Onderzoek bankroet Petroplus

De Franse justitie doet onderzoek naar mogelijke fraude bij Petroplus, het van oorsprong Nederlandse raffinagebedrijf dat deze week uitstel van betaling aanvroeg. Met het bedrijf dreigen in Europa ruim tweeduizend banen te verdwijnen.

AMSTERDAM - Het is een nieuwe episode in de dreigende ondergang van het grootste onafhankelijke raffinagebedrijf van Europa. Die staat zowel symbool voor de problemen van de raffinagebranche, als voor de handelwijze van private opkoopfondsen. Die kochten het bedrijf, hingen het vol met schulden en brachten het met veel winst naar de beurs. Waarna het bedrijf in drie jaar verkruimelde.


De Franse politie deed woensdag een inval bij het Franse hoofdkantoor van Petroplus en bij Deutsche Bank, waar het Zwitserse bedrijf rekeningen heeft. Volgens de Fransen is maandag, een dag voordat het bedrijf uitstel van betaling aanvroeg, 170 miljoen euro van de Franse Petroplusrekeningen gehaald.


Petroplus wijst beschuldigingen van faillissementsfraude van de hand en zegt dat Deutsche Bank zelf het geld heeft overgeheveld. Die zou de twee rekeningen (122 miljoen euro en 59 miljoen dollar) hebben geplunderd. De bank is een van de dertien leden van een consortium dat Petroplus voorzag van het werkkapitaal waarmee het bedrijf ruwe olie kon kopen voor zijn raffinaderijen.


Het consortium draaide eind december de geldkraan dicht. Daarmee droogde een continue geldbron van 1 miljard euro op, en dus de voeding van de raffinaderijen. ING, woordvoerder van de dertien banken, wil geen commentaar geven.


Door de ondergang van het Zwitserse oliebedrijf dreigen vijf olieraffinaderijen te worden gesloten, in Antwerpen, Frankrijk, Engeland, Duitsland en Zwitserland. In totaal werken daar 2.500 mensen.


'Het was een heel kwetsbare speler', zegt onderzoeker Jochem Meijknecht van het Clingendael International Energy Programme. 'Er was een overschot aan raffinaderijen in Europa, en dan valt een bedrijf dat alleen in raffinage doet het eerste om.'


Een specifieke combinatie van vraag en aanbod en de bijbehorende prijsbewegingen deed Petroplus de das om. De olieprijs bleef ondanks de economische crisis in Europa hoog door de aanhoudende vraag uit China en door de ontwikkelingen in achtereenvolgens Libië, Syrië en Iran. De Europese vraag naar olieproducten ging door de economische crisis wel omlaag en dus daalden de prijzen van de raffinageproducten.


De marges van een olieraffinaderij zijn smal: op een vat olie van 100 dollar wordt maar een paar dollar verdiend. Goldman Sachs berekende dat een dollar minder marge de winst met tientallen procenten doet dalen.


Er is nog een reden voor een overschot aan raffinaderijen in Europa. Arabische landen hebben eigen raffinaderijen gebouwd om meer grip te krijgen op de olieketen: nu doen ze niet meer alleen de winning, maar ook de verwerking van de ruwe olie. 'Op deze manier hebben ze meer controle op de energiemarkten', zegt Arnoud van der Slot van consultancybureau Roland Berger.


Het merkwaardige aan Petroplus is dat het bedrijf dat niet heeft zien aankomen. Petroplus kocht vooral in 2007 en 2008 toen de prijzen voor de installaties op hun top waren.


Dat was vooral te danken aan de Amerikaanse opkoopfondsen Riverstone en Carlyle, die het bedrijf in 2005 voor 277 miljoen euro van de Nederlandse beurs haalden. Met de Nederlandse bestuursvoorzitter Marcel van Poecke, die het bedrijf in 1993 had opgericht maar als mede-eigenaar aanbleef, verkochten ze een aantal bezittingen en stortten zich vervolgens met de opbrengsten, en grote leningen, op de raffinage. Anderhalf jaar na de aankoop brachten ze Petroplus weer naar de beurs, ditmaal de Zwitserse. De opbrengst was 2,4 miljard euro.


Van Poecke en Riverstone zijn nog geïnteresseerd in raffinaderijen: nu kopen ze ze voor een prikkie op om ze om te bouwen tot olie-opslagplaatsen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden