Onderzoekers voorzien meer werklozen en minder spreiding 'Politiek klimaat rond minderheden verhardt'

De werkloosheid onder minderheden, vooral Turken en Marokkanen, dreigt de komende twintig jaar toe te nemen. De minderheidsgroepen zullen in deze periode eerder minder dan méér gespreid over Nederland wonen....

Van onze verslaggever

Jeroen Trommelen

AMSTERDAM

Dat staat in het rapport Migratie, minderheden en beleid in de toekomst, dat woensdag is gepresenteerd aan de door het rijk ingestelde adviescommissie voor het minderhedenbeleid. De studie is verricht door het Instituut voor Migratie- en Etnische Studies van de Universiteit van Amsterdam in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Volgens het rapport zullen vrijwel alle belangrijke ontwikkelingen op de arbeidsmarkt tussen nu en het jaar 2010 slecht uitpakken voor de minderheden. Alleen de vergrijzing van de Nederlandse bevolking werkt in het voordeel van de migranten. Zij zijn relatief jonger en dragen daardoor bij tot een gunstiger demografische opbouw van de beroepsbevolking.

De kansen op werk nemen echter niet toe, vooral doordat de werkloosheid naar verwachting het sterkst zal stijgen onder degenen met de minste opleiding. De minderheden zijn hierin oververtegenwoordigd. Daarnaast verdwijnt het meeste werk in de economische sectoren waarin zij het vaakst werkzaam zijn: landbouw en industrie.

Bovendien zullen langdurig werklozen steeds moeilijker alsnog een kans op de arbeidsmarkt krijgen. Ook in deze groep zijn minderheden veel sterker vertegenwoordigd dan andere bevolkingsgroepen.

Blijkens de studie is de totale situatie vergelijkbaar met die in het midden van de jaren tachtig. 'Ook toen werkte herstructurering van de werkgelegenheid disproportioneel nadelig uit voor migrantengroepen.'

De tweede generatie minderheden is weliswaar beter opgeleid dan de eerste, maar zal het volgens de onderzoekers toch vaak afleggen tegen de autochtone nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Ook hun opleidingspositie verbetert, terwijl tevens vaker sprake zal zijn van 'uitsluiting' van allochtonen op de arbeidsmarkt. Dit vanwege het naar verwachting harde politieke klimaat rond minderheden.

Volgens de studie zijn de problemen gedeeltelijk het gevolg van een neerwaartse spiraal: werkloosheid en concentratie leiden tot negatieve beeldvorming, die in de woonwijken verdere concentratie bevordert en bijvoorbeeld het draagvlak verkleint voor achterstandsbeleid op de arbeidsmarkt.

De concentratie van allochtonen in sommige wijken van de grote steden is nadelig voor de beeldvorming van minderheden, menen de onderzoekers. Het bevordert de 'discriminatiegeneigdheid' van de Nederlandse bevolking. Spreiding van minderheden zal volgens het rapport de komende jaren daarom doelstelling blijven van het minderhedenbeleid.

Grote resultaten mogen daar echter niet van worden verwacht, onder meer doordat het spreidingsbeleid door de steden zelf wordt beschouwd als hun eigen bevoegdheid. Aanwijzingen van de rijksoverheid worden gezien als aantasting van de stedelijke autonomie, 'wat het gevaar in zich herbergt dat ieder voor zich weer het wiel uitvindt'.

Er is volgens het rapport geen duidelijk antwoord op de vraag of concentratie voordelig of nadelig uitpakt voor minderheden zelf. De tienduizend arbeidsplaatsen in Turkse naai-ateliers in Amsterdam zijn te danken aan de homogene Turkse gemeenschap in die stad, zegt dr R. Penninx, hoofd van het Instituut voor Migratie en Etnische Studies en mede-auteur van het rapport.

Concentratie ('etnische cohesie') leidt vooral bij Turken en Marokkanen sneller tot lotsverbetering van de groep als geheel.

Voor de autochtone, Nederlandse bevolking ligt het onderwerp 'huisvesting' wel het gevoeligst, zo wordt in het rapport geconstateerd. Uit opinieonderzoek blijkt dat slechts de helft van autochtonen geen bezwaar heeft tegen een allochtoon als buur. Een kwart zegt dat 'minder prettig' te vinden.

Op scholen leidt een te grote concentratie allochtonen tot een 'witte vlucht'. Uit langdurig opinieonderzoek blijkt dat de neiging tot discrimineren nu kleiner is dan tussen 1960 en 1980, maar de laatste vier jaar weer langzaam toeneemt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.