nieuws

Onderzoek: Chinese staatsmedia wurmen zich omhoog in zoekresultaten bij gevoelige onderwerpen

Wie op Google, Bing of YouTube naar voor China gevoelige onderwerpen zoekt als de oorsprong van het coronavirus of de mensenrechtensituatie in Xinjiang, maakt grote kans gekleurde Chinese staatsmedia tegen te komen. Die maken daarbij goed gebruik van de algoritmen van de diensten.

Laurens Verhagen
Augustus 2020: vrijwilligers van een desinfectiedienst tegen covid-19 in Xinjiang. Beeld Getty
Augustus 2020: vrijwilligers van een desinfectiedienst tegen covid-19 in Xinjiang.Beeld Getty

Dit blijkt uit onderzoek van twee Amerikaanse denktanks, de Brookings Institution en de Alliance for Securing Democracy, die de afgelopen maanden onderzochten hoe Chinese staatsmedia naar voren komen in de zoekresultaten van vijf verschillende Amerikaanse platformen: Google News, Google Search, Bing Search, Bing News en YouTube. De conclusie van de onderzoekers: China heeft succes met het verwerven van prominente plekken bij de zoekresultaten, waarmee het de wereldwijde publieke opinie kan beïnvloeden.

Oeigoeren

De onderzoekers keken vier maanden lang iedere dag naar twaalf verschillende zoektermen die gerelateerd zijn aan covid-19 en Xinjiang, de provincie waar een groot deel van de Oeigoerse minderheid woont. Chinese staatsmedia zijn ‘opmerkelijk effectief’ in het onder de aandacht brengen van artikelen en video’s die met Xinjiang te maken hebben, luidt een van de conclusies. Xinjiang was eerder deze week nog wereldwijd in het nieuws nadat uit gehackte politiedocumenten was gebleken dat heropvoedingskampen voor Oeigoeren in Xinjiang zijn uitgerust met uitkijktorens, prikkeldraad en zwaarbewapende bewakers. Die hebben er toestemming om ontsnappende gevangenen – eufemistisch ‘studenten’ genoemd – dood te schieten.

De anonieme hacker gaf de documenten aan de in Xinjiang gespecialiseerde dataonderzoeker Adrian Zenz. Wie nu op ‘Adrian Zenz’ zoekt op YouTube, ziet helemaal bovenaan een filmpje van het Chinese kanaal CGTN, waarin wordt betoogd dat Zenz een extremist is die ongegronde beweringen doet over ‘genocide’ (aanhalingstekens van CGTN) op basis van gemanipuleerde gegevens. Het illustreert de eerdere bevindingen van de Amerikaanse onderzoekers.

Bij de zoekopdracht naar dataonderzoeker Adrian Zenz op YouTube zijn Chinese staatsmedia als CGTN prominent aanwezig. Beeld YouTube
Bij de zoekopdracht naar dataonderzoeker Adrian Zenz op YouTube zijn Chinese staatsmedia als CGTN prominent aanwezig.Beeld YouTube

Ook met zoekopdrachten naar de oorsprong van het coronavirus hebben de Chinezen succes. Zo zijn Chinese staatsmedia verantwoordelijk voor de helft van de eerste tien resultaten bij YouTube bij een zoekactie op de term ‘Fort Detrick’. Dit is een Amerikaans militair biologisch lab dat volgens China de oorsprong is van covid-19, zonder bewijs overigens.

Het verhaal van China

Platformen als Google Search, Bing (dat eigendom is van Microsoft) en YouTube gebruiken algoritmen die bepalen welke bronnen prominent bovenaan de lijst met zoekresultaten komen. Hierbij weegt bijvoorbeeld mee of een bepaalde site vaak wordt gelinkt door andere sites. Hoe vaker dat gebeurt, hoe hoger het resultaat.

Volgens de onderzoekers heeft Beijing de afgelopen tien jaar ‘zwaar geïnvesteerd’ in zijn wereldwijde media-aanwezigheid, via het ontwikkelen van een netwerk aan websites, persbureaus en omroepen. Dit alles met één doel: ‘het verhaal van China goed vertellen’.

Tegenover The Wall Street Journal zegt Google dat sommige van de zoektermen zogenoemde ‘dataholten’ vertegenwoordigen, oftewel onderwerpen waarover nog weinig wordt gepubliceerd. Deze zijn relatief gemakkelijk te domineren. Google noemt het ‘een bekende uitdaging’, die het bedrijf zegt aan te pakken. Microsoft op zijn beurt zegt de uitkomsten van het rapport nog te bestuderen.

Los van eventuele technische aanpassingen hebben de onderzoekers een serie aanbevelingen voor de Amerikaanse techbedrijven. Zo zouden zij helder moeten zijn over de wijze waarop de zoekresultaten tot stand komen. Een andere aanbeveling is om het publiek via waarschuwingslabels te informeren over de oorspronkelijke bron van video’s of berichten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden