Nieuws

Onderwijsraad: schaf schooladvies en eindtoets in groep 8 af

Deel kinderen niet meer in groep 8 in op niveau, maar verplaats het selectiemoment naar de middelbare school. Dat adviseert de Onderwijsraad het kabinet. Pas na een driejarige ‘brugperiode’ op de middelbare school, zouden leerlingen op niveau kunnen worden ingedeeld.

Kinderen van groep 8 van een school in Zaandam. Beeld Guus Dubbelman/ de Volkskrant
Kinderen van groep 8 van een school in Zaandam.Beeld Guus Dubbelman/ de Volkskrant

Het huidige schooladvies en de eindtoets in groep 8 van het basisonderwijs moeten worden geschrapt, vindt het onafhankelijke adviesorgaan. Het doel van deze ingrijpende verandering is het tegengaan van de kansenongelijkheid die vervlochten is met het Nederlandse onderwijssysteem.

Achtergrond doet ertoe in de schoolcarrière van een kind. De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor dat pijnlijke gegeven. Kinderen van hoogopgeleide ouders krijgen hogere schooladviezen, gaan naar betere scholen en halen een hoger diploma dan even slimme kinderen van laagopgeleide ouders. Door de coronacrisis is de kansenongelijkheid toegenomen, signaleerde de Onderwijsinspectie woensdag.

Kansengelijkheid in het onderwijs

Kinderen worden in Nederland rond hun twaalfde ingedeeld op niveau. Dat is jong in vergelijking met andere landen. Bovendien is het laatste jaren moeilijker geworden om nog te switchen van niveau, of om verschillende diploma’s te stapelen, signaleert de Raad. Er zijn minder brede brugklassen. Categorale middelbare scholen - waar leerlingen slechts één niveau kunnen doen - zijn in trek.

Het vroege selectiemoment heeft daarmee grote gevolgen. ‘Kinderen zitten te snel vast in hokjes', aldus Edith Hooge, voorzitter van de Onderwijsraad. Met wat pech is dat het verkeerde hokje. Leraren hebben de neiging om kinderen uit lagere sociaal-economische milieus te onderschatten. 'Later selecteren is beter selecteren', zegt Hooge. ‘Internationaal onderzoek laat zien: bij latere selectie neemt kansengelijkheid in het onderwijs toe.’

De Onderwijsraad vindt het beter als kinderen voortaan pas rond hun vijftiende op niveau worden ingedeeld. Dat gebeurt dan onder andere op basis van een eindtoets.

Of die plannen worden uitgevoerd is aan een nieuw kabinet, laat demissionair minister Arie Slob (Onderwijs) in een reactie weten. Slob heeft de Onderwijsraad zelf om dit advies gevraagd. ‘De komende periode gaan we in gesprek met onderwijspartners over dit onderwerp. Uiteraard met basis- en middelbare scholen, maar ook bijvoorbeeld met leerlingen, ouders en andere belangstellenden.’

Er lijkt, in elk geval binnen het onderwijs, momentum te zijn voor de uitstel van het selectiemoment. Een brede groep onderwijsorganisaties, van de kinderopvang tot universiteiten, pleitte vorig jaar ook al om leerlingen niet langer rond hun twaalfde ‘vast te klinken’ op een niveau.

De Onderwijsraad kan nu ook rekenen op steun vanuit het onderwijs. Volgens Anko Hoepen, vicevoorzitter van basisschoolbesturenkoepel PO-Raad, moet ‘ons stugge stelsel worden aangepakt', om alle kinderen ‘goed onderwijs te kunnen geven’. Ook de VO-Raad (voortgezet onderwijs) steunt het advies ‘van harte’. De vereniging waarschuwt wel dat randvoorwaarden ‘zoals voldoende menskracht, vaardigheden, tijd en geld’ op orde moeten zijn voor de invoer van zo’n grote wijziging.

Vervelen

Want ingrijpend is het voorstel zeker. Uitstel van selectie moet volgens de Onderwijsraad op alle scholen gelijktijdig gebeuren. Dat betekent een flinke verandering voor scholen: ook bijvoorbeeld gymnasia en vmbo-scholen moeten brede brugklassen voor alle leerlingen gaan aanbieden. Volgens voorzitter Hooge moet het onderwijs er daarom zeker vijf jaar de tijd voor krijgen.

‘Cognitief sterke’ leerlingen hoeven zich in deze nieuwe onderwijsvorm niet te gaan vervelen, stelt de Raad. Scholen moeten meer onderwijs op maat geven. ‘Dat betekent dat leerlingen onderwijs kunnen volgen op verschillende niveaus in wisselende groepen, met de verrijking, verdieping en extra begeleiding die zij nodig hebben.’

Zo (on)eerlijk zijn de kansen voor een kind in groep 8

Bij kansenongelijkheid denken we al snel aan kwetsbare wijken in grote steden, maar juist buiten de Randstad krijgen kinderen vaak een lager schooladvies dan hun Citoscore aangeeft. Ontdek hoe onderwijskansen voor kinderen zijn verdeeld en bekijk op de kaart de kansen in jouw wijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden