NIEUWSNATUUR

Onderzoek: landbouwgif dringt door tot diep in natuurgebieden

Midden in Drentse natuurgebieden zijn bij metingen op meerdere plaatsen (verboden) bestrijdingsmiddelen gevonden. Aanvankelijk werd gedacht dat pesticiden vooral dicht langs landbouwpercelen overwaaiden op de natuur, maar ze blijken ook door te dringen tot de kern van de gebieden.

Een boer bespuit zijn appelboomgaard in Loppersum. Beeld Michiel Wijnbergh

Dit valt op te maken uit onderzoek in opdracht van Meten = Weten, een burgerinitiatief in de Drentse gemeente Westerveld. Zij lieten op zeventien plaatsen en uit zes mesthopen van grazers in de omliggende natuurgebieden monsters nemen. In een lab zijn die geanalyseerd op 664 typen pesticiden. In totaal werden 31 soorten aangetroffen.

Hoewel het gaat om lage concentraties fungiciden, insecticiden en herbiciden, zijn de uitkomsten een ‘verontrustend signaal’, zegt hoogleraar plantecologie Hans de Kroon van de Radboud Universiteit in Nijmegen. ‘Dodelijk zijn de middelen in de gevonden hoeveelheden niet voor insecten, maar uit onderzoek blijkt wel dat ze door bepaalde pesticiden worden ontregeld. In hun paringsgedrag, reproductie en bij het vinden van voedsel.’

In reactie op het onderzoek zegt Land- en Tuinbouworganisatie LTO Nederland dat ‘niemand wil dat middelen uit vlooienbanden, muggenspray en gewasbeschermingsmiddelen in een natuurgebied worden teruggevonden’. Boeren en tuinders zouden volgens LTO al veel doen om dit te voorkomen. Om iets zinnigs te kunnen zeggen over de effecten op insectenpopulaties door toedoen van de middelen die desondanks overwaaien, is het volgens de boerenorganisatie hoog tijd dat hiernaar betrouwbaar wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan. ‘Zodat de uitkomsten van dit soort studies beter geduid kunnen worden.’

Onderzoek naar langetermijneffecten

In de monsters werden maximaal vijftien middelen gevonden. Het is niet alleen de vraag wat landbouwgif precies doet met de natuur, insecten en vogels. Over wat de gevolgen van deze stapeling van bestrijdingsmiddelen doet met de menselijke gezondheid, is wetenschappelijk ook nog weinig bekend.

Nadat vorig jaar bleek dat pesticiden – ook in lage concentraties – tot in babyluiers van bewoners in de buurt van bollenvelden werden gevonden, doet de Gezondheidsraad onderzoek naar onder meer deze cumulatieve effecten. Daaruit moet onder meer blijken of bij de toelating van middelen voldoende rekening wordt gehouden met de gezondheidseffecten bij blootstelling aan meerdere gewasbeschermingsmiddelen.

Naar aanleiding van de bevindingen in de natuurgebieden van Natuurmonumenten en Het Drentse Landschap, roepen de twee grondeigenaren samen met Meten=Weten de minister van Landbouw op ‘diepgaand onderzoek te laten uitvoeren’. Hoogleraar Hans de Kroon noemt dit verzoek terecht. ‘Het wordt tijd dat we de langetermijneffecten van meerdere bestrijdingsmiddelen op ons ecosysteem beter in het vizier krijgen.’

Het Landbouwministerie zegt de studie van Meten = Weten nog niet officieel te hebben ontvangen. Mocht die na bestudering aanleiding geven tot nader onderzoek, dan zullen zij zich daarop beraden.

Landbouwminister Carola Schouten presenteerde vorig jaar haar Toekomstvisie gewasbescherming 2030.  Wat haar betreft moet in 2030 het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tot een minimum zijn beperkt. Waar gewasbeschermingsmiddelen tegen die tijd nog wel worden gebruikt, moet dit ‘nagenoeg zonder emissies naar het milieu’ zijn en ‘nagenoeg zonder residuen’.

LEES OOK:

Boer en burger in gevecht over bestrijdingsmiddelen: in een groen maar giftig bollen-bollenland
Burgers verzetten zich op meerdere plekken in Nederland tegen het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Een clash tussen economische belangen en de volksgezondheid, die volgens omwonenden doorgaans in het voordeel uitvalt van boeren. Maar het RIVM wil nu meer onderzoek naar de risico’s.

Gifvrije landbouw is nog een verre droom, en gifvrije cognac helemaal
In Nederland wordt al jaren gepraat over het uitfaseren van chemische bestrijdingsmiddelen, met weinig resultaat. In Frankrijk gaat het nog veel langzamer. Voor de producent van alternatieve middelen was het al niet makkelijk zijn producten aan de man te brengen, door corona is dat alleen nog maar lastiger geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden