Ondernemend Nederland probeert te ontsnappen aan de waan van het geld

De Eiffeltoren van de 21ste eeuw

Half aangeschoten heb ik me wel eens het volgende bedacht. Stel dat het met Nederland echt helemaal de verkeerde kant op zou gaan, economisch gezien. Zou het dan geen idee zijn om iets te ondernemen dat Nederland voor decennia op de wereldkaart zet? Ja, dat het voor elke Chinees, Indiër en Braziliaan dwingend noodzakelijk maakt om Nederland een keer aan te doen?

Wat zou daarvoor kunnen zorgen? Dit plan: we bouwen het hoogste gebouw ter wereld, en doen dat in de vorm van een Tulp. Of de Zonnebloem van Van Gogh. 1500 meter hoog. Middenin het IJsselmeer. Hoppa. Hoogste gebouw ter wereld. Een bizar kunstobject. De Eiffeltoren van de 21ste-eeuw. Dubai, Maleisië, Taiwan: we laten ze allemaal een poepie ruiken, en vernietigen in één klap het beeld van Europa als Museum van Oudheden en Achterhaaldheden.

Zo'n Reuzentulp zou het Grand Projet kunnen zijn waarmee Nederland in één keer op de wereldkaart komt te staan. Mega-branding voor wereldtoerisme en wereldhandel. Met meer impact dan drie keer de Olympische Spelen bij elkaar. Toegegeven, het gaat om kitsch van het niveau 'Opgespoten Palmeilanden' in Dubai, maar in nood maakt een Oranje Leeuw rare sprongen. Hoezo Low Country?

Ik moest weer even aan mijn halfdronken idee denken op de Bilderbergconferentie waar ik afgelopen weekeinde te gast was. Bilderbergconferentie? Dat is toch die mysterieuze schaduw-wereldregering, opgericht in de warme dagen van de Koude Oorlog door Prins Bernhard en de CIA, waar zakenlui, politici en jetset met elkaar de spelregels van de wereld bepalen? Neen, dat is een misverstand. Er zijn twee soorten Bilderbergconferenties. Een internationale en een nationale, en het verwarrende is dat beide hun oorsprong hebben in het klassieke Bilderberghotel op de Veluwe bij Oosterbeek.

Dit weekend nam ik dus deel aan de 'nationale' Bilderbergconferentie. Dat is de jaarlijkse bezinningsbijeenkomst van VNO-NCW, de vakbond van Nederlandse ondernemers. In het bos van Oosterbeek probeert Ondernemend Nederland te ontsnappen aan de waan van de dag en de waan van het geld.

Over programma en deelnemers mag ik niet te veel vertellen, want er geldt de zogeheten Chatham House Rule. Dat is de naar het 'Britse Clingendael' genoemde regel, dat men van een bijeenkomst de informatie weliswaar mag gebruiken, maar niets mag citeren dat herleidbaar is naar sprekers of deelnemers.

Wat ik wel kan doen, is een sneak postview geven, gebaseerd op het boekje waarin het conferentiethema 'Het jaar 2033' was voorbereid, en dat gewoon openbaar is. Twee observaties. Nederland snakt naar een positief gemeenschappelijk project. Velen zijn de hedendaagse doemstemming beu. De negativiteit rond Europa en de euro; de negatieve energie van het migratie- en integratiedebat; het geweeklaag over de kloof tussen politiek en burgers. Het gevoel van neergang en toekomstpessimisme.

Daartegenin is er een sterke stroming die een nieuw project zou willen. Uit de doem. Schouders eronder. In Oosterbeek kwamen wat dat aangaat alle clichés uit Ondernemersland en de management-literatuur in ruime hoeveelheden voorbij: leiderschap, innovatie, flexibiliteit, excellentie, co-creatie, ownership. Stilistisch valt er veel op ondernemers aan te merken, maar hun onverbeterlijke optimisme en can do-mentaliteit kunnen we in dit verwende landje van klagers en zeurders wel gebruiken. Dat dan weer wel.

Wat wel opviel, was dat veel can-do eigenlijk neerkomt op 'must do'. Er heerst een nogal sterk 'futuristisch determinisme'. Het heeft geen zin je te verzetten tegen toekomsttrends. Die zijn onstuitbaar. Robots, globalisering, flexibilisering: honderd procent omhelzen en er je business van maken. Dat was de algehele teneur.

Zoveel is zeker. Deze Bilderbergconferentie bevestigde royaal het beeld dat ondernemingsorganisatie VNO-NCW de meest professionele en invloedrijke lobby van Nederland is. Ik vroeg iemand van de vakbeweging waarom de FNV niet zo'n soort bijeenkomst organiseerde, al was het maar eens in de vijf jaar vanwege de kosten. Daarvoor is de vakbeweging niet nieuwsgierig en open genoeg, kreeg ik als reactie. Laat dat nu net het verschil zijn tussen de sociale partners.

De één is met de toekomst van Nederland in de wereld bezig, de ander met de toekomst van zichzelf. Dat maakt de polder volstrekt onevenwichtig en ongelijk in kwaliteit en impact. Kan de FNV De Tulp niet financieren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.