Onderhandelaar bij de banken Han Noten verlaat na tien jaar de vakbond 'Het theatrale vind ik juist leuk'

Han Noten, onderhandelaar bij de banken voor de FNV-Dienstenbond, zocht na tien jaar iets anders. Bondsbestuurder leek hem wel wat....

Van onze verslaggever

Harry van Gelder

WOERDEN

'We geven niks weg zonder dat we er wat voor terugkrijgen. Nee, we hebben geen akkoord over een 36-urige werkweek. Gelul. Het is of een 34-urige werkweek, of 36 uur in vier werkdagen of weg met onze flexibiliseringsvoorstellen. De werkgevers moeten gewoon op minstens één punt opschuiven.'

Han Noten (37), nu nog eerste onderhandelaar bij de banken, is nog even strijdbaar als aan het begin van zijn carrière. Toch verruilt hij na tien jaar de FNV Dienstenbond voor verzekeringsmaatschappij Centraal Beheer. 'Het werk van onderhandelaar werkt vernauwend. Als je lang onderhandelt, ga je alles belangrijk vinden en jezelf in het middelpunt stellen.'

Tijd voor bezinning kwam toen zijn schoonvader vroeg: 'Wat doet een bestuurder eigenlijk?' En toen hij dat omstandig had uitgelegd. 'Wat bestuur je dan?' Noten: 'Een heerlijk moment van relativering.' Dat was in december 1993, toen de organisatiepsycholoog besloot dat hij van de onderhandelingstafel weg moest. Hij dacht aan iets nieuws bij de bond. Bestuurder bijvoorbeeld.

Maar daar bleek hij toch niet goed over nagedacht te hebben. 'Een onderhandelaar is een beetje masochist, maar een bondsbestuurder is twee keer zo erg, die woont in de kelder. Anders kan je het niet volhouden.'

In 1994 kwam Noten tot de conclusie dat hij de vakbeweging moest verlaten en het bedrijfsleven in moest. 'Ik kom tenslotte uit een geslacht van ondernemers. Mijn vader en grootvader hadden een steenfabriek.'

De vraag of hij via het bedrijfsleven hoger op de Tweede-Kamerlijst van de PvdA hoopt te komen (hij staat nu op nummer 52) weert hij af. 'Je lijkt Lodewijk de Waal wel. Die zei: ''Ik heb je hoog zitten. Je moet vast een verborgen agenda hebben.'' Typisch vakbondsmensen, die denken dat altijd.'

Onderhandelaar vindt hij nog steeds een mooi, maar eenzaam beroep. 'Je moet je na tien jaar onderhandelen afvragen of je nog geestelijk gezond bent, of je nog genoeg voeling hebt met de buitenwereld. Veel mensen bij de vakbeweging lopen tegen die beperking op.'

Noten geeft toe dat hij niet altijd even gemakkelijk te controleren was. 'Je bent een goede onderhandelaar, maar waar zitten je knoppen', vroeg cao-coördinator bij de Industriebond FNV, H. Krul, zich wel eens af. Het antwoord was duidelijk: 'Ik heb maar één knop: die is aan of uit.'

Noten noemt de vakorganisatie hard. Toch neemt hij met moeite afscheid. 'Het was een Pietje-Bellachtige situatie. Samen met D. Hamaker tegen de rest. Tegen de grote banken met hun poen. Dat bindt enorm. Je krijgt dan zoiets van: 'We zullen ze even tegen de muur nagelen.'

Maar aan alles komt een einde. Het beeld dat hij op zijn zestigste nog bij de bond zou zitten, beangstigde hem te veel. 'Ik vind het wel jammer dat ik het gevoel heb dat ik niet alles heb afgemaakt.'

Noten was bang dat zijn werk als onderhandelaar op den duur slijtageplekken zou vertonen. Zo af en toe merkte hij het nu al. 'Soms was het te theatraal, te emotioneel. Het was zelfs geen techniek meer. Ook was ik deze onderhandelingen al veel degelijker dan vroeger.'

Niet dat hij het theatrale schuwt. Integendeel. 'Ik vind het leuk. Ik maak er graag gebruik van, en voor een deel is het ook zeker oprecht, maar het raakt een beetje op. Na een aantal onderhandelingen is je verhaal verteld.'

Noten wordt vaak afgeschilderd als een creatief onderhandelaar. 'Maar', zegt hij, 'ik ben helemaal niet zo geweldig creatief. In die vijf jaar heb ik misschien drie of vier ideeën gehad. Ik ben eigenwijs. Ik breng ze steeds weer naar voren.'

En fel: 'Nee, ik ben niet springerig in mijn opvattingen. Daar verzet ik me tegen. Het feit dat anderen mij niet kunnen volgen, wil toch niet zeggen dat ik springerig ben. Het komt gewoon omdat de anderen vastzitten aan begrippen en woorden.'

Hij verfoeit het 'ouderwetse' onderhandelen van de werkgevers. 'Zij onderhandelen per onderdeel. Als wij zeggen oké een werkweek van 36 uur in vier dagen, dan denken de werkgevers: hoera we hebben de 36 uur binnen en beginnen dan te porren aan de vier dagen.'

'Maar dat werkt niet zo in moderne onderhandelingen. Als zij de vierdaagse van 36 uur blokkeren, dan komt gewoon de 34-urige werkweek weer op tafel.'

De onderhandelingen voor de honderdduizend bankwerknemers zitten op dit moment in een impasse. De werkgevers hebben een eindbod op tafel gelegd, dat door de bonden met een negatief advies is voorgelegd aan de leden. Vandaag stemmen de leden op een manifestatie in Utrecht over het eindbod.

De werkgevers zijn bereid tot een 36-urige werkweek, maar willen geen collectieve vierdaagse werkweek. Het bedrijfsbelang bepaalt of iemand vier dagen kan gaan werken. De bonden willen dat de zeggenschap bij de werknemer komt te liggen. Noten: 'Het beeld van een vierdaagse is wezenlijk. Het is belangrijk voor het proces van herverdeling van werk dat de opdracht is: naar de organisatie een vierdaagse en niet een mogelijke vierdaagse.'

Maar ook hij is niet overtuigd van de juistheid van zijn strategie: 'Je weet pas achteraf of het een goede strategie is. Kan zijn dat het stom is geweest om bijvoorbeeld de flexibilisering weg te geven. Maar ons voorstel was de enige manier om de vierdaagse op de agenda te krijgen.'

Volgens Noten is het hoog tijd dat er iets gaat gebeuren bij de vakbeweging. Maar hij wil niet de zoveelste halfslachtige discussie over een nieuwe reorganisatie. De vakbeweging moet de bedrijven in, vindt hij. 'De behoefte aan een vakbond creëer je alleen als je mensen in de bedrijven vraagt zelf een aantal zaken, zoals de arbeidsvoorwaarden, te regelen. Waarom zou er behoefte aan een vakbond in een bedrijf ontstaan als je alles centraal regelt?'

Aan de vernieuwing van de vakbeweging had hij graag vorm gegeven, maar hij ziet vooralsnog weinig beweging. Een eventuele vernieuwing van de vakorganisatie zal de nieuwe verzekeraar zelf niet meer meemaken. 'Maar als de dienstenbond fuseert met de industriebond, en ze hebben een voorzitter nodig dan kunnen ze me altijd bellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.