Nieuws

Onderzoekscommissie: voor een op de vijf Nederlanders zijn wetten te complex

Voor miljoenen burgers zijn wetten te complex om die goed na te leven. Als het mis gaat, gaat het vaak gruwelijk mis en komen mensen vreselijk in de knel. Overheidsorganisaties zijn niet of nauwelijks in staat om deze mensen met maatwerk te helpen.

Gijs Herderscheê
Demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen en bezoekers op de publieke tribune in de Tweede Kamer. Beeld ANP
Demissionair minister Cora van Nieuwenhuizen en bezoekers op de publieke tribune in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Dit concludeert een een onderzoekscommissie van Tweede Kamerleden in het rapport Klem tussen balie en beleid. De tijdelijke commissie uitvoeringsorganisaties hield vorig najaar openbare verhoren naar problemen bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen, het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen, de Belastingdienst en andere uitvoeringsorganisaties van de overheid.

Volgens de commissie moet de overheid rekening houden met mensen die niet in staat zijn alle regels na te leven. Dat kan liggen aan omstandigheden zoals echtscheiding, verlies van een naaste, werkloosheid, schulden of langdurige armoede maar ook door laaggeletterdheid, een laag IQ of ‘digibetisme’. De commissie schat dat een vijfde van de burgers op deze manier problemen heeft met de regels.

Meer contact

De commissie draagt zeven oplossingen aan om de problemen bij uitvoeringsorganisaties aan te pakken. Zo moet er meer contact zijn tussen Tweede Kamer en burgers. Dat moet ervoor zorgen dat ‘Kamerleden zich goed kunnen verplaatsen in de leefwereld van burgers en de uitvoeringsproblemen waarop mensen stuiten’. De Kamer moet ook meer oog hebben voor de uitvoerbaarheid van het beleid.

Binnen uitvoeringsorganisaties moeten problemen ook sneller worden opgelost. ‘Bij ernstige problemen of misstanden moeten de Kamer en het departement worden geïnformeerd. Het besef moet heersen dat medewerkers de samenleving dienen, niet de minister’, schrijft de commissie. Nu voelen werkers in de uitvoeringsorganisaties zich vaak niet ‘veilig’ om problemen of misstanden te melden en als dat toch gebeurt, bereiken die door een leemlaag aan management niet de top van de organisatie.

Meer vertrouwen

De ‘driehoek’ Tweede Kamer, ministeries en uitvoeringsorganisaties moeten elkaar weer vertrouwen. De Kamer kan volgens de commissie het voorbeeld geven door te accepteren dat dingen fout gaan, in plaats van bewindspersonen erop af te rekenen. Maar de Tweede Kamer moet zich ook beter verdiepen in de uitvoeringsorganisaties zelf. Een regeerakkoord moet, zoals wetgeving, worden getoetst op uitvoerbaarheid.

De Tweede Kamer moet ook beter samenwerken en luisteren naar de Nationale Ombudsman, vindt de commissie. Die ziet op basis van klachten en eigen onderzoek vaak waar de ‘menselijke maat’ in het gedrang komt. Nu worden meldingen van de Ombudsman vaak genegeerd of voor kennisgeving aangenomen.

Om de uitvoeringsorganisaties in het zonnetje te zetten adviseert de commissie tot slot de instelling van een ‘Dag van de Uitvoering’ waarop de Tweede Kamer spreekt met uitvoeringsorganisaties. De ambtenaren van de uitvoeringsorganisaties moeten betrokken worden bij het opstellen van nieuw beleid en zij moeten ruimte krijgen voor ‘maatwerk’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden