nieuwszembla

Onderzoeker: ‘Na chantage paste ik conclusie over biologisch voedsel aan’

Is biologisch voedsel nou gezonder of niet? In een van de meest ambitieuze pogingen om die vraag te beantwoorden, blijken Nederlandse wetenschappers een felle strijd te hebben gevoerd. In een uitzending van Zembla donderdagavond zegt de onderzoeksleider dat ze in 2007, na anderhalf jaar onderzoek, haar conclusies heeft aangepast onder druk van onderzoeksbureau TNO.

De reguliere en intensieve landbouw is er niet bij gebaat dat biologische producten het predicaat ‘gezonder’ mogen dragen.Beeld Getty Images

‘Ik moest zeggen: wij kunnen geen conclusies trekken’, zegt de inmiddels gepensioneerde Machteld Huber. Zij werkte destijds voor het Louis Bolk Instituut, dat erom bekend staat voor biologische landbouw te zijn. Volgens Huber bleek uit het onderzoek dat er ‘aanwijzingen zijn’ dat biologisch voedsel gezonder is. Een claim die, naast voordelen voor dier en natuur, geregeld wordt gehoord vanuit de biologische sector, maar die nog altijd niet wetenschappelijk is hard gemaakt.

Bij het onderzoek, in opdracht van toenmalig Landbouwminister Cees Veerman, waren naast het Louis Bolk Instituut en TNO ook de Wageningen Universiteit en het Rijksinstituut voor voedselveiligheid betrokken. Huber zou eind 2007 voorafgaand aan de presentatie van het onderzoek aan Veermans opvolger, minister van landbouw Gerda Verburg, onder druk zijn gezet. Als ze niet zou zeggen dat er geen conclusies te trekken vielen, zou TNO zich terugtrekken en publiekelijk verklaren dat het een waardeloos onderzoek was. ‘Dat is chantage en dan ben je machteloos’, zegt Huber daar nu over.

De TNO-manager die destijds telefonisch met Huber sprak erkent in de uitzending dat zij ‘het inderdaad niet eens waren met de conclusies’ en ‘die te ver vonden gaan’. Hoe daarover is gecommuniceerd naar Huber zegt TNO niet meer te kunnen achterhalen.

Biokippen sneller beter

Bij het onderzoek, dat niet eerder op deze schaal was uitgevoerd en ook geen navolging heeft gekregen, werden kippen als stand-in voor de mens gebruikt. De ene helft kreeg biologisch voer en de andere groep regulier voer, waarbij kunstmest en bestrijdingsmiddelen waren gebruikt. Op basis van het immuunsysteem zagen de onderzoekers geen verschil in de gezondheid van de dieren - de biokippen groeiden alleen wat langzamer. 

Pas toen ze alle dieren ziek maakten, bleek dat de biologisch gevoerde kippen daar beter tegen bestand waren. Hun immuunsysteem reageerde krachtiger en hun groei werd sneller hervat. Voor Huber was dit geen bevestiging, maar wel ‘een aanwijzing’ dat biologisch voedsel gezonder is. Hierin krijgt ze in de Zembla-uitzending bijval van hoogleraar immunologie Johan Garssen (Universiteit Utrecht). 

‘Ik vind het in het licht van de huidige crisis ontzettend belangrijk dat het verteld wordt’, zegt Huber over haar reden hier nu mee naar buiten te treden. Destijds kon ze voor haar gevoel niet anders dan gehoorzamen. ‘De belangen zijn zo groot voor de maatschappij en de wereld dat ik het toch wil vertellen.’

Ook oud-landbouwminister Cees Veerman ziet dat de belangenstrijd in de landbouwwereld een rol speelt bij dit soort onderzoeken. ‘Het is niet alleen maar: jongens, wat is nou het beste? Daar zitten belangen achter, daar zitten financiële belangen achter.’ Zo is de reguliere en intensieve landbouw, die grofweg 95 procent van het totaal uitmaakt  in Nederland, er niet bij gebaat dat biologische producten het predicaat ‘gezonder’ mogen dragen. Veermans advies zou zijn: ‘Zoek het beter uit. Want als het zo zou zijn dat het gezonder is, dan is dat een geweldig pluspunt voor de biologische landbouw.’

Dit vindt ook de huidige Landbouwminister Carola Schouten. Zij ambieert voor Nederland een duurzamere kringlooplandbouw waar bioboeren al aan voldoen. In reactie op de uitzending laat haar ministerie weten dat ze gaan kijken ‘wat de mogelijkheden zijn voor vervolgonderzoek op dit onderwerp’.

Lees verder:

Van vergroening van de Europese landbouw komt niets terecht, waarschuwt Europarlementariër Bas Eickhout
Ondanks grote woorden in de Europese Green Deal stevent het landbouwbeleid van de EU af op meer van hetzelfde, niet op vergroening. Met veel inkomenssteun aan Europese boeren zonder harde voorwaarden om te verduurzamen. ‘De houding is: dit is boerengeld. Daar blijf je van af.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden