Onderwijsinspectie onderzoekt mogelijke Cito-fraude

De Onderwijsinspectie onderzoekt mogelijke fraude en onregelmatigheden met Citotoetsen voor achtstegroepers. Een woordvoerder wil geen precieze cijfers of namen van knoeiende scholen geven. 'Wij nemen het hoog op. Leerlingen kunnen hiervan de dupe worden', zegt hij. Volgens Cito zelf is nauwelijks na te gaan of leraren of schooldirecteuren met een gum de resultaten van de met potlood ingevulde Citotoetsen bijwerken.

Een leerling buigt zich over de Cito-toets. Beeld anp

Deze week krijgen 165 duizend achtstegroepers te horen wat voor score zij hebben gehaald. De Citotoets is ooit bedacht als ondersteuning, maar is inmiddels de belangrijkste meting in het leven van een basisschoolleerling. De score is medebepalend voor het middelbare schooltype waar ze zich mogen inschrijven. Scholen en leraren worden steeds sterker beoordeeld op basis van de Citoscores van de leerlingen.

De inspectie laat weten jaarlijks 'enkele onderzoeken' te doen naar het verloop van de Citotoets, bijvoorbeeld als scholen of klassen opeens opvallend hoog of laag scoren. Ook onderzoekt de inspectie jaarlijks 'enkele' meldingen van tipgevers over fraude. 'Leerlingen hebben er niets aan als zij met een te hoge Citoscore naar de middelbare school gaan en daar niet mee kunnen komen', zegt een woordvoerder. 'Daarnaast kan het stevige consequenties hebben als blijkt dat een school onjuiste Citogegevens aanlevert.'

Gummetje
Basisschoolleerlingen vullen de toetsformulieren met potlood in en leveren die in bij hun leerkracht. De formulieren van de diverse klassen worden daarna samengevoegd en door de school naar het Cito opgestuurd, waar die worden nagekeken. Het toetsinstituut zegt niet te weten hoe vaak er wordt gerommeld. 'Maar een gummetje is zo gepakt,' aldus Liesbeth van Litsenburg van het Cito.

Dit voorjaar meldde zich een leerkracht bij de Volkskrant die vertelde dat de locatiedirecteur van zijn school al jarenlang de scores van leerlingen bijwerkte. De meeste leerlingen kregen een hogere score, enkelen een lagere - aldus de man. De zaak is in stilte onderzocht, zegt hij, maar 'te bewijzen viel het nauwelijks. Het was mijn woord tegen het zijne'.

Geen bewakers
'Wij maken en verkopen de toetsen ', zegt Van Litsenburg van het Cito. 'Zodra de toets hier de deur uit is, is die eigendom van de school. Wij sturen geen bewakers mee en moeten er op vertrouwen dat scholen niet vals spelen.'

 
Een gummetje is zo gepakt
Liesbeth van Litsenburg van het Cito

Vorig jaar werd vóór de toetsdatum een Citotoets te koop aangeboden via Marktplaats. Cito deed aangifte, maar heeft daar nooit meer iets van gehoord. 'De politie is het al weer vergeten,' zegt Van Litsenburg. 'Het verschil in aanpak met het middelbaar onderwijs is gigantisch. Kijk wat er is gebeurd met Ibn Ghaldoun in Rotterdam, waar de school binnenstebuiten is gekeerd nadat er een examen opdook.'

Felix Razenberg van onderwijsadviescentrum KPC Groep doet onderzoek naar schoolontwikkeling. Jaarlijks bezoekt hij 10 tot 15 scholen, onder meer om afwijkende toetsresultaten te onderzoeken. 'Wij vinden allerlei verklaringen', zegt hij. 'Soms is het de test, het niveau van de leerlingen, of dat leraren verschillend met de test zijn omgegaan. Docenten krijgen vaak onvoldoende instructies mee. Het toetsmoment van de ene school verschilt soms weken met dat van de andere. Sommige leraren hebben veel compassie met hun leerlingen en geven hints bij lastige vragen. In een zeldzaam geval rapporteren ze foute gegevens om beter voor de dag te komen.'

'Er zitten perverse prikkels in het systeem,' zegt Van Litsenburg. 'De toets is ooit bedoeld als audit voor de school, maar inmiddels worden scholen, leerkrachten en kinderen veel te veel afgerekend op de score op de toets. Maar een school en een kind zijn veel meer dan het resultaat van de Citotoets.'

Vanaf volgend jaar verandert de Citotoets voor achtstegroepers. Die wordt later in het jaar afgenomen, en valt dan onder toezicht van het College voor Examens, dat al toeziet op de eindexamens bij middelbare scholen.

Vandaag in de Volkskrant: 'Als je er iets heel groots van maakt, komt er alleen maar meer druk'

De Cito-toets van dit jaar. Beeld anp
 
Er zitten perverse prikkels in het systeem
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.