Onderzoek bevestigt: scheepswrakken bij Indonesië vakkundig gesloopt en geroofd

We wisten het al, maar nu weten het zeker: de wrakken van de Nederlandse marineschepen De Ruyter, Java en Kortenaer zijn echt van de bodem van de Javazee verdwenen. Een gezamenlijk Nederlands-Indonesisch onderzoek heeft vastgesteld dat de scheepswrakken inderdaad uit de zee zijn geplukt. Door wie is een raadsel, maar volgens de onderzoekers zijn er sporen van een bergingsoperatie te zien.

De tewaterlating van de Hr Ms De Ruyter in 1935. In 1942 wordt het schip door Japanse schepen tot zinken gebracht tijdens de Slag om de Javazee. Foto anp

Duikers meldden eind vorig jaar de verdwijning van de schepen, waarin honderden zeelieden hun graf hadden gevonden, als eerste. Zij hebben zich volgens de onderzoekers niet vergist in de locatie, zoals wel werd gesuggereerd. De scheepsroof staat daarmee onomstotelijk vast.

Resultaten van het onderzoek worden vandaag in de Indonesische hoofdstad Jakarta overhandigd aan de Nederlandse minister Bussemaker van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur. Bussemaker zal daar de kwestie bespreken met haar ambtgenoot Muhadjir Effendy. Het onderzoek is een vervolg op afspraken die premier Rutte eind vorig jaar heeft gemaakt met de Indonesische president Joko Widodo.

Bewijsmateriaal

Deskundigen uit beide landen hebben de afgelopen week samen alle beschikbare bewijsmateriaal doorgelicht. Op basis van dat materiaal, waaronder foto's en getuigenverklaringen, hebben de experts hun conclusie getrokken.

De kruisers De Ruyter, de Java en de torpedobootjager Kortenaer zijn op 27 februari 1942 in de beroemde Slag in de Javazee door Japanse schepen tot zinken gebracht. De Nederlandse schepen waren een onderdeel van een klein internationaal eskader waarmee de Nederlandse Schout-bij-Nacht Karel Doorman probeerde tegenstand te bieden aan een oprukkende Japanse vloot.

De slag wordt jaarlijks herdacht. Ter gelegenheid van de 75ste herdenking van de slag, op 27 februari 2017, had het Karel Doormanfonds een duikexpeditie naar de wrakken gefinancierd. Duikers zouden de positie van de wrakken markeren en zij wilden een plaquette op de De Ruyter bevestigen. Nabestaanden zouden dan op 27 februari boven de wrakken bloemen in zee gooien.

Toen de duikers arriveerden, bleken de schepen er niet meer te liggen. Wel vonden zij sporen van grijpers waarmee de scheepsresten waren gesloopt. Die resten zijn zo goed als zeker aan land verder gesloopt en verkocht als oud ijzer. Ook zeker drie Britse en drie Japanse oorlogsschepen zijn uit het water gehaald. De wrakken lijken de prooi te zijn geworden van een efficiënte en professionele sloopoperatie.

Een persbericht van het ministerie van Bussemaker zegt dat de onderzoekers aandringen op een onderzoek op de plaats waar de schepen verdwenen. Nederlandse en Indonesische duikers moeten daar op de zeebodem zoeken naar 'aanvullende informatie'.

Het is onwaarschijnlijk dat de Indonesische autoriteiten niet op de hoogte waren van deze omvangrijke bergingsoperatie. Indonesië lijkt niet vrijuit te gaan, maar Nederland evenmin. Dat had zijn onderzeese oorlogsgraven zelf beter in de gaten moeten houden, zei een woordvoerder van de Indonesische marine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.