Onderwijsorde weert nieuwkomers

Wie op latere leeftijd leraar wil worden, ontmoet scepsis en cynisme bij zijn nieuwe collega's. Het onderwijs moet minder gesloten worden, vindt Judith Kroon....

ZIJ-INSTROMERS ondervinden in plaats van steun en betrokkenheid vooral scepsis en soms ronduit cynisme van hun ervaren collega's en schooldirecties, de goedwillende begeleiders daargelaten. Zij-instromers worden met argwaan - gevoed door een gekwetste beroepseer en jaloezie over het hogere startsalaris - gevolgd.

In het hoofdredactioneel commentaar van 12 oktober pleit de Volkskrant voor waardering en een eerlijke kans voor zij-instromers. Als een van de 985 zij-instromers ben ik het daar van harte mee eens, maar de praktijk is anders. Terwijl er inmiddels ruim tienduizend gemotiveerde mensen in de rij staan om de stap te wagen, kijkt de gevestigde orde op de scholen niet verder dan zijn eigen neus lang is. Daardoor wordt de poging op macro-niveau om het lerarentekort gefrustreerd door onzekerheid op micro-niveau over de slagingskans van de zij-instromer en weerstand tegen de extra investeringen in tijd èn geld.

Er wordt geprobeerd de nieuwelingen bij voorbaat al te diskwalificeren met argumenten die in feite gelden voor álle beginnende leraren, ook de docenten via het reguliere traject starten in het onderwijs. Daarnaast worden redenen genoemd die niets met het functioneren van de zij-instromer of van doen hebben:

Er is een enorm risico dat zij-instromers mislukken. Maar dat kan iedereen overkomen, zelfs ervaren leraren houden het niet altijd vol tot hun pensioen.

Door het tekort aan leerkrachten blijft er niemand over om de nieuwkomers te begeleiden. Schooldirecties mogen weleens de hand in eigen boezem steken. Niet alleen zij-instromers maar ook reguliere starters en ervaren docenten hebben begeleiding dan wel nascholing nodig. Je zou mogen verwachten dat een goede schooldirectie alleen al voor zijn bestaande personeel een geïnstitutionaliseerd begeleidingsprogramma heeft. Dan hoeft die enkele zij-instromer niet zo'n probleem te zijn.

Zij-instromers hebben geen enkele onderwijs-ervaring. Maar wel veel andere ervaring die onmiddellijk ingezet kan worden in de klas. Zo hebben veel zij-instromers na een aantal jaren in het bedrijfsleven in teams gewerkt, leiding gegeven, getraind, gepresenteerd, gerapporteerd, projectmatig gewerkt, veel ICT-ervaring opgedaan, en hebben ze vaak zelf inmiddels kinderen. Bovendien worden zij-instromers, voordat zij kunnen starten met de praktijkgerichte opleiding, in een intensieve assessment-procedure getest op voor het onderwijs relevante basiscompetenties. Wie daarover onvoldoende beschikt krijgt een negatief advies.

De procedures kosten erg veel tijd. Maar dat kan opgelost worden door betere samenwerking met de bemiddelingsinstanties en de opleidingsinstituten. Bovendien zegt dit niets over de prestaties van de

zij-instromer.

Zij-instromers krijgen meer salaris/zijn duur. Een school die een zij-instromer in dienst neemt, krijgt geld toe: een subsidie van 10 duizend euro van het ministerie van Onderwijs ter vergoeding van assessment, opleiding en begeleiding. Daarvan blijft een substantieel deel over om vrij te besteden binnen het schoolbudget.

En ja, het moet ook wel een beetje aantrekkelijk blijven. Zij-instromers leveren ook veel in: ze gaan in deeltijd werken, dus ontvangen minder salaris dan voorheen, terwijl beginnende docenten juist veel meer uren besteden aan voorbereiden, nakijken en inwerken. Ze volgen naast hun nieuwe baan een intensieve opleiding die weliswaar door de school betaald wordt, maar de studie-uren worden niet betaald. In mijn geval betekent mijn overstap naar het onderwijs een halvering van mijn inkomsten, terwijl ik vele uren meer werk en studeer (totaal ongeveer 40 uur per week) dan voorheen (24 uur per week).

De scepsis ten opzichte van zij-instromers is een self-fulfilling prophecy. Het lijkt erop dat de leraren en schooldirecties de rijen sluiten en nieuwkomers lekker zelf laten aanmodderen met verwijzing naar bovenstaande argumenten. En als de zij-instromer dan na een paar weken of maanden mislukt blijkt, krijgt iedereen gelijk en hebben de leerlingen weer een paar vrije uurtjes.

Men schijnt niet te willen beseffen dat niemand er slechter van wordt. De school die een zij-instromer wel een kans geeft, zoals mijn school, krijgt een zeer gemotiveerde - want de overstap is goed doordacht: je geeft je baan

in het bedrijfsleven niet zomaar op - nieuwe leraar met levens- en werkervaring. Leraren die al op de school werkten gaan er niet in salaris op achteruit. Leerlingen krijgen een docent die ook buiten de muren van de school heeft gekeken. En de schooldirectie kan de andere, in het bedrijfsleven opgedane, vaardigheden van de zij-instromer inzetten ten bate van de hele organisatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden