Onderwaterbio-industrie wil meer dan zalm

Nutreco neemt de Noorse zalmkweker Stolt-Nielsen over. Het is de eerste stap in een langverwachte fusiegolf tussen bedrijven die de zee willen beheersen....

Zalmrolletjes, zalmmoten, zalmfilet, zalmsushi, zalmburgers of zalmtournedos: zalm is overal te koop. Het ligt in de viskraam op de markt, in de vriezer van het toprestaurant, in de broodjescounter van het NS-station en bij de supermarkt om de hoek. Zalm is gedegradeerd van exclusief gerecht tot een niveau dat dat van de gehaktbal nauwelijks overstijgt.

Wereldwijd is er overaanbod: een 'zalmberg' die ontstond toen zalm-'producenten' de vis gingen kweken.

In onderwaterkooien zwemmen zalmen hun vaste rondje. Zij aan zij, met tussenruimten van enkele centimeters, tot twintig meter diep. Honderden soortgelijke kooien vormen samen een bioindustrie in de wereldzee

Terwijl ze door een tunneltje zwemmen, worden alle kweekzalmen geecteerd met een cocktail van medicijnen tegen ziektes. Vrouwtjes die kuit dragen worden 'gestript', waarvoor ze anaesthesie krijgen toegediend. Aan het voer worden kleurstoffen toegevoegd om de zalm precies dat tintje te geven waarmee de consument zijn vis het liefste eet. Fransen houden van een lichtroze kleurtje, Japanners willen een dieprode moot.

Door de verregaande controle op de kweek van zalm is deze vis relatief ongevoelig geworden voor weersomstandigheden en ziektes. Het is echter diezelfde beheersing van de kweek die een overstelpend aanbod, moordende concurrentie en een lage prijs veroorzaakt.

Jarenlang kelderden de zalmprijzen, tot groot ongenoegen van de kwekers. Begonnen de prijzen in Europa net weer iets te herstellen, nu is de afzetmarkt in Noorden Zuid-Amerika ingestort.

Een overnameslag in deze bedrijfstak is dan ook noodzakelijk, zegt directeur Wout Dekker van Nutreco, het bedrijf uit Boxmeer dat zich eigenaar van de grootste zalmkweker ter wereld mag noemen. Dekker verwacht dat de maandag aangekondigde fusie met de kweekactiviteiten van zijn Noorse concurrent Stolt-Nielsen 'de katalysator is voor de langverwachte herstructurering van de internationale zalmindustrie'.

Simpel gezegd: minder bedrijven moeten meer macht krijgen in deze tak van sport, vindt Dekker.

Als de fusie tussen de kweekbedrijven van Nutreco en Stolt-Nielsen rond is (verwacht wordt medio volgend jaar), ontstaat de grootste zalmkwekerij ter wereld, die de naam Marine Harvest krijgt. Het is de bedoeling dat dit bedrijf uiteindelijk naar de beurs gaat.

De fusieslag is niet alleen bedoeld om de productie en de prijzen weer goeddeels zelf te kunnen bepalen, maar ook om dezelfde problemen te voorkomen met andere soorten vis. Want sinds de eerste zalm in 1971 werd uitgebroed in een waterboerderij met hangkooien in zee, blijkt dat de mogelijkheden met kweekvis nagenoeg onbegrensd zijn. Na ruim dertig jaar is meer dan de helft van alle consumptiezalm gekweekt en groeit de 'oogst' van kweekzalm vele malen sneller dan de vangst van zijn wilde soortgenoot. Die is slechts enkele maanden per jaar voorradig en alleen in onvoorspelbare hoeveelheden.

Hetzelfde is in de toekomst mogelijk met vissoorten als kabeljauw, heilbot, zeebaars, brasem en yellowtail, die in Japan als lekkernij bekendstaat. Ook deze vissoorten worden in toenemende mate gekweekt.

'In principe is alle vis te kweken', zegt de Noorse vissoloog Reid Hole, die voor Nutreco werkt. Alle kweekvis kan de wilde vangst verdrijven, van exclusieve menukaarten in toprestaurants naar 'Broodje van Kootje' of de supermarkt om de hoek. Vers in plakjes, voorverpakt of verwerkt in kant-en-klaarmaaltijden.

'We moeten de wereldbevolking voeden', opperde Nutreco-topman Wout Dekker twee jaar geleden op een internationaal congres over aqua-industrie in Noorwegen.

Hij verwees naar 'het leegvissen van de wereldzee en de vangstquota die als gevolg daarvan moeten worden opgesteld. Maar dat zijn kweekvis zo snel zl monden zou voeden, dat zalm alras zou degraderen van de champagne onder de vissoorten tot alledaags volksgerecht, had niemand kunnen vermoeden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden