Opinie Onderwijsadviseur Leo Prick

Onderwijsprotest is een schreeuw om erkenning van de leraar

Het onderwijsprotest moet antwoord geven op de vraag of we het beroep van leraar belangrijk genoeg vinden voor een fatsoenlijk salaris, betoogt Leo Prick.

Een leerkracht en leerling van Openbare Basisschool Het Spectrum in Amersfoort. Beeld Marcel van den Bergh

Toen in de crisisjaren 1980 de babyboomers het onderwijs verlieten, kregen scholen te kampen met een tekort aan leerlingen. Leraren werden werkloos en voor de pas afgestudeerden van de lerarenopleidingen was geen baan te vinden. Deze situatie werd door de regering in de persoon van toenmalig onderwijsminister Wim Deetman aangegrepen om de lerarensalarissen ingrijpend te verlagen. Niet die van de zittende leraren, maar die van de nieuwkomers. Leraren dus die er nog niet waren en dus ook niet konden protesteren.

Vooralsnog hadden maar weinigen last van die ingreep want voor jonge leraren was er nauwelijks plek. En hoewel de lerarenopleidingen alles in het werk stelden om studenten te krijgen en te houden, liepen ze leeg want wie kiest er nou voor een opleiding zonder perspectief op een baan. Toen het weer beter ging met de economie, werd steeds duidelijker hoezeer de onderwijssalarissen waren achtergebleven bij die in andere sectoren.

In de daaropvolgende jaren van een terugtrekkende overheid kregen schoolbesturen ook meer zeggenschap over de beloningen in het onderwijs. De eerste stap die zij zetten was adviesbureaus de opdracht geven uit te zoeken hoezeer schoolbestuurders werden onderbetaald. Hun salarissen gingen met tientallen procenten omhoog, maar die van de leraren bleven onveranderd laag.

Een onderbetaald beroep en, als gevolg daarvan, een beroep met weinig aanzien, een vergrijzend personeelsbestand, weinig belangstelling voor de opleiding, dat kan niet anders dan leiden tot tekorten.

Je kon dit al tientallen jaren geleden zien aankomen, maar de overheid die zich conform de neoliberale beginselen had teruggetrokken, liet de problemen over aan de schoolbesturen. Die hadden zich inmiddels sterk gemaakt door zich te scharen onder de paraplu van een kostbare en ook weer uit onderwijsgelden gefinancierde Raad met als dikbetaalde vlag politici als Paul Rosenmöller of Rinda den Besten.

Opleidingseisen

Omdat men in de loop der jaren de opleidingseisen voor een steeds groter deel van de leraren in het voortgezet onderwijs heeft verlaagd, hebben veel leraren daar een opleiding gevolgd die qua niveau vergelijkbaar is met die van de leraren in het basisonderwijs. Het is dus niet langer logisch dat leraren in het basisonderwijs minder verdienen dan hun vergelijkbaar opgeleide collega’s die werken met wat oudere leerlingen.

Wat onontkoombaar was, is inmiddels een feit: als gevolg van het lerarentekort worden op alle fronten van het onderwijs concessies gedaan aan de kwaliteit ervan zoals lesgeven in een ander vak dan waarvoor men is opgeleid, onbevoegd lesgeven, lesuitval, klassen samenvoegen of verdelen over andere groepen.

Er wordt geklaagd over de teruglopende belangstelling voor de studie Nederlands en men vraagt zich af hoe dat gebrek aan interesse voor de eigen taal kan worden verklaard. Maar die teruglopende belangstelling heeft niets te maken met een gebrek aan interesse voor de inhoud van de studie, maar met het perspectief van het onderbetaalde en weinig gewaardeerde beroep van leraar.

Leraren zijn indertijd, toen ze geen kant op konden, door een harteloze overheid uitgeknepen. Nu ze niet langer machteloos zijn en nu iedereen beseft dat de kwaliteit van het onderwijs afhankelijk is van hun inzet en de vraag of zij dat werk willen blijven doen, eisen ze dat de schandalige wijze waarop zij in het verleden zijn behandeld, wordt rechtgezet.

De onderwijsstaking is niet een kwestie van alleen leraren en ouders van leerlingen, maar moet uitnodigen om antwoord geven op de vraag of wij als maatschappij de kwaliteit van het onderwijs belangrijk genoeg vinden om de mensen die er werken een fatsoenlijk salaris te betalen.

Leo Prick is adviseur en publicist, gespecialiseerd in onderwijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden