Onder uitgevers

ZOU de consument zich laten beïnvloeden door een boekentoptien of -vijftien waar de best verkochte boeken op staan? Mai Spijkers, directeur van PCM Algemene Boeken, hoopt van wel....

Sommige zelfstandige uitgevers, waaronder Podium en De Geus, zijn daar verre van gelukkig mee. Zij hebben er bezwaar tegen dat de nieuwe boekenlijst de suggestie wekt een algemene standaard te zijn, terwijl ze dat niet is. Bovendien vinden ze het onverteerbaar dat de boekenuitgevers van PCM dit soort advertenties tegen een gereduceerd tarief kwijt kunnen in de PCM-kranten, terwijl andere uitgevers het volle pond moeten betalen.

'Uitbuiting van de synergievoordelen', noemen critici dat. Waar Mai Spijkers wel om moet grinniken: 'Ik snap niet goed wat ze daarmee bedoelen. Het is logisch dat wij gebruikmaken van de mogelijkheden die we hebben en met zo'n topvijftien adverteren. Het is een vrije markt. Je hebt ook een commerciële AKO-toptien. Bovendien: de namen van onze uitgeverijen staan erbij. En we toetsen onze verkoopcijfers aan die van de onafhankelijke boekmonitor. Dus ik vind deze kritiek nogal overtrokken.'

Joost Nijsen van uitgeverij Podium: 'Deze topvijftien gaat echt over the top, omdat-ie een verkeerd beeld geeft. Mijn neefjes, tantes en overbuurvrouwen gaan dit niet snappen. Die denken dat het een objectieve lijst is en die begrijpen niet dat het een eenzijdig samengestelde, commerciële topvijftien is van de PCM-uitgeverijen zelf.'

Rob Haans, directeur van WPG Uitgevers, een groep van veertien uitgeverijen/werkmaatschappijen, waaronder Querido, De Arbeiderspers en De Bezige Bij: 'Ik vond het wel leep dat PCM met zo'n topvijftien in zijn eigen kranten ging adverteren. Alleen, de presentatie ervan is misschien wat ongelukkig. Ik weet niet of de consument daardoor niet een beetje wordt bedot.'

'Het punt is dat het publiek wel naar zo'n topvijftien kijkt, maar niet naar de uitgeverijen die zo'n lijst samenstellen', zegt Eric Visser, directeur van uitgeverij De Geus en een van de critici. 'En omdat PCM zovéél uitgeverijen heeft, lijkt het algauw op een objectieve standaard, wat het niet is.'

Is een nieuwe boekentopvijftien wel zoveel commotie waard?

De onvrede onder de zelfstandige uitgevers blijkt dieper te zitten.

Joost Nijsen: 'Deze topvijftien past in een serie slechte ervaringen die wij met PCM hebben. Ik doel dan op de soms paginagrote advertenties van PCM-uitgeverijen in PCM-kranten waarvoor zij niet het tarief hoeven te betalen dat voor ons wel geldt. Dat is oneerlijke concurrentie.

'PCM-kranten als de Volkskrant en NRC Handelsblad zijn voor ons heel belangrijk, maar als je tienduizend euro moet uitgeven voor een advertentie ergens in een hoekje van een pagina en je ziet op de volgende pagina een grote advertentie van bijvoorbeeld Meulenhoff waarvan je zeker weet dat daarvoor relatief minder betaald is, dan is dat oneerlijk. Helaas kun je er niks tegen doen, maar als dit zo doorgaat, moeten wij misschien maar eens heroverwegen waar wij ons advertentiegeld het beste aan kunnen besteden. Misschien moeten we ons geld dan maar gaan steken in advertenties op websites of in weekbladen.'

Rob Hogenes, directeur van de Boekerij en coördinator van de PCM-topvijftien: 'Oneerlijke concurrentie, dat slaat nergens op, klinkklare onzin. Als je kunt beschikken over de media van het bedrijf waarvan je zelf deel uitmaakt, moet je dat doen. En voor elke uitgever geldt: als je een goed contract sluit, krijg je een goede prijs.'

'Zeer oneerlijke concurrentie is het', zegt Eric Visser van De Geus. 'En ik stoor me daar vreselijk aan. Ik heb een keer gehoord wat er door PCM-kranten aan kortingen wordt gegeven als uitgeverijen van PCM willen adverteren. Ik ga geen cijfers noemen, want die kan ik niet hard maken, maar wat ik hoorde loog er niet om. Ik heb weleens uitgerekend wat dit voor ons betekent. Die kortingen schelen ons 4 à 5 procent aan resultaat. We moeten dus 4 à 5 procent meer winst maken om ten opzichte van die PCM-uitgeverijen hetzelfde resultaat te bereiken.'

Waarom dan niet de Nederlandse Mededingingsautoriteit gebeld?

Visser: 'Ik heb het weleens naar voren gebracht in een telefoontje met iemand van de NMa, maar daar werd niet op gereageerd. Ik vind het sowieso verbazingwekkend dat zo'n 70 procent van de dagbladen in Nederland in handen kan zijn van één bedrijf, PCM, waar dan ook nog eens de uitgeverijen bij PCM van kunnen profiteren. Die schaalvergroting zie je ook in de boekenwereld. Er zijn nu drie concerns die boeken uitgeven, en nog maar zo'n zeven of acht zelfstandige uitgeverijen. Als dat zo doorgaat, wordt het steeds moeilijker om aandacht te krijgen voor auteurs, soms heel goede auteurs, die door de kleinere zelfstandige uitgeverijen worden uitgegeven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden