriet wegnemen’, zegt Dekker. ‘Maar de opdracht is duidelijk: ik zal er alles aan doen om de samenleving zo goed mogelijk te beschermen en lessen te trekken uit gemaakte fouten.’

De zaak rond de dood van Anne Faber

Wim Faber deed eigen onderzoek naar de moord op zijn dochter: ‘Ik zoek de pijn op die Anne heeft ervaren’

In dit interview praat Wim Faber voor het eerst over zijn zoektocht, over de verwoesting en over de raadsheer die hij – naast de dader – verantwoordelijk houdt voor de dood van zijn dochter.

Wim Faber in open brief: Anne is dood door het falen van de rechtsgang

Wim Faber vindt dat zijn dochters dood het gevolg is van het ‘falen van de rechtsgang’. In een open brief in de Volkskrant, die hij schreef na eigen onderzoek, roept hij de voorzitter van het gerechtshof ter verantwoording. Het hof zou signalen over een psychische stoornis bij verdachte Michael P. hebben genegeerd en geen duidelijke motivering hebben gegeven over zijn strafvermindering in hoger beroep.

President hof verwerpt kritiek van vader Anne Faber op rechter

De president van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden neemt het in een verklaring op voor de bekritiseerde rechter Rinus Otte. Daarmee reageert de president op de open brief van Wim Faber.

Lees ook:

TBS-onderzoeker Vivienne de Vogel: ‘Behandelaars op verkeerde been zetten is hier bijna onmogelijk’

De moord op Anne Faber door Michael P. maakt in 2017 pijnlijk duidelijk dat in de forensische zorg gevaarlijke gedetineerden niet altijd als zodanig worden herkend. Kan dat weer gebeuren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden