Onderwijs verkleint de sociale ongelijkheid niet

Amsterdam Het onderwijs slaagt er nog altijd niet in sociale ongelijkheid op te heffen. Ook de Mammoetwet uit 1968 heeft er niet merkbaar aan bijgedragen dat kinderen uit lagere sociale klassen makkelijker doorstromen naar het hoger onderwijs....

Robin Gerrits

Tieben gebruikte gegevens over de schoolloopbaan van 7.500 mensen die tussen 1914 en 1985 geboren zijn. Daarbij kon ze gericht kijken naar de overgang tussen verschillende soorten onderwijs: van lagere naar middelbare school en vervolgonderwijs.

Al langer is bekend dat niet alleen talent en cognitieve vermogens de schoolkeuze bepalen. Financiële overwegingen en onbekendheid met hoger onderwijs bij ouders uit de lagere groepen, spelen ook een rol. Ook het mechanisme dat kinderen er vooral naar streven het opleidingsniveau van de vader te halen, belemmert een grotere stijging.

Onderwijs vlakt wel iets van de verschillen af, constateerde Tieben, maar vooral in de ‘lagere’ schoolsoorten (vmbo-havo). ‘Het vwo blijft veel meer het exclusieve terrein van hoger opgeleiden.’ En als kinderen uit lager opgeleide gezinnen op grond van hun intelligentie toch naar havo of vwo gaan, zakken ze sneller af naar lagere schooltypen dan kinderen met hoger opgeleide ouders. Of ze vallen helemaal uit.

Van de scholieren die wel met succes het vwo afsluiten, gaan de kinderen van lager opgeleide ouders vaker naar het hbo en die van de hoger opgeleide naar de universiteit.

‘Bij al dit soort overgangen merk je dat een omgeving van hoger opgeleiden al vanaf het eerste begin stimulerender is’, zegt Tieben.

Doordat ze gegevens kon gebruiken over bijna een hele eeuw, kon ze ook langetermijneffecten onderzoeken. De Mammoetwet heeft niet geleid tot onbelemmerde doorstroming in het onderwijs. Wel ziet ze een zogeheten ‘lifteffect’: de hele maatschappij komt een stapje hoger te staan, maar de onderlinge hiërarchie tussen groepen verandert niet wezenlijk.

Robin Gerrits

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden