Onderzoek naar oorlogsmisdaden Sumatra

De organisatie die succesvolle rechtszaken heeft gevoerd voor weduwen en kinderen van geëxecuteerde mannen in Zuid-Sulawesi en het dorp Rawagedeh op Java, doet nu ook onderzoek naar mogelijke Nederlandse oorlogsmisdaden op het Indonesische eiland Sumatra.

Soekarno bezoekt Sumatra in 1948.Beeld ANP

Het onderzoek richt zich onder meer op een bombardement op Bandar Buat, waarbij veel burgerdoden zouden zijn gevallen. Jachtvliegtuigen van de luchtmacht zouden in januari 1947 de drukbezochte markt hebben bestookt.

De zoektocht spitst zich toe op getuigen en nabestaanden, laat Jeffry Pondaag van de stichting Comité Nederlandse Ereschulden (K.U.K.B.) weten. Ook op andere plekken op Sumatra en Sulawesi doet hij deze weken onderzoek, zeventig jaar nadat de Republiek Indonesië op 17 augustus 1945 de onafhankelijkheid uitriep en oorlog uitbrak met de Nederlandse kolonisator.

Als zich genoeg nabestaanden melden, laat Pondaag opnieuw een rechtszaak aanspannen met een schadevergoeding als inzet om erkenning te krijgen voor de slachtoffers.

Ted Plas, toen 18, nu 88, herinnert zich de gruwelijke omstandigheden van het Jappenkamp in de oudste en vieste gevangenis van Batavia. Lees het interview hier.

'Rechtvaardigheid'

Pondaag heeft samen met zijn advocaat Liesbeth Zegveld al geruchtmakende zaken gewonnen voor de inmiddels bejaarde Indonesische slachtoffers. Zo heeft de rechter bepaald dat ons land aansprakelijk is voor de schade die nabestaanden hebben geleden door de standrechtelijke executie van mannen in het Javaanse dorp Rawagedeh en op Zuid-Sulawesi.

Ook bereidt zijn stichting zaken voor wegens marteling en verkrachting in het voormalig Nederlands-Indië. Voorlopig komt er aan de stroom zaken geen einde, als het aan Pondaag ligt. 'Rechtvaardigheid' is wat hem naar eigen zeggen drijft. Pondaag noemt het 'achterlijk' dat Nederland zelf geen onderzoek doet naar oorlogsmisdaden in de voormalige kolonie.

'Nederland loopt met de borst vooruit met de internationale tribunalen in Den Haag, maar doet zelf niets in deze zaken', zegt Pondaag. 'In de gewonnen zaken hebben de rechters erop hebben gewezen dat de slachtoffers Nederlandse onderdanen waren. Nederland heeft zijn eigen mensen vermoord. Deze mensen hebben dezelfde rechten als andere mensen: als Nederlanders.'

Advocate Liesbeth Zegveld.Beeld ANP

Rawagedeh

In 2011 kregen negen nabestaanden van slachtoffers van het bloedbad dat Nederlandse militairen 1947 in het dorp Rawagedeh op Java aanrichtten een schadevergoeding van 20.000 euro per persoon. Ook heeft de Nederlandse staat haar excuses aangeboden voor het bloedbad. De Nederlandse militairen die betrokken waren bij het bloedbad werden niet vervolgd.

In het Javaanse dorp Rawagedeh, dat tegenwoordig Balongsari heet, doodden Nederlandse militairen in 1947 honderden mannen. Ook gevangenen en vluchtenden werden gedood.

De Nederlandse ambassadeur Tjeerd de Zwaan praat met nabestaanden van mensen die geëxecuteerd werden door Nederlandse soldaten in Jakarta in 2013.Beeld EPA

Birmaspoorlijn

Zaterdag werd bekend dat bijna 1300 mensen zich hebben gemeld voor een claim namens oud-dwangarbeiders van de Birmaspoorlijn bij de Nederlandse overheid. De groep bestaat voor het grootste deel uit nabestaanden, maar er hoort ook een dertigtal overlevenden bij, liet de stichting die de claim voorbereidt weten.

De Birmaspoorlijn werd tijdens de Tweede Wereldoorlog in recordtempo aangelegd in Birma (Myanmar) en Siam (Thailand) voor de Japanse oorlogsmachine. Dat gebeurde onder erbarmelijke omstandigheden. Naar schatting meer dan 100.000 Aziatische dwangarbeiders en krijgsgevangenen vonden de dood.

Van de ruim 17.000 Nederlandse krijgsgevangenen die aan de spoorlijn moesten werken zijn er ongeveer 3000 omgekomen.

Het Birma-Siam monument in de tuin van militair tehuis Bronbeek in Arnhem.Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden