Opinie

'Onderschat de functie van de Franse stakingsdrift niet'

De staking van Air France piloten gaat niet alleen om de piloten maar om de betekenis van werk in Frankrijk, schrijft de in Parijs woonachtige bestuurskundige Hendrik Noten.

Staking van Air France piloten in Frankrijk. Beeld afp

Terwijl de staking bij Air France zijn dertiende dag in gaat, wordt de ogenschijnlijke machteloosheid van de luchtvaartreus steeds pijnlijker. De problemen zijn symptomatisch voor het land.

Op 11 september werd in Parijs duidelijk hoe Air France-KLM haar goedkopere tak Transavia verder wil gaan ontwikkelen op Europees niveau. De Franse pilotenvakbonden riepen direct moord en brand omdat het overhevelen van piloten naar de goedkopere dochteronderneming zonder twijfel zal leiden tot verminderde arbeidsvoorwaarden. Zij hebben de staking ingezet als brede strijd tegen 'social dumping', het aftakelen van arbeidsovereenkomsten. Daarmee gaat het niet alleen om de piloten maar om de betekenis van werk in Frankrijk.

Afgedaan
Die strategie lijkt nu zijn vruchten af te werpen. De Franse staat is nog altijd aandeelhouder van het bedrijf en terwijl de stakingsdagen steeds meer drukken op de rekeningen sprak minister van Werk François Rebsamen zich dinsdag tijdens een televisie-interview uit over de kwestie. Hij stelde dat het Transavia-project als afgedaan moet worden beschouwd. De volgende dag deed staatssecretaris van Transport Vidalies er een schepje bovenop door te melden dat het project door de directie was 'verlaten'. Die laatste verzette zich in eerste instantie nog door te melden het te 'prematuur' was voor dergelijke constateringen, maar lijkt woensdagnacht te hebben gecapituleerd.

Het project 'Transavia Europe' slipt weg uit de handen van de directie. Daarmee blijft het een kwakkelend bedrijf zonder enig idee waar de oplossing gevonden kan worden. Het lijkt symptomatisch voor een land dat worstelt met zichzelf en haar omgeving.

Beeld ap
Beeld afp

Not in my back yard
De economische crisis liet de Fransen hun grote kwetsbaarheid voelen. Voorlopig blijft het herstel uit, de werkloosheid hoog en het vertrouwen laag. Wel durft men zich langzaam uit te spreken voor verregaande hervormingen. Het land kent echter meerdere heilige huisjes die van oudsher met hand en tand verdedigd worden: pensioenrechten, de 35-urige werkweek, vakantie dagen etc. De betekenis van deze verworven rechten is groot en op dit moment leidt het, zoals in het geval van Air France, vooral tot 'not in my back yard' gedrag. Voor elke hervorming staat een nieuwe groep demonstranten te wachten.

Toch moeten we over deze stroefheid juist niet te cynisch zijn. Het gaat over eigenheid, zeggenschap en zekerheid. Begrippen die in het Franse model altijd een belangrijke rol hebben gespeeld. Zoeken naar sociaaleconomische vernieuwing zonder arbeidsvoorwaarden te slachtofferen is een ambitie die iedereen zou moeten delen. Een vraagstuk dat in Nederland vooral is opgelost door toenemende flexibilisering met een twijfelachtige houdbaarheidsdatum. Daarom is de Franse zoektocht het soort waarvan we willen dat het antwoord gevonden wordt: zodat alternatieve perspectieven op de toekomst van de Europese arbeidsmarkt kunnen ontstaan.

De directie van Air France zal weinig geven om deze woorden, vooralsnog houdt het land zichzelf in een wurggreep en het is te hopen dat de Frans-Nederlandse holding daar niet het eerste grote slachtoffer van wordt.

Hendrik Noten is bestuurskundige en studeert Frans in Parijs.

Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.