Onderschat de kleine prenten vooral niet

Prentkunst. Het blijft toch minder sexy dan schilderkunst. Prenten verleiden je niet op afstand, voor een prent maak je geen omweg op vakantie en, tja, van een prent bestaat er meestal meer dan ....

Voor de Belgische Eug Rouir heeft de reproduceerbaarheid van gedrukte kunst nooit betekend dat deze inferieur is aan de schilderkunst. Al is het zelfportret van Anthony van Dyck zo vaak herdrukt dat velen al ver voor de fotografie zijn warrige krullen en opstaande snorretje kenden, een versie van rond 1632 is een unicum. Het 'aura' van het kunstwerk, de hardnekkige negentiende-eeuwse voorkeur voor authenticiteit, is wat Rouir betreft evengoed in een prent te vinden.

Rouir begint met verzamelen als hij vijftien is, nog voor de Tweede Wereldoorlog, en vergaart in enkele jaren een volledige, originele serie van Adriaen van Ostade die hem bij verkoop de mogelijkheid geeft echt grote kunstenaars te verzamelen. Hij herkent de datum van een prent aan de structuur van het papier, onderscheidt de vroegste druk van latere door de scherpte van de lijnen.

Aan authenticiteit dus geen gebrek in de prentkunst. Maar de prent blijft een mechanisch product, en is daarmee minder creatief dan een schilderij.

Ois. In de tentoonstelling wordt duidelijk dat iedere druktechniek de print een eigen karakter geeft. En vooral: hoe handvaardig en inventief het proces tussen concept en print is. De eerste houtsnedes uit de Middeleeuwen laten letterlijk houterige, dikke contouren zien - een stijl die aan het begin van de twintigste eeuw werd hervonden door expressionisten als Ernst Kirchner, Gustave De Smet en Conrad Felixm. Niks geen voorzichtige lijntjes: voor de uitdrukking van het gevoel moesten definitieve, harde vormen worden ingezet.

Dan het formaat. Ze zijn misschien klein, maar onderschat de prentjes niet. Druk je neus bovenop de vellen en het is verbijsterend te zien met welk een zwier de kunstenaars de techniek aan zich onderwierpen. In de Gouden Eeuw stond de nieuwe etstechniek de meesters toe een verfijndere proeve van hun talent te maken, meestal om te verspreiden onder potienti kopers of opdrachtgevers.

Prenten eenvoudig van compositie? Niet in Rembrandts wereld. Welke kunstenaar bedenkt het om in een perfect gecomponeerde voorstelling De Engel verlaat de familie van Tobias een klein, wollig hondje, tussen Tobias en Tobit in, ongeeresseerd snuffelend de voorstelling e laten lopen? Waar een hele familie in aanbidding ligt, keert het hondje dat alles laconiek de rug toe. Even van je apropos gebracht, wordt je aandacht juist verscherpt. De grafiek is hier een samenvatting van het talent van de kunstenaar: het meesterschap gereduceerd tot de essentie.

Hoewel het je op een gegeven moment gaat duizelen - behalve de techniek hebben de meeste prenten niets gemeen - zijn de prenten van Goya een absoluut hoogtepunt. De serie Disparates (Onverenigbaarheden), die pas na zijn dood gedrukt werd, laten de schoonheid van het rauwe, pijnlijke en onbegrijpelijke zien.

Dat grafiek meer is dan een aftreksel van een schilderij, is te zien aan een exemplaar uit eerste druk van deze serie, Disparate puntual (Nauwkeurige dwaasheid), waarin het hol-ogige publiek bij een circusvoorstelling gevangen lijkt achter een web van burijnlijnen, uitgebeten uit de metalen plaat en opgezogen door het papier.

Miricasso, Renoir, Millet, Munch; eenmaal in de tentoonstelling getrokken is het net als een bezoek aan het Louvre: kom nog maar eens terug. Rouir heeft de meesterlijke onbekende kant van de kunstgeschiedenis verzameld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden