Onderwijs

De commissie die gisteren het rapport Autonomie verplicht presenteerde, over de totale chaos bij de voormalige onderwijskolos Amarantis, hoopt dat haar werk de aanzet zal vormen tot 'een stevige discussie in het onderwijs'. Die zou moeten gaan over twee vragen: of het vertrouwen in de autonomie van schoolbesturen wel gerechtvaardigd is én of we nog wel voldoende grip hebben op de schaalgrootte.


De commissie zou kortom graag willen weten of de uitgangspunten van het onderwijsbeleid van de afgelopen twintig jaar wel deugen: schoolbesturen met een zak geld 'op afstand' van het ministerie en volle kracht vooruit met fusies en schaalvergroting.


Dat beleid was gebaseerd op theoretische aannamen: schaalvergroting leidt tot besparingen en meer efficiency, en het onderwijs wordt er nog beter van ook. Kan niemand tegen zijn. Inmiddels hebben we voldoende empirisch bewijs verzameld om de aannamen te kunnen falsifiëren.


De discussie over de schaalvergroting was de afgelopen jaren al flink op gang gekomen. In plaats van het debat nog eens dunnetjes over te doen, kunnen we hem met het Amarantisrapport in de hand juist mooi afsluiten. Misschien moeten we, om aan alle twijfel een einde te maken, nog eens kijken naar de bijna-ramp rond ROC Zadkine in Rotterdam. Wellicht is het zinvol nog even in de casus-Consent te duiken - de samengevoegde basisscholen van Enschede en Losser met een eigen skybox bij FC Twente.


Dat lijkt me wel genoeg, voor heldere conclusies. Het vertrouwen in de autonomie van megalomane schoolbesturen is onterecht en het moet afgelopen zijn met de schaalvergrotingsdrang van machtsgeile pakkenmannetjes met twee leasebakken en een ov-kaart.


De in 2007 overleden socioloog Bart Tromp citeerde graag Jacques Wallage, een van de vele PvdA-staatssecretarissen van Onderwijs. Op de vraag waarom basisscholen volgens hem een minimum-omvang van 250 leerlingen moesten hebben, antwoordde Wallage: 'Dan kan er een apart iemand voor het management worden aangetrokken'.


Nooit is nadien kernachtiger verklaard hoe het toch in vredesnaam kon gebeuren dat scholen ten onder gingen aan vastgoedhandel en gerommel met derivaten: iemand voor het management die geen les hoefde te geven en toch de tijd moest doden.


De machtsgreep van de onderwijsmanager leidde er bijvoorbeeld toe dat van al het geld dat we in het hbo spenderen, nog ongeveer een kwart direct bij het onderwijs terechtkomt. De rest gaat naar huisvesting en de riante vergoedingen voor aparte iemanden voor het management.


In het regeerakkoord is afgesproken dat ons onderwijs van 'goed naar excellent' moet en dat het tot de mondiale top-5 moet gaan behoren. Mooie, ambitieuze doelstellingen.


Minister Bussemaker van Onderwijs heeft Femke Halsema gevraagd nog eens in de Amarantiszaak te duiken, om te zien of er sprake was van illegale zelfverrijking. Mooie taak voor het OM, lijkt mij.


Laat Halsema maar gaan uitpluizen of er nog meer Amarantissen zijn die zo snel mogelijk uit elkaar getrokken moeten worden. Laat haar maar eens uitrekenen hoeveel managers je moet ontslaan om de lerarensalarissen naar een aanvaardbaar niveau te krikken.


Laten we eens kijken of onderwijzers en docenten ons onderwijs naar de top van de wereld kunnen dragen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden