NieuwsOnderwijs

Onderwijsinspectie: terugdringen lerarentekort door sluiting kleine basisscholen in Amsterdam en Utrecht

Het sluiten van kleine basisscholen in Amsterdam en Utrecht kan het lerarentekort met tientallen docenten terugdringen. Dat stelt de Onderwijsinspectie in haar jaarlijkse verslag De Staat van het Onderwijs, dat woensdag verscheen.

Kleine basisscholen zijn kwetsbaar voor het lerarentekort. Als er meerdere docenten uitvallen of opstappen, komt de school al snel onder druk te staan. Voor kleine schoolbesturen geldt bovendien dat ze minder makkelijk een invalpool kunnen opzetten met leraren die op de verschillende onderliggende scholen kunnen invallen. 

Tegelijkertijd hebben basisscholen met minder dan 200 leerlingen verhoudingsgewijs meer onderwijsgevend personeel dan grote scholen, omdat klassen gemiddeld kleiner zijn. Door kleine scholen te sluiten of te combineren met andere scholen, kan in Amsterdam en Utrecht minimaal een kleine 80 en maximaal 130 fte onderwijsgevend personeel worden vrijgespeeld, becijfert de inspectie in De Staat van het Onderwijs.

Het jaarlijkse rapport, waarin de inspectie de belangrijkste ontwikkelingen in het onderwijs kritisch onder de loep neemt, wordt onder normale omstandigheden met veel tamtam naar buiten gebracht. Dit jaar is het in alle stilte naar de Tweede Kamer gestuurd.  Het bijbehorende congres in de Johan Cruijff Arena was eerder al afgeblazen.

De inspectie wil ‘gezien de omstandigheden’ nu ook geen interviews geven over het rapport. Het onderwijs heeft de handen ‘overvol aan het uitvoeren van de kerntaken in haast onmogelijke omstandigheden’, schrijven inspecteur-generaal Monique Vogelzang en waarnemend inspecteur-generaal Esther Deuren in het voorwoord, ‘daarom is dit niet het moment om het gesprek te voeren over wat de inhoud van deze publicatie betekent voor het onderwijs’. 

De inspectie brengt het verslag toch uit, omdat de instantie wettelijk verplicht is het rapport op tijd aan te leveren. 

De Onderwijsinspectie spreekt in het rapport onder meer haar zorgen uit over het lerarentekort, dat nog altijd onverminderd groot is en naar verwachting verder zal groeien. Het tekort is ongelijk verdeeld: vooral de grote steden worden hard getroffen. Tussen scholen bestaat ook verschil: scholen met een ‘uitdagendere leerlingpopulatie’ hebben  het meest moeite voldoende docenten te vinden.

Het gevolg van het lerarentekort is dat de kwaliteit van onderwijs onder druk staat, schrijft de inspectie. ‘Schoolleiders en bestuurders zijn veel tijd kwijt met het zoeken van oplossingen, wat ten koste gaat van hun kwaliteitsbevorderende taak.’

Een mogelijke oplossing is het sluiten van kleine scholen, als het aan de Onderwijsinspectie ligt. Nederland telt relatief veel kleine basisscholen: meer dan de helft van de in totaal 6.700 basisscholen heeft minder dan 200 leerlingen. Bijna 1.200 basisscholen hebben zelfs minder dan 100 leerlingen. Die hoeven niet allemaal dicht: volgens de inspectie valt er vooral in de regio’s Amsterdam en Utrecht door sluiting  ‘grote winst’ te behalen. 

In Amsterdam moedigt Onderwijswethouder Marjolein Moorman het sluiten van kleine scholen al langer aan. In de hoofdstad moest in september een kleine basisschool onverwacht sluiten, volgens het bestuur als gevolg van het lerarentekort. De wethouder wil voorkomen dat meer kwetsbare scholen op stel en sprong dicht moeten.

Arnold Jonk, bestuurder van de Amsterdamse scholenkoepel Samen Tussen Amstel en IJ, heeft er begrip voor. ‘Er zijn in Nederland veel kleine scholen, je kan er landelijk dus wel wat mee winnen. Maar we moeten ons ook niet rijk rekenen, dit is niet dé oplossing voor het lerarentekort. Daarvoor is de winst te klein.’ Zelf heeft de bestuurder ook twee kleine scholen moeten sluiten in twee jaar tijd. ‘Dat is een besluit dat je niet makkelijk neemt. Veel ouders hebben bovendien juist een voorkeur voor een kleine school: iedereen kent elkaar.’

Basisscholen, het speciaal basisonderwijs en de kinderdagverblijven staan te trappelen om weer kinderen te ontvangen. Wel leven er nog vragen. ‘Hoe vaak wordt er dan schoongemaakt?’

Er is een wildgroei aan ‘hippe’ schoolconcepten waarvan niet duidelijk is of het onderwijs er beter van wordt. Dat concludeerde de Onderwijsinspectie vorig jaar in De Staat van het Onderwijs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden