Nieuws Orgaandonatie

Onderzoek naar orgaandonatie na euthanasie bij psychisch lijden

Het is een dilemma in het kwadraat: psychiatrisch patiënten die euthanasie willen, hebben al grote moeite om een arts te vinden die hen wil helpen, maar als ze na de euthanasie ook nog hun organen willen doneren, kunnen ze  bijna nergens terecht. Daarom gaan artsen uit Maastricht met de Nederlandse Transplantatie Stichting onderzoeken tegen welke problemen ziekenhuizen aanlopen, in een poging om de richtlijn aan te passen.

Martijn en zijn kat Ufo.

De artsen komen in actie na het overlijden van de 45-jarige Martijn, die vanwege psychisch lijden niet meer verder wilde leven, maar moest leuren om een ziekenhuis te vinden dat aan de orgaandonatie wilde meewerken. Uiteindelijk was het Maastricht UMC als enige bereid hem te helpen. De psychiater kwam met hem mee om daar de euthanasie uit te voeren. Daarna werden zijn organen uitgenomen.

Voor orgaandonatie na euthanasie bestaat in Nederland sinds een paar jaar een richtlijn, waarin precies is vastgelegd waar artsen rekening mee moeten houden. Tot nu toe hebben zo’n zestig patiënten van die mogelijkheid gebruikgemaakt, maar meestal hadden zij een lichamelijke aandoening, zoals de spier- en zenuwziekte ALS. Over de procedure bij psychiatrisch patiënten geeft de richtlijn geen duidelijkheid.

Navraag leert dat veel ziekenhuizen de procedure belastend vinden voor hun personeel. Sommige ziekenhuizen, zoals het Leidse LUMC, werken om die reden niet mee. ‘Bij patiënten die fysiek lijden, kun je je nog voorstellen dat zij voor de dood kiezen, maar bij mensen met een psychische ziekte is dat wellicht moeilijker invoelbaar’, zegt de Maastrichtse jurist en anesthesioloog-in-opleiding Jan Bollen, die onlangs promoveerde op orgaandonatie bij euthanasie. ‘Die patiënten komen lopend de afdeling op, dat kan heel confronterend zijn.’ Hij heeft gehoord van een ziekenhuis dat eerder een patiënt hielp, maar omwille van het personeel heeft besloten het voorlopig bij die ene te laten.

Euthanasie bij psychisch lijden is voor veel psychiaters al omstreden: dat lijden kan immers de vrije wil aantasten, en hoe valt vast te stellen dat een patiënt is uitbehandeld? Patiënten wenden zich vaak tot het expertisecentrum euthanasie, maar daar is de wachttijd om in een euthanasietraject te komen al opgelopen tot een jaar. Vorig jaar kregen 67 patiënten euthanasie vanwege psychisch lijden, 1 procent van alle euthanasiegevallen. Hoe meer bekend wordt dat ook zij hun organen kunnen doneren, hoe vaker daarvoor een verzoek zal komen, verwachten de artsen in Maastricht. Daarom is aanpassing van de richtlijn noodzakelijk, zegt Bollen, op voorwaarde dat daarvoor maatschappelijke steun bestaat. De komende tijd zet hij met collega’s op een rij welke specifieke vraagstukken zich voordoen als psychiatrische patiënten na euthanasie orgaandonatie wensen. Ziekenhuizen blijven overigens vrij om daaraan mee te werken.

‘Deze patiënten komen met een mooie laatste wens’, zegt Bollen, ‘maar ziekenhuizen moeten ook hun personeel beschermen. Ze kunnen alleen artsen en verpleegkundigen inzetten die geen ethische bezwaren hebben, maar we moeten voorkomen dat die groep zo klein is dat deze zware procedure steeds op dezelfde mensen neerkomt.’

Martijn wilde na zijn euthanasie zijn organen doneren – en moest leuren met zijn lichaam

Zijn psychisch lijden was voldoende grond voor euthanasie. Als laatste wens wilde hij zijn organen doneren. Toen moest Martijn leuren met zijn lichaam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden