Nieuws Inspectie Justitie en Veiligheid

Onderzoek: instanties faalden rond dreigende uitzetting Lili en Howick

Onderling wantrouwen en onvoldoende regie tussen de betrokken instanties leidden vorig jaar tot de chaotische toestanden rond de dreigende uitzetting van de Armeense kinderen Lili en Howick. Dat concludeert de Inspectie Justitie en Veiligheid, die het afgelopen jaar onderzoek deed naar de gang van zaken. 

Leden van kinderrechtenorganisatie Defence for Children voeren in september 2018 actie tegen de uitzetting van Howick en Lili. Beeld ANP

Met name voogdijinstelling Nidos schond volgens de inspectie de afspraken toen de kinderen in afwachting van hun vertrek niet in een safehouse werden ondergebracht maar in het huis van hun grootouders. Eenmaal daar verdwenen de kinderen met onbekende bestemming, totdat toenmalig staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid) besloot dat zij toch in Nederland mochten blijven.

De verdwijning van de kinderen leidde vorig jaar tot grote politieke consternatie, omdat een deel van de Tweede Kamer de stellige indruk kreeg dat Nidos de kinderen moedwillig weg hield om hun uitzetting te voorkomen. Zij zouden op 8 september 2018 worden uitgezet naar Armenië, nadat de Raad van State had geoordeeld dat zij niet in Nederland mochten blijven. Zij zouden in Armenië bij hun moeder gaan wonen, die al eerder was uitgezet. 

In de nacht van 7 op 8 september verdwenen de kinderen uit het huis van hun grootouders. De voogden van Nidos, die Lili en Howick onder hun hoede hadden, zeiden niet te weten waar ze waren. In de paniek rond hun verdwijning, besloot Harbers de kinderen alsnog een verblijfsvergunning te geven. Daarna doken zij weer op. 

‘Onnodig tijdverlies’

Het is de inspectie niet gelukt te achterhalen wat zich precies in en rond het huis van de grootouders heeft afgespeeld.  ‘Het politieonderzoek biedt geen inzicht en de verklaringen van Nidos-medewerkers zijn inconsistent’, aldus de onderzoekers. Zeker is wel dat het op alle fronten ontbrak aan adequaat toezicht en overleg. 

Ook de politie gaat daarin niet vrijuit. Die was rond de verdwijning ‘onvoldoende effectief’. Leidinggevenden werkten langs elkaar heen en waren het niet eens over de status van de verdwijning: ‘Betrof het sec een vermissing of ook een strafbaar feit wegens onttrekking van minderjarigen aan het wettig gezag?’ In dat laatste geval was een grotere politie-inzet nodig geweest. Doordat die uitbleef, was er sprake van ‘onnodig tijdverlies, zijn belangrijke aanknopingspunten gemist en is niet alles in het werk gesteld om de kinderen te kunnen vinden’. Twee agenten die een oogje in het zeil hielden bij het huis van de grootouders verzuimden bovendien om hun leiding en de meldkamer te melden dat Lili en Howick daar waren.

Controle

Verder was er kennelijk een verschil van mening tussen Nidos en de Dienst Terugkeer en Vertrek over het lot dat de kinderen in Armenië wachtte. De dienst had opvang geregeld. Die was adequaat, bevestigde de Raad van State in een uitspraak. ‘Desondanks ging Nidos zelf nog naar Armenië om er onder meer de huisvesting en de scholing te controleren.’

De onderzoekers adviseren de Dienst Terugkeer en Vertrek om voortaan in dit soort gevallen steviger de regie te pakken en te werken aan ‘herstel van het onderling vertrouwen’ tussen alle betrokkenen om zo een ‘effectief vertrekproces’ van de grond te krijgen. 

In haar reactie belooft de huidige staatssecretaris, Ankie Broekers-Knol, dat zij hieraan zal werken. Ook hoopt zij dat een situatie als die rond Lili en Howick zich niet meer zal voordoen nu het kabinet de discretionaire bevoegdheid heeft afgeschaft. Die bood bewindspersonen de kans om op het allerlaatste moment op eigen gezag alsnog verblijfsvergunningen toe te kennen. Juist daardoor werd de maatschappelijke druk op de staatssecretaris vaak tot het uiterste opgevoerd. Die bevoegdheid ligt nu bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Het beroep op ‘schrijnendheid’ kan bovendien niet meer op het laatste moment worden gedaan. 

Lili en Howick: wat ging er mis?

De slepende uitzettingszaak rond Lili en Howick kende in september 2018 een adembenemende ontknoping: de Armeense kinderen mochten toch in Nederland blijven. Wat ging hieraan vooraf? Een reconstructie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden