Onderzoek zit muurvast, onderzoekers zijn dood Mexicanen hebben eigen JFK-affaire

Al maanden werkt Oliver Stone aan het script van zijn tweede speelfilm over een politieke moord die waarschijnlijk nooit zal worden opgehelderd....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

Na bijna tweeëneenhalf jaar zit het officiële onderzoek muurvast. Eén schutter, Mario Aburto Martinez, is veroordeeld tot 45 jaar celstraf, maar de meeste Mexicanen geloven niet dat daarmee de kous af is. Zij hechten veel meer waarde aan de vele complottheorieën waar Oliver Stone ook zo dol op is.

Colosio werd, zo vermoeden velen, niet vermoord door een eenling à la Lee Harvey Oswald, maar door twee schutters in opdracht van hoge functionarisssen van de regeringspartij PRI, al dan niet in samenwerking met de drugsmafia.

De meest gehoorde theorie is dat de haviken in de PRI-top, de zogeheten dinosauriërs, Colosio niet als president wilden, omdat hij een week eerder had aangekondigd dat hij de partij en Mexico zou gaan democratiseren. De drugsmafia wilde Colosio ook kwijt, omdat de aanstaande president niet met een van de kartels wilde samenwerken.

Uit een opinie-onderzoek in de Mexicaanse krant El Universal blijkt dat ruim 93 procent van de bevolking zeker weet dat Colosio het slachtoffer is geworden van een complot. Tweederde van de Mexicanen is er heilig van overtuigd dat de moord op Colosio nooit meer uit de doofpot zal komen. De gebeurtenissen van de afgelopen weken hebben die overtuiging alleen maar versterkt.

Luis Donaldo Colosio werd 23 maart 1994 op verkiezingscampagne in een buitenwijk van Tijuana vermoord. Eén schutter, Mario Aburto Martinez, joeg hem van dichtbij een kogel door zijn rechter hersenhelft. Waarschijnlijk een andere schutter schoot hem in zijn buik. Colosio werd opgevolgd door zijn campagneleider Ernesto Zedillo, die vijf maanden later met gemak de presidentsverkiezingen won.

Sinds maart 1994 zijn zeker vijf regeringsfunctionarissen vermoord die direct betrokken waren bij het onderzoek naar de moord op Colosio. Het laatste slachtoffer was afgelopen weekeinde de eerste openbaar aanklager die op de zaak werd gezet.

Jesus Romero Magaña werd met veertien kogels in zijn lichaam voor de voordeur van zijn woning in Tijuana aangetroffen. Hij was de eerste politiefunctionaris die hoofdverdachte Aburto Martinez ondervroeg.

Al eerder werden onder anderen het hoofd van politie in Tijuana Frederico Benitez vermoord, die een eigen onderzoek was begonnen, en rechercheur Jorge Arturo Ochoa, die naar later bleek een bekende van Aburto was.

Vorige week ontsloeg president Zedillo de derde openbaar aanklager die zich heeft bezig gehouden met el caso Colosio. Pablo Chapa Bezanilla kon zijn bureau gaan opruimen. Hij had tevergeefs geprobeerd te bewijzen dat er een tweede schutter was. De verdachte tweede moordenaar, ex-politie-agent Othon Cortes Vazquez, werd na anderhalf jaar voorarrest prompt op vrije voeten gesteld, net als vier andere verdachten die aanvankelijk werden gearresteerd wegens medeplichtigheid aan de moord.

Het onderzoek zit sindsdien volledig op slot. De vier partijen in het parlement kunnen het niet eens worden over wie de vierde openbaar aanklager moet worden. De linkse oppositiepartij PRD heeft zich teruggetrokken uit de adviescommissie. Al diverse kandidaten hebben geweigerd, omdat ze hun vingers niet durven te branden aan de moord op Colosio.

Drie speciale rechters en drie speciale aanklagers hebben de oplossing van de moord geen centimeter dichterbij gebracht. Eerst was er volgens de officiële bevindingen maar één gestoorde dader, de 25-jarige fabrieksarbeider Aburto; later was Colosio het slachtoffer van een niet nader gedefinieerd complot. En nu is het onderzoek weer terug bij af. Het ligt zelfs helemaal stil zo lang er geen nieuwe speciale aanklager is gevonden.

Het ziet er dus naar uit dat de meest onwaarschijnlijke theorie - één schutter - de enige officiële zal blijven. Mario Aburto Martinez zit daarvoor een celstraf van 45 jaar uit. Maar er zijn te veel vraagtekens om de door schade en schande wijs geworden Mexicanen ervan te overtuigen dat Aburto echt de enige dader is.

Hoe kon één dader Colosio in een fractie van een seconde van achteren in zijn hoofd en van de voorkant in zijn buik raken? Colosio zou na het eerste schot in een soort pirouette ter aarde zijn gestort, zodat Aburto hem nog een keer frontaal kon raken. Maar uit de video-opnamen blijkt dat het slachtoffer loodrecht neerviel. De tweede kogel moet dus haast wel door een ander zijn afgevuurd.

Waarom huurde het campagneteam van Colosio een groep ex-politie-agenten met banden met de mafia in om de presidentskandidaat in Tijuana te beschermen tegen eventuele moordenaars? Op de video-opname lijken zij achter Colosio's rug de weg vrij te maken voor de moordenaar.

De meest bizarre theorie is dat de man die in de gevangenis zit helemaal niet de Mario Aburto is die zeker één schot op Colosio loste. Hij zou een dubbelganger zijn van de werkelijke moordenaar, die nog steeds op vrije voeten is. Volgens ooggetuigen is de Mario van vlak na de moord niet de Mario die nu in de gevangenis zit. Zelfs zijn moeder herkende hem niet op het politiebureau.

'Het onderzoek gaat door', heeft minister van Justitie Lozano verklaard. De meeste Mexicanen zijn ervan overtuigd dat het echte onderzoek nog moet beginnen. Oliver Stone ziet er wel brood in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden