nieuwsrijhulpsystemen

Onderzoeksraad: veel mis met systemen die automobilist bijstaan

Auto’s worden meer en meer rijdende computers die zelf sturen en remmen. Hoewel het de bedoeling is dat zogenoemde rijhulpsystemen het verkeer veiliger maken, gaat het nog vaak mis, concludeert de Onderzoeksraad.

Een Tesla is op een stilstaande politieauto gebotst in Laguna Beach (Verenigde Staten). Volgens de bestuurder was de zogenoemde Autopilot ingeschakeld. Beeld EPA

In de middag van 1 juli 2016 nadert een Tesla Model S met ruim 80 kilometer per uur een rotonde op Rijksweg 57. De bestuurder heeft de zogenoemde Autopilot ingeschakeld, een systeem dat het voertuig automatisch binnen de lijnen houdt en dat zelfstandig kan afremmen als een voorligger langzamer rijdt. Maar Autopilot herkent geen rotondes en laat de auto er in volle vaart overheen razen. Pas als het voertuig over het middeneiland stuitert, trapt de bestuurder op de rem (het systeem grijpt nooit in), maar slaagt er niet in de auto op tijd tot stilstand te brengen. De auto botst met hoge snelheid op een paal. De chauffeur raakt zwaargewond.

Het ongeval is een van de voorbeelden uit een donderdag verschenen rapport van de Onderzoeksraad naar het gebruik van zogenoemde Advanced Driver Assistance Systems, kortweg Adas. Dit soort systemen die de bestuurder ondersteunen bij het rijden, zijn in meer en meer nieuwe auto’s te vinden en zouden het verkeer veiliger moeten maken.

Maar er is veel mis met dit soort systemen, concludeert de Onderzoeksraad, die stelt dat deze vorm van vooruitgang ook veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. Een van die risico’s is dat gebruikers er te veel op vertrouwen en vaak niet weten wat de tekortkomingen zijn – zoals het niet herkennen van een rotonde, een invoegende vrachtwagen of een stoplicht dat op rood springt.

Waar zitten de zwakke schakels?

Fabrikanten

Een probleem is ook dat fabrikanten hun systemen vaak al inbouwen nog voor ze helemaal uitontwikkeld zijn. Dat ontwikkelen gebeurt soms via softwareupdates, soms ook niet. En als er nieuwe functies worden toegevoegd, wordt de gebruiker vaak in het duister gehouden over de veranderingen, aldus de onderzoekers. Ook schort het aan toezicht op de gebruiker. Fabrikanten zeggen dat hun systemen alleen geschikt zijn op snelwegen, maar ze kunnen ook ingeschakeld worden op andere wegen en zelfs binnen de bebouwde kom, waar de risico’s veel groter zijn.

De mens

Bij automatisering is de mens vaak een zwakke schakel; die vertrouwt te snel te veel op de noviteiten en gebruikt systemen vaak zonder voorkennis. Of ze passen de aanwijzingen uit de handleiding niet toe. Begrijpelijk, want vaak lijkt het alsof Adas het behoorlijk goed zelf af kan, stelt de raad. Maar het gevolg is dat de menselijke chauffeur minder alert wordt en niet snel genoeg kan ingrijpen als de systemen het even niet meer weten. Met soms fatale afloop.

Zelfrijdende auto stopt automatisch voor voetganger.Beeld REUTERS

Overheden

Europa zet Adas in om het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen. De Onderzoeksraad vraagt zich af of beleidsmakers daarbij niet te veel hoop hebben gevestigd op automatisering van de auto. Eén van de problemen is dat er nauwelijks regelgeving is. Overheden lijken vooral te kijken naar de verre toekomst waarin auto’s mogelijk geheel zelfstandig kunnen rijden, maar hebben een blinde vlek voor wat nu gebeurt.

De Raad maakt ook fabrikanten verwijten. Die stellen veiligheid niet vanaf het begin voorop en kijken nauwelijks naar de mens die Adas moet gebruiken. Als het mis gaat, worden ervaringen nauwelijks onderling gedeeld, met uitzondering van Volvo, dat dit jaar al zijn ongevallenonderzoeken openbaar heeft gemaakt. Ook Tesla rapporteert elke drie maanden summier over ongevallen. Andere fabrikanten delen dit soort informatie alleen intern.

Al met al is het effect van rijhulpsystemen op de verkeersveiligheid onzeker, concludeert de raad. Potentieel kunnen deze systemen de veiligheid vergroten, stelt het rapport, maar dan moeten er wel meer waarborgen worden ingebouwd. Een van de aanbevelingen die het rapport doet, is de verantwoordelijkheid bij fabrikanten  leggen om aan te tonen dat Adas de verkeersveiligheid vergroot. Verder bepleit het rapport meer aandacht voor opleiding van gebruikers en toegankelijkheid van data.

Lees meer over zelfrijdende auto's:

De autonoom rijdende auto komt er al jaren ‘nu echt bijna’ aan. Is het überhaupt nog wel een realistisch idee?

‘Zelfsturende’ auto’s moeten ‘domme’ ongelukken voorkomen, maar voorlopig lijkt het tegendeel het geval. Wat is daaraan te doen?

Van ‘superieur’ naar ‘gevaarlijk’: elektronische hulpsystemen om veiliger auto te rijden hebben nog een lange weg te gaan. ‘Je kunt maar beter goed blijven opletten.’ Elektronische hulpsystemen sturen auto geregeld van de wal in de sloot

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden