NieuwsCeta-verdrag

Ondernemers springen in de bres voor handelsverdrag met Canada

De dreigende ondergang van het Europees-Canadese handelsverdrag (Ceta) in het Nederlandse parlement leidt tot groeiende zorgen onder ondernemers. 

Een demonstrant verkleed als clown houdt een kartonnen bord vast met een doorgestreept Ceta symbool tijdens een protest.Beeld REUTERS

In een petitie die dinsdag aan de Tweede Kamer wordt aangeboden roepen internationale en logistieke bedrijven op om het verdrag niet te torpederen. Sinds de oppositiepartijen GroenLinks en de PvdA hun steun voor het akkoord introkken, is de toekomst van Ceta onzeker.

De branchevereniging van handels- en productiebedrijven Evofenedex vindt het een ‘strategische fout’ als Nederland dwars gaat liggen. MKB-Nederland steunt dat standpunt. Het handelsverdrag is twee jaar in werking, maar moet nog officieel worden goedgekeurd door alle EU-lidstaten. 

De ondernemers wijzen op de toegenomen handel met Canada en het belang voor de Nederlandse economie: importtarieven zijn grotendeels afgeschaft en producten gaan goedkoper de grens over. Ceta kan als voorbeeld dienen voor toekomstige verdragen met andere landen, vindt de vereniging.

Handelspositie

Ratificatie door alle EU-landen is nodig om het verdrag volledig in werking te laten treden, maar in Nederland rijzen de bezwaren. GroenLinks trok onlangs zijn handen af van het akkoord omdat het de handelspositie van Nederlandse boeren zou benadelen. De Canadese markt heeft minder strenge eisen voor bijvoorbeeld vleesproducten, waardoor Canadese boeren goedkopere producten op de markt kunnen brengen dan Nederlandse boeren.  

‘Als we dit vrijhandelsverdrag stoppen is dat niet alleen winst voor het klimaat, het dierenwelzijn en de Nederlandse boer, maar ook voor iedereen die zich zorgen maakt over de groeiende macht die multinationals krijgen om overheden hun wil op te leggen’, aldus GroenLinks-leider Jesse Klaver. 

De PvdA, die in het vorige kabinet nog ijverde vóór het Ceta-verdrag, is van mening veranderd. De sociaal-democraten vinden dat het verdrag niet aan de gestelde eisen voldoet. Ceta zou volgens Kamerlid Van den Hul niet bijdragen aan een eerlijke verdeling van economische groei. 

‘In de tekst die nu voorligt, is de bescherming van belangrijke zaken zoals eerlijke arbeid, milieu en dierenwelzijn onvoldoende geregeld. Het kabinet moet terug naar de onderhandelingstafel. De lat moet en kan hoger.’

Aanklagen 

Veel verzet is er ook tegen het Investment Court System (ICS), een arbitragesysteem dat in het Ceta-verdrag functioneert als rechtbank voor bedrijven. Via het ICS zouden bedrijven en investeerders de Nederlandse staat kunnen aanklagen op het moment dat zij zich benadeeld voelen door bijvoorbeeld te strenge producteisen. Tegenstanders vrezen dat bedrijven te veel macht krijgen. 

Op hun beurt maken Nederlandse bedrijven zich zorgen over de ontwikkelingen in het parlement. Waarschijnlijk is in de Tweede Kamer nog wel een nipte meerderheid te vinden voor het verdrag, maar in de Eerste Kamer zal dat zonder de PvdA en GroenLinks niet lukken. In december wordt in de Tweede Kamer gedebatteerd en gestemd, de Eerste Kamer volgt in 2020. 

Ondernemersvereniging MKB-Nederland is voorstander van Ceta en steunt in grote lijnen de petitie. ‘De handel met Canada is nu al flink gestegen, 12 procent in producten en 23 procent in dienstengroei’, aldus handelsspecialist Marhijn Visser. Dat de PvdA een draai maakt, vindt hij verrassend. Hij meent dat veel verzet is gebaseerd op misverstanden.  

‘Nederland heeft meer dan negentig verdragen met arbitragesystemen. Daar is niets nieuws aan.’ Hij vreest ook niet voor een wildgroei aan arbitragezaken. ‘Als bedrijven uit Canada een geschil hebben met de Nederlandse overheid,  is het voor hen makkelijker om naar de Nederlandse rechter te stappen dan naar een arbitragepanel zoals het ICS.’

WAT IS CETA EN WAT STAAT ERIN?

Canada en 28 EU-lidstaten onderhandelen sinds 2009 over het vrijhandelsakkoord CETA. Door de deal, die in september 2017 voorlopig in werking trad, wordt 98 procent van de onderlinge import- en exporttarieven afgeschaft. Ook krijgen bedrijven toegang tot elkaars overheidsopdrachten en worden producten gestandaardiseerd. Hiermee is CETA het meest omvangrijke handelsverdrag van de EU tot nu toe.

Canada behoort tot de 25 belangrijkste handelspartners van Nederland; de landen verhandelen 5,6 miljard euro  met elkaar. Vanuit Nederland gaan er vooral minerale brandstoffen en chemische producten naar Canada. Omgekeerd komen vooral machines en vervoersmaterieel naar Nederland. Volgens het kabinet kan CETA jaarlijks 600 miljoen tot 1,2 miljard euro extra opbrengen voor Nederland.

HOE ZAT HET OOK ALWEER MET CETA?

PvdA en GroenLinks trokken vorige maand hun steun in voor het CETA-verdrag zoals dat nu op tafel ligt. Volgens PvdA-fractievoorzitter Lodewijk Asscher is ‘de bescherming van belangrijke zaken zoals eerlijke arbeid, milieu en dierenwelzijn onvoldoende geregeld’.

Verwerping van het CETA-verdrag kan niet alleen leiden tot een crisis in de verhoudingen tussen de EU en Canada, maar ook tot een ernstige constitutionele crisis binnen de EU, betoogde emeritus hoogleraar Pieter Jan Kuijper in oktober in de Volkskrant.

Drie jaar geleden kwam het huidige CETA-akkoord met pijn en moeite tot stand. De EU kwam niet geheel ongeschonden uit deze deal, schreef Brussel-correspondent Marc Peeperkorn destijds.

Rond dezelfde tijd kondigde president Trump aan dat de Verenigde Staten op de eerste dag van zijn presidentschap uit TPP zouden stappen, het vrijhandelsverdrag tussen twaalf landen rond de Stille Oceaan. Steeds meer deskundigen plaatsen kanttekeningen bij het model van de vrijhandel. We zetten mythen over vrijhandel op een rij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden