Nieuws China

Ondermaatse vaccins in China: ‘Lopen, praten, eten: mijn zoon kan op 8-jarige leeftijd niets’

Een onverklaarbare aandoening bij Chinese kinderen blijkt het gevolg van ondermaatse vaccins. De woede is groot, maar de overheid in China bekritiseren is riskant. Volkskrant-correspondent Marije Vlaskamp vond ouders die hun verhaal durfden te doen.

Dinsdag 24 juli: vaccinatie bij een consultatiebureau in Jiujiang, provincie Jiangxi. Foto AP

Op het mobieltje van Min Wen (32) komen steeds meer berichten binnen van ouders met baby’s die na een vaccinatie plotseling een zeldzame vorm van epilepsie kregen. Al jaren leidt Min een onlinelotgenotengroep voor een paar duizend ouders met kinderen die lijden aan het syndroom van West. 

Over die ziekte is weinig bekend, dus helpen we elkaar met advies. Mijn zoon Songsong kreeg toevallen, drie dagen nadat hij zijn dtp-prik had gekregen’, zegt Min. Dtp staat in China voor difterie, tetanus en pertussis oftewel kinkhoest. ‘Hij ontwikkelt zich vrijwel niet. Lopen, praten, eten: op 8-jarige leeftijd kan hij niets. Nooit legde ik het verband met die inentingen’,  zegt Min verbouwereerd.

Lotgenotengroep

Nu wel. Nadat zondag het zoveelste schandaal rond ondeugdelijke vaccinaties losbarstte, kwamen vierhonderd ouders in Mins lotgenotengroep naar voren: hun kind kreeg die toevallen pas ná de inentingen. Woedend keerde Mins vrouw het huis ondersteboven en vond het inentingenboekje uit 2011. Inderdaad kreeg Songsong hetzelfde vaccin van dezelfde fabrikant, het Wuhan Instituut voor Biologische Producten, kortweg Wuhan Biotech.

Tijdens de grootscheepse inspectie van de farmaceutische industrie die nu in volle gang is, bleek dat dit bedrijf meer dan 650 duizend ‘ondermaatse’ dtp-vaccins had verkocht. Wuhan Biotech heeft 83 procent van de markt voor dtp-vaccins in handen. Het andere bedrijf dat deze week in opspraak kwam wegens gerommel, Changchun Changsheng, beheerst 16 procent.

De vaccinatiesector is in handen van een paar machtige individuen. Ze hebben geen concurrentie van buitenlandse vaccins en ze domineren de grootste markt ter wereld. Dus waarom zouden ze verantwoord werken?’, zegt Min bitter.

Beide bedrijven zijn niet bereikbaar voor commentaar en hun websites zijn offline. Met vijftien arrestaties treedt de Chinese overheid op het eerste gezicht ferm op. Datzelfde ferme optreden beloofde Beijing bij het vorige vaccinatieschandaal in 2016 al. De wantoestanden bleven.

Salaamkrampen

‘Vreemd genoeg ben ik opgelucht dat het onze schuld niet is, zegt Wang Long (30), een Beijingse verzekeringsagent. Vorige zomer kreeg zijn dochter Zijing, nu 22 maanden oud, daags na de verplichte inenting de zogeheten salaamkrampen die kenmerkend zijn voor deze vorm van kinderepilepsie. Het syndroom van West komt in Nederland bij een op de twee- tot vierduizend baby’s voor. ‘Zijing trok krom achterover en spreidde haar armpjes. We dachten dat ze speelde, maar daarna bevroor ze in die houding. Bewegingsloos lag ze in haar bedje’, zegt haar moeder, die niet met haar naam in de krant wil. Het echtpaar, dat voor het eerst zijn verhaal doet tegen een journalist, wil ook niet op de foto.

Een kind wordt gevaccineerd in een ziekenhuis in Huaibei. Foto AFP

De tranen lopen over haar wangen als ze babyfilmpjes laat zien. Een levendig kraaiende baby voor de inenting, erna een uitdrukkingsloos koppie, verdoofd van de medicatie: Wang is getroffen door het verschil, elke keer als hij de foto’s bekijkt. ‘Met zes maanden kon ze speeltjes grijpen en zelf crackertjes eten. Bij elke controle zei de arts dat ze kerngezond was. Nu is ze ruim anderhalf en kan ze haar hoofdje niet eens meer optillen.’

Echtpaar Wang liet erfelijkheidsonderzoek doen. Niets aan de hand. Wanhopig namen ze elke dag van de zwangerschap en de babytijd door. ‘We piekeren doorlopend, want iedereen bezorgt ons met de gekste vragen een schuldgevoel. Heb je gerookt tijdens de zwangerschap? Heb je haar op haar hoofdje laten vallen? Hebben jullie ruzie gemaakt en haar daarmee aan het schrikken gemaakt?’, zegt Wang.

Nu vierhonderd ouders soortgelijke ervaringen melden, stopt hij met dat zelfverwijt. ‘Gedegen wetenschappelijk onderzoek naar deze aanwijzingen kan voorkomen dat meer gezinnen in dezelfde ellende terechtkomen. Wat wij doormaken, gun ik niemand.’

Chinese massagetherapie

Foto EPA

Het echtpaar heeft geen woorden om het verdriet over hun zwaar gehandicapte baby te beschrijven, dus drukken ze hun wanhoop en liefde uit in de bedragen die ze maandelijks uitgeven om hun kind in leven te houden. Revalidatietherapie: 1.259 euro. 755 euro voor Chinese massagetherapie, 250 euro voor geïmporteerde medicijnen. Die cijfers zijn de enige manier om hun leed meetbaar te maken. Wang: ‘We zetten al geld opzij voor later, als we dood zijn. Zij zal nooit voor zichzelf kunnen zorgen.’

Hij is niet kwaad, eerder totaal verbijsterd dat een groepje leken bij toeval misschien op een onbekend verband tussen de ziekte en de vaccinaties is gestuit. De lotgenotengroep zoekt nu voorzichtig de publiciteit in de hoop dat de wetenschap ermee aan de slag gaat. Dat valt niet mee, zegt Min. ‘Chinese media durven hierover niet te berichten. Ze vragen keihard wetenschappelijk bewijs, terwijl wij juist media-aandacht vragen om onderzoek op gang te helpen.’

De enige mogelijkheid aan ‘bewijs’ te komen is een app van techbedrijf Alibaba, overhaast ontwikkeld om paniek te bezweren bij honderdduizenden ouders van wie kinderen zijn ingeënt met vaccins van de bedrijven die in opspraak zijn. Via serienummers is na te gaan of de injectie tot de honderdduizenden aantoonbare slechte vaccins behoort. Omdat het schoon schip maken in de farmaceutische industrie nog in volle gang is, zegt het niet veel dat Min en Wangs serienummers nog als ‘niet onveilig’ uit de app komen.

Smeergeld

Ondertussen worden ouders gekweld door verontrustende berichten over corruptie en belangenverstrengeling tussen de farmaceutische industrie en de autoriteiten. Volgens staatskrant China Daily was Changchun Changsheng twaalf keer betrokken bij smeergeldaffaires om artsen en ambtenaren om te kopen. Ook het controlesysteem biedt mogelijkheden om te rommelen. Er wordt gekeken naar giftige stoffen en bacteriële verontreiniging, maar heel veel dingen worden niet onderzocht.

Verschillende gezondheidsdiensten beweerden een dag nadat het schandaal uitkwam dat ‘geen enkel kind’ ziek is geworden door de ondeugdelijke vaccins. Gezondheidsdiensten maken deel uit van de overheid en de overheid tegenspreken is riskant in China. Dat ondervonden families die eerder misstanden op kleinere schaal aan de kaak stelden. In 2017 werden gezinsleden uit Henan opgesloten omdat ze jarenlang hadden geprotesteerd nadat hun kind een hersenbeschadiging had opgelopen door een vervuilde vaccinatie. De grootmoeder van het slachtoffertje werd tot 2 jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens ‘uitlokken van moeilijkheden’. Dat is slechts een van de vele voorbeelden van intimidatie: twee advocaten die gedupeerden bijstonden bij eerdere vaccinatieschandalen zitten ook achter tralies.

Van die politieke dimensie heeft Wang als eenvoudige verzekeringsagent in Beijing geen benul. Ook Min, die in de Zuid-Chinese provincie Guangdong een familiebedrijf voor tuinonderhoud heeft, vertrouwt de overheid. ‘De autoriteiten bieden die vaccinaties gratis aan, dan ga ik ervan uit dat ze de kwaliteit waarborgen. Ze spuiten onze kinderen toch niet zomaar iets in?’ Maandag was Mins dochter aan de beurt voor haar inentingen en bekroop hem de angst. ‘Ik kwam bij het consultatiebureau. Dat was uitgestorven. Niemand durft zijn kinderen te laten inenten. Ik maakte direct rechtsomkeert. Stel dat we gelijk hebben en er is echt iets mis.’

NB credit: Dit artikel kwam tot stand door onderzoek van Grace Qi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.