Onder vuur bij Feyenoord, maar onomstreden in Oranje

Na de nederlagen tegen PEC Zwolle en Twente herstelden de Feyenoord-verdedigers Bruno Martins Indi en Stefan de Vrij zich met Oranje tegen Portugal. Heeft de kritiek van Koeman toch effect gehad? Zonder de geschorste De Vrij blijft het puzzelen voor de klassieker.

Missen Stefan de Vrij en Bruno Martins Indi meedogenloosheid om het te redden in de top? Of hadden de verdedigers van Feyenoord en Oranje een publieke tuchtiging van hun clubcoach Ronald Koeman nodig om hun tanden te laten zien en de twijfels weg te nemen?


Die vragen rond de oefeninterland van woensdag tegen Portugal dienden beantwoord te worden, minder dan een jaar voor het WK in Brazilië. Na de ongehoord zwakke seizoensstart met Feyenoord en de harde kritiek van Koeman, die vond dat beiden wel wat steviger mochten optreden, lag het duo in Faro onder het vergrootglas.


Een afstraffing werd gevreesd door sceptici. Maar De Vrij, die morgen in de klassieker tegen Ajax ontbreekt vanwege een schorsing, en Martins Indi bleven juist keurig overeind. De kritiek is daarmee voor even verstomd. Bondscoach Louis van Gaal zei dat de beide 21-jarigen hem in elk geval nog nooit hadden teleurgesteld. En Koeman kreeg het antwoord waarop hij had gehoopt, misschien ook wel had gerekend.


Als het aan voormalig international Stan Valckx ligt, zijn de zorgen vooralsnog weggenomen. De oud-speler van onder meer PSV en Sporting Lissabon, die op uitnodiging van de KNVB aanwezig was bij de oefenwedstrijd van woensdag, sprak op de luchthaven van Faro zijn verbazing uit.


'Ik heb me zitten afvragen: hoe is het toch mogelijk dat je je zo goed staande houdt tegen een sterk land als Portugal, maar te kijk wordt gezet door een spits als Guyon Fernandez van PEC Zwolle?', zegt Valckx. 'Het is frappant dat De Vrij en Martins Indi bij Oranje zo stabiel ogen. Alsof ze nu ineens wel de rust hebben en het vertrouwen voelen.'


Je zou haast denken dat Koeman de makers van het programmaboekje voor Portugal - Nederland had gesouffleerd. De keuze voor het beeld op de cover - van Bruno Alves en Pepe, twee verdedigers die nergens voor terugdeinzen - kon haast geen toeval zijn.


Je ziet hun gezichten en herinnert je de beelden van aanslagen op ledematen. Vervolgens denk je maar aan één woord: meedogenloosheid. Kwam dat even goed uit. Juist een gebrek daaraan zou De Vrij en Martins Indi parten hebben gespeeld bij de met 2-1-verloren seizoensouverture tegen PEC Zwolle.


In Faro was die bewuste wedstrijd op het kunstgras van het IJsseldelta-stadion in Zwolle ver weg. 'Dit kwam wel goed uit, zeker tegen zo'n tegenstander', zei De Vrij opgelucht. 'Een-tegen-eenduels tegen Cristiano Ronaldo, dat is waar je van leert en waar je beter van wordt.'


Martins Indi: 'Het is moeilijk voetballen volgens de visie van Van Gaal, omdat hij zo kritisch is en veeleisend. Maar als je erin slaagt op te brengen wat hij vraagt, geeft dat enorm veel vertrouwen.'


Dus ook voor de terugkeer naar Rotterdam. Martins Indi kwam in Zwolle te laat bij de beide tegendoelpunten en legde de fout daarvoor bij zichzelf. De Vrij zou volgens Koeman te lief zijn en steeds op de grond liggen na kopduels.


Die woorden werkten door. De Vrij mist morgen het topduel met Ajax, doordat hij met rood (het gevolg van twee gele kaarten voor onhandige tackles) van het veld werd gestuurd in de met 4-1-verloren thuiswedstrijd tegen FC Twente. Na een week te zijn geconfronteerd met de kritiek van Koeman probeerde hij zich geforceerd te bewijzen als bikkel.


Martins Indi werd na de sof tegen PEC door Koeman uit het verdedigingscentrum weggehaald en weer op zijn niet zo geliefde positie van linksback gebruikt. Gevolg: Joris Mathijsen, bij Oranje reserve, keerde tegen FC Twente terug in het centrum van de verdediging.


'Ik vind het goed dat Koeman ze heeft wakker geschud, want je kunt niet altijd rekening blijven houden met gevoelens', zegt Rinus Israel. In zijn tijd als speler van Feyenoord vormde hij een gevreesde tandem met wijlen Theo Laseroms. 'Theo de tank' en 'IJzeren Rinus' waren een begrip. 'De Vrij heeft dat meedogenloze niet. Desondanks is hij een goede centrale verdediger', oordeelt Israel. 'Hij heeft het niet nodig om tegenstanders bij de strot te pakken. Maar als hij de absolute top wil halen, moet hij leren uitdelen. Dat zou wel prettig zijn.'


Martins Indi heeft die hardheid wel, maar schiet volgens Israel op een ander vlak te kort. 'Ze zijn een beetje schuchter allebei en bij Bruno zie je dat terug in zijn opbouw. Die is te traag. Durven inspelen en daarbij tempo maken, dat moet echt beter. Tegen de tijd dat Bruno de bal inspeelt, is de tegenstander er defensief al volledig op ingesteld.'


Met die zienswijze vindt Israel ook John de Wolf, een andere meedogenloze verdediger uit de Feyenoord-historie, aan zijn zijde. 'Bij Martins Indi moet nu ook duidelijk worden welke positie hij krijgt bij Feyenoord. Dan voorkom je dat je elke week dezelfde discussie staat te voeren.'


De Wolf wijst op het Feyenoord van vorig seizoen, dat in tal van wedstrijden tegendoelpunten incasseerde na zogeheten dode spelmomenten, hoekschoppen en vrije trappen. Door dat steeds te benadrukken, ging het in de hoofden van de spelers zitten, vermoedt hij. 'Dan wordt het zo'n issue.'


Volgens De Wolf mist Feyenoord in de selectie een speler met routine en overwicht die de rest bij de hand kan nemen. In zijn ogen mist Mathijsen, ondanks zijn 84 interlands, het karakter om zijn ervaring over te dragen op de jonge verdedigers die hem omringen in de selectie.


'Toen ik 20, 21 jaar was, had ik dat meedogenloze ook niet direct', zegt De Wolf. 'Maar bij Sparta leerde ik van Louis van Gaal. En later bij FC Groningen had ik veel aan Jan van Dijk en Adri van Tiggelen. Die droegen hun ervaring op mij over. Bij het huidige Feyenoord mis ik zo'n speler.'


In dat licht bezien is het niet zo vreemd dat Koeman de publiciteit koos om een snaar te raken. 'Als Ronald dacht dat het er niet in zou zitten bij die jongens, had hij het nooit zo openlijk gespeeld', zegt Israel. 'Hij ziet ze dagelijks op het trainingsveld. Dan ga je niet iets roepen, dat je spelers niet kunnen waarmaken.'


Valckx is daarom verbaasd over de kritiek op Koeman, die het duo niet publiekelijk zou hebben mogen aanpakken. Zo greep de coach een openbare training aan om De Vrij en Martins Indi uit te leggen hoe ze zich defensief dienden op te stellen.


Voor de tv-camera's schoof Koeman opzichtig met pylonen, terwijl De Vrij en Martins Indi als brave leerlingen toekeken. Had dat niet binnenskamers gekund, luidde de kritiek.


Valckx draait het om. 'Ronald heeft het ze ook echt wel één op één gezegd. Maar soms is dat niet genoeg. En dan zoek je naar een ander, confronterender middel om de boodschap over te brengen. Dat kan hard zijn, maar het kan ook prikkelend werken.'


Dat is De Wolf met hem eens. 'Dan lees ik weer dat die jonge knaapjes de kritiek als te negatief ervaren. Ja hallo, wat moet Koeman dan zeggen als hij een vraag krijgt voorgelegd na een nederlaag tegen PEC? Dat het allemaal wel meevalt? Hij zou zichzelf daarmee volkomen ongeloofwaardig maken.'


In hotel Huis ter Duin legde De Vrij het vorige week nog eens uit. Hij vindt dat hij moet kunnen omgaan met kritiek. 'Als Koeman zegt dat ik niet meedogenloos genoeg ben, denk ik daar zeker over na. Dan kijk ik hoe ik dingen anders kan doen. Natuurlijk herken ik me in de kritiek van Koeman, maar ik kan me moeilijk anders voordoen. Het heeft ook met karakter te maken. Dat is wat moeilijker te veranderen dan je inspeelpass.'


Zou De Vrij niet willen dat hij wat meer had van Pepe of Bruno Alves, zonder compleet te veranderen? 'Iedereen is uniek. Het is duidelijk dat hun manier van spelen niet de mijne is. Zie je mij al dat soort dingen doen? Ik ben gewoon mezelf en dat heeft me ook gebracht waar ik nu ben. Om mezelf dan nu ineens te veranderen, heeft geen zin.'


Maar probeerde de aanvoerder van Feyenoord zich dan niet te geforceerd te bewijzen tegen Twente, met een schorsing tegen Ajax tot gevolg?


De Vrij: 'Dat wordt me te makkelijk geroepen. We wilden ons als team revancheren voor die nederlaag tegen PEC. Dan ben je wat feller.


'Die eerste gele kaart vond ik te zwaar bestraft. De tweede heeft te maken met een verkeerde inschatting. Ik kwam ongelukkig uit.'


Koeman zei na afloop, cynisch: 'Ik heb hem niet gezegd dat hij bij de middellijn moest tackelen.'


De Vrij: 'Elke uitspraak van de trainer wordt nu uitvergroot. Maar Koeman zegt geen dingen die hij ons niet ook al heeft verteld. Bij de club gaan we nu even door een zware fase heen. Daar kunnen we ook weer sterker uitkomen. Dat is wel eerder gebeurd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden