nieuws

Onderzoek: 1 miljard extra nodig voor hoger onderwijs en mbo

Om bestaande ambities te kunnen verwezenlijken moeten universiteiten, hogescholen en mbo-instellingen er honderden miljoenen euro’s bij krijgen. Komt dat geld er niet, dan neemt de werkdruk de komende jaren toe en daalt de onderwijskwaliteit.

Studenten letterkunde op de Radboud Universiteit in Nijmegen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Studenten letterkunde op de Radboud Universiteit in Nijmegen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dit blijkt uit een onderzoek dat adviesbureau PwC Strategy& uitvoerde in opdracht van het ministerie van Onderwijs. Vrijdag gaat het naar de Tweede Kamer.

Demissionair minister van Onderwijs Ingrid van Engelshoven erkent dat de budgetten voor mbo, hbo en wo ontoereikend zijn. ‘Als we willen dat ons onderwijs en onderzoek van hetzelfde hoge niveau blijft, dan moet er door het komend kabinet een miljard worden geïnvesteerd’, laat ze via een woordvoerder weten. ‘En investeren in onderwijs en onderzoek zorgt er ook voor dat Nederland sterker uit de crisis zal komen.’

De onderzoekers van PwC keken niet alleen of de instellingen op dit moment rondkomen van de zak met geld die ze jaarlijks krijgen, maar ook of ze met het huidige budget de ambities kunnen waarmaken die de sectoren en het ministerie de afgelopen jaren gezamenlijk hebben geformuleerd.

Meer kosten dan inkomsten

Bij universiteiten blijken de jaarlijkse kosten nu al hoger te zijn dan de inkomsten. Zo blijkt het onderzoeksbudget niet toereikend om alle wetenschappelijke studies te kunnen betalen. ‘Onderwijsgeld wordt daarom gebruikt voor onderzoek’, zegt Sander Visser van PwC. ‘Ondertussen zagen we ook dat individuele onderzoekers juist meer tijd aan onderwijs kwijt waren. De werkdruk neemt dus toe.’

Om het gat de dichten, zouden universiteiten er jaarlijks 600 miljoen euro bij moeten krijgen, stelt het rapport. Ook zijn eenmalig reparatiewerkzaamheden nodig voor een bedrag van 300 miljoen. Om het onderwijs op de universiteiten kleinschaliger in te richten, wat een van de ambities is, moet er jaarlijks nog eens 200 miljoen euro bij.

Voorzitter Pieter Duisenberg van de vereniging van universiteiten VSNU bevestigt dat extra investeringen dringend nodig zijn ‘om het niveau van het academisch onderwijs en onderzoek in Nederland te handhaven’. De studentenorganisaties ISO en LSVb sluiten zich daarbij aan.

Gewenste ambitie

Mbo-instellingen en hogescholen komen op dit moment nog wel rond van de beschikbare budgetten, blijkt uit het onderzoek van PwC. Maar om de gewenste ambities te verwezenlijken, moet er ook daar geld bij. Zo becijferde het adviesbureau dat het hbo 200 miljoen euro extra nodig heeft om meer praktijkgericht onderzoek te kunnen doen.

Voor het mbo gaat het om een extra investering van 100 tot 150 miljoen euro per jaar, bedoeld om de groeiende groep kwetsbare studenten voldoende hulp te kunnen bieden. Dat zijn bijvoorbeeld studenten met psychische problemen of taalachterstanden. ‘Met dat geld kun je het aantal vroegtijdige schoolverlaters verminderen’, zegt Visser. ‘Het maatschappelijk rendement van zo’n investering is groot. Mensen met een diploma hebben veel meer kans op de arbeidsmarkt.’

Minder onderzoek

Mocht het volgende kabinet dergelijke investeringen niet willen doen, dan ligt het voor de hand dat de werkdruk voor het onderwijspersoneel verder toeneemt, zegt Visser van PwC. Tenzij het onderwijs besluit de ambities bij te stellen. ‘Universiteiten zouden bijvoorbeeld kunnen besluiten minder onderzoek te doen. Of we accepteren dat studenten in grotere groepen les krijgen. Maar wil je dat niet, dan moet er echt geld bij. ’

Overigens is het mogelijk dat er nog meer investeringen nodig zijn. PwC bestudeerde de periode van 2010 tot 2018. De huidige coronacrisis viel daar dus buiten. Visser: ‘En de problemen die wij in het rapport benoemen, zijn het afgelopen jaar niet kleiner geworden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden