Onderwijsinspectie moet van boeman-imago af

De Onderwijsinspectie moet zich minder gedragen als een politieagent en meer als een 'kritische vriend'. Dat zeggen schoolleiders die deelnamen aan een pilotstudie van de Onderwijsinspectie.

Staatssecretaris Sander Dekker en minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Beeld anp

Sinds begin dit jaar experimenteerde de inspectie bij zevenhonderd scholen met een nieuwe werkwijze. Daarbij proberen de inspecteurs minder de boeman te zijn en meer de dialoog aan te gaan, in de hoop dat de kwaliteit daardoor verbetert. De inspectie neemt de resultaten mee bij het ontwikkelen van een nieuw toezicht, dat vanaf 2017 in werking treedt.

De schoolleiders zijn tevreden over de nieuwe houding van de inspectie, blijkt uit een rondgang van de Volkskrant langs willekeurig geselecteerde scholen. Dat is goed nieuws voor de Onderwijsinspectie, die dit voorjaar nog onder vuur lag. Uit onderzoek van de Algemene Onderwijsbond bleek toen dat een bezoek van de inspectie veel administratieve druk veroorzaakt op scholen. Veel leerkrachten hadden het idee dat ze een deel van het werk 'alleen voor de inspectie' deden.

'Voorheen namen inspecteurs je de maat', zegt directeur Michiel van Dijck van Sterrenschool De Ruimte in Son en Breugel. 'Ze kwamen binnen en vertelden wat ze wilden zien. Nu is de school echt een gesprekspartner. We mochten vertellen wat onze visie op het onderwijs is en de inspecteurs keken vervolgens of ze dat terugzagen in de school.'

Een schoolinspecteur bekijkt groep 1 en 2 van een basisschool. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Bezoek van de onderwijsinspectie

'Ik ben niet zenuwachtig, wel wat gespannen', zegt basisschooldirecteur Johan van den Beucken (36) maandag in alle vroegte, vlak voor het bezoek van de onderwijsinspectie. Op het schoolplein is nog geen kind te zien, maar alle leerkrachten zijn al aanwezig in de Nieuweschool in Panningen, bij Venlo. Van den Beucken heeft zijn medewerkers op het hart gedrukt 'vooral normaal' te doen: 'Iedereen moet gewoon zijn ding doen.'

Meer dialoog

'Vroeger stonden ze met afvinklijstjes', zegt Janke Wagenaar van openbare basisschool De Hobbitstee in Leerdam. 'Als een inspecteur iets vroeg dat je net even niet kon laten zien, brak er meteen paniek uit. Nu gaan ze meer de dialoog aan met de school.'

De inspectie is al een tijdje bezig de werkwijze te veranderen. Minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker van Onderwijs drongen daar in 2014 op aan, omdat ze scholen wilden aansporen te blijven streven naar verbetering, ook als ze de basis op orde hebben.

'We blijven toezien op risico's', zegt inspecteur-generaal Monique Vogelzang, 'maar daarnaast gaan we stimulerend toezicht geven.' Daarom laat de inspectie scholen zichzelf beoordelen en ruimen de inspecteurs meer tijd in om met schoolleiders en leerkrachten te discussiëren over de ontwikkeling van de kwaliteit van het onderwijs.

Paul Zoontjens, hoogleraar onderwijsrecht aan Tilburg University en voormalig lid van de Onderwijsraad, vindt dat geen goede ontwikkeling. Hij meent dat dezelfde instantie nooit tegelijk vriend én toezichthouder kan zijn. 'Wie gaat nou zijn zielenroerselen prijsgeven aan iemand die later strafmaatregelen tegen hem kan nemen?'

Dominant

Volgens de hoogleraar kan er daarom nooit werkelijk een dialoog ontstaan. 'De inspectie is altijd dominant. Ik vrees dat inspecteurs in de gesprekken hun opvattingen over goed onderwijs aan een school zullen opdringen zonder dat de school weerwoord heeft. Een school wil de inspecteur te vriend houden. Daardoor zullen scholen uniformer worden.'

Liever zou Zoontjens daarom een andere instantie in het leven roepen, die scholen kan adviseren. 'De inspectie controleert dan of de basis op orde is, terwijl die andere organisatie scholen kan helpen om het onderwijs nog verder te verbeteren, zonder dat de dialoog verstoord wordt doordat de partijen niet gelijkwaardig zijn.'

Vogelzang denkt dat de inspectie wel controleur kan zijn én kan stimuleren. 'Scholen die niet aan de basiskwaliteit voldoen, blijven we streng volgen en we blijven verbetering eisen. Voor de scholen die de basis wel op orde hebben, doen we nu niets. Dat gaan we veranderen. We gaan kijken: voldoen jullie wel aan de eisen die je zelf hebt opgesteld? Ben je wel ambitieus genoeg?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden