Onderhoudend door accent op psychologie en sterk spel

Niet zulke aardige mannen worden door hoofdrolspelers toch relatief sympathiek neergezet.

Misdaad: De heinekenontvoering ***

Regie Maarten Treurniet Met Rutger Hauer, Reinout Scholten van Aschat, Gijs Naber, Teun Kuilboer, Korneel Evers. Vanaf 27 oktober in de bioscoop.


Holleeder of geen Holleeder? Dat is de kwestie die vandaag dient in de zwaar beveiligde rechtbank te Amsterdam-Osdorp. Komt Willem Holleeders 'resocialisatie' in gevaar door toedoen van regisseur Maarten Treurniet? Maar die houdt vol dat de crimineel helemaal niet voorkomt in zijn speelfilm over de ontvoeringszaak uit 1983. Immers: het personage heet anders - Rem - en doet dingen die Holleeder nooit deed. Als jongste bediende van de ontvoerders bewaakt en voedt hij Heineken en diens chauffeur. Een beetje zoals Martin Erkamps (bijnaam: Rem) dat destijds deed, de halfbroer van ontvoerdersbrein Cor van Hout.


Voor wie de film heeft gezien, is het allemaal zo moeilijk niet. Wie Rem ziet, kan onmogelijk níet aan Holleeder denken, wat allereerst de verdienste is van de uitstekend acterende Reinout Scholten van Aschat, en diens kapper en kleedster - die de Holleeder-look tot in de details wisten te kopiëren.


Ook de achtergrond van Rem in de film; vader een alcoholische oud-Heinekenleverancier, zus gehuwd met Cor, is exact die van Holleeder. En wanneer Rem halverwege de film dan ook nog letterlijk de zeldzame tv-beelden van een pratende Holleeder naspeelt, tijdens de legendarische persconferentie in een Frans hotel, is het pleit wel beslecht. Ja, dit hoofdpersonage uit De Heinekenontvoering is geënt op Holleeder. En of dat nu wel of niet mag, is aan de juristen.


Hopelijk wel, en dan heeft Holleeder de filmmakers ongewild van een niet met tonnen aan promotiebudget te evenaren rel voorzien.


Dan de film zelf. Die leunt op een dramatische vondst: de twee hoofdpersonages worden aan elkaar gespiegeld. Biermagnaat Heineken ziet zijn zelfbeeld verwoest door de grove kidnap; in pyjama vastgeketend aan een muur blijft er weinig over van zijn almacht. Dader Rem trekt zich juist op aan zijn machtspositie als bewaker, en cultiveert zijn vers verworven identiteit als keihard crimineel. Onderwijl wisselt de film voortdurend van perspectief: de eerste helft zit Rem achter Heineken aan, vervolgens jaagt de bierbrouwer op de crimineel, met zijn team van privéagenten.


Beide hoofdrolspelers slagen er knap in om een niet zo heel aardige man relatief sympathiek neer te zetten. Hauer, die de snedige humor van Heineken perfect timet, speelt de brouwer afstandelijk en autoritair, maar geeft zich gaandeweg meer bloot.


Scholten van Asschat schakelt heel naturel tussen een ijskoude en open blik, waardoor je - ook tegen beter weten in - geneigd bent te denken dat ergens in Rem best een aardige jongen schuilgaat.


Door nadruk te leggen op de psychologie, en niet enkel op de praktische ontvoerings- en vluchtperikelen, weten regisseur Treurniet en co-scenarist Kees van Beijnum (die eerder samenwerkten aan De Passievrucht) een onderhoudende extra laag aan te brengen in hun film, die ook ondervangt dat de ontknoping zo goed als bekend is.


Tegelijk komt hun kijk op de Heinekenontvoering wel met het nodige aan mankementen. Zo is de onderlinge vriendschap én animositeit tussen de ontvoerders vlak uitgewerkt, en zijn verschillende scènes plompverloren opgebouwd. Ook een euvel: de muziek van Tom Holkenborg (Junkie XL), die op cruciale momenten zo sterk aanzwelt dat je van een belediging van het acteren mag spreken, in plaats van een accentuering.


Wel goed getroffen: de even schrijnende als humoristische schets van het Amsterdamse penozemilieu, zoals thuis op het verjaardagsfeestje van ontvoerder Cor (Gijs Naber in een sterke rol).


Oud-politiechef en onderzoeksleider Kees Sietsma, als bron ingezet door de filmmakers nadat hun samenwerking met Peter R. de Vries afketste, bazuint momenteel overal rond dat hij slechts mee wilde werken als de ontvoerders 'niet te sympathiek' werden geportretteerd. In dat licht bezien is het saillant dat die in de film veel gewelddadiger optreden dan tijdens de werkelijke ontvoering. Lullig voor Holleeders imago, natuurlijk. Maar dat beetje extra pistoolgezwaai en sadisme doet de film geen kwaad.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden