Nieuws politiek

Onderzoek naar ‘razendsnelle’ digitalisering toont worsteling tussen politiek en techniek

De politiek moet meer grip krijgen op digitalisering. Een parlementaire commissie zal vanaf de zomer onderzoeken hoe de Tweede Kamer meer controle kan krijgen op een ontwikkeling die ‘alle aspecten van de samenleving raakt’. Een brede Kamermeerderheid ondersteunt dit plan van VVD, D66, GroenLinks en CDA.

Naast commerciële partijen houden minimaal zestig Nederlandse gemeenten zich bezig met wifitracking. Beeld Willem de Haan

De oproep van de vier politieke partijen illustreert de politieke worsteling met digitalisering. Het onderwerp is versnipperd over verschillende ministeries. Ook in de Tweede Kamer is er geen commissie die over digitalisering gaat, zoals bijvoorbeeld wel bij Europese Zaken.

De nieuwe mobiele techniek 5G – de veel snellere en betrouwbaardere opvolger van 4G – is bijvoorbeeld nooit overkoepelend behandeld. Terwijl technieken als 5G een maatschappelijke revolutie kunnen ontketenen en de belangen gigantisch zijn: meer apparaten en processen zullen afhankelijk worden van 5G. De techniek maakt bijvoorbeeld een netwerk van zelfrijdende auto’s mogelijk.

Het Chinese Huawei is topkandidaat om apparatuur voor het nieuwe netwerk te leveren, maar ondertussen onderzoekt de veiligheidsdienst AIVD of het bedrijf betrokken is bij Chinese spionage. Mede-initiatiefnemer Kees Verhoeven (D66): ‘5G gaat over China, dus Buitenlandse Zaken, maar ook over vitale belangen en dus Veiligheid. En over Economische Zaken en telecom. In verschillende debatten is er even kort over gesproken, maar nooit is er met een integrale blik naar gekeken.’

Wifi-tracking

Deze week werd nog eens geïllustreerd waarom kennis over digitalisering essentieel is. Zeker zestig gemeenten doen aan wifi-tracking: ongezien pikken ze het wifi-signaal op van passanten. Mensen weten vaak niet dat ze kortstondig via hun telefoon gevolgd worden. Wat gebeurt er daarna met hun gegevens? Wie houdt er toezicht op? Wat betekent het als een gemeente weet waar en wanneer burgers lopen?

Kamerlid Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) vroeg het aan de minister voor Rechtsbescherming, Sander Dekker. Weet de minister welke gemeenten aan wifi-tracking doen? Hij moest het antwoord schuldig blijven. Buitenweg: ‘We laten digitalisering eigenlijk een beetje gebeuren. Welke regels zijn nodig? Kunnen mensen actie ondernemen als zij vinden dat ze geprofileerd worden? Dit is belangrijk, want er bestaat niet zoiets als neutrale techniek.’ Buitenweg vindt dat de Kamer zich beter moet informeren. ‘Er is weinig helderheid in wat wij een minister vragen en hoe wij die controleren.’ 

In Engeland adviseert een Chief Technology Officer de regering over digitalisering. Buitenweg: ‘Goed dat wij nu ook wat gaan doen. Misschien zijn er wel aanvullende burgerrechten nodig.’

Algoritmes

Overheden maken in toenemende mate gebruik van algoritmes om fraude en criminaliteit op te sporen. Experts waarschuwden bij de omroep NOS voor vooringenomenheid en het risico op discriminatie. Nog zo’n onderwerp waar de Kamer een grote rol in kan spelen. Verhoeven: ‘Als parlement hebben we daar te weinig zicht op en kennis over. Daarom vindt de discussie te vaak plaats buiten de Kamer, terwijl wij een keuze moeten maken over deze vraagstukken.’ Kamerlid Jan Middendorp (VVD): ‘Elke dag zijn er nieuwe digitale ontwikkelingen, het komt in razende snelheid op ons af. We moeten kijken of we effectiever kennis kunnen opdoen.’

De parlementaire commissie zal ook onderzoeken of er een minister of staatssecretaris voor digitalisering moet komen. De commissie begint in de zomer en hoopt begin 2020 een rapport te presenteren.

Lees verder over het onderzoek naar Huawei

Het technologiebedrijf Huawei is mogelijk betrokken bij Chinese spionage in Nederland. Huawei zou een verborgen achterdeur hebben naar de klantgegevens van een van de drie grote telecomproviders in Nederland: Vodafone/Ziggo, T-Mobile/Tele2 of KPN. De AIVD onderzoekt of er een link is met spionage door de Chinese overheid, zo vertellen inlichtingenbronnen aan de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden