Onder professoren kan het stormen

Nu de doeners hun klus hebben geklaard, krijgt een kabinet van intellectuelen het voor het zeggen...

Philippe Remarque en John Wanders

Het is een hooggeleerd gezelschap dat zich voortaan op vrijdag verzamelt in de Trêveszaal. Naast de wetenschapper Klink en de oud-WRR-voorzitter Donner zitten de ex-hoogleraren Balkenende, Hirsch Ballin, Cramer en Plasterk in het kabinet. Ook Ter Horst is gepromoveerd.

Nu doeners als Aart Jan de Geus en Hans Hoogervorst de grote stelselhervormingen erdoor hebben gejaagd, is het tijd voor de ideologen, die willen ‘investeren’ in de ‘kwaliteit van de samenleving’. Hun regeerakkoord begint met een ambitieuze analyse van de staat waarin de Nederlanders zich bevinden. De auteurs van die passage, Piet Hein Donner en Ronald Plasterk, zijn minister geworden. Plasterk was ook degene die de pen voerde bij het opstellen van het PvdA-programma, zoals Klink dat bij het CDA deed.

Het is intellectueel gezien dus een zware ministersploeg die aantreedt. Maar ‘onder professoren’ kan het heftig toegaan, toonde W.F. Hermans al in zijn gelijknamige roman. Ook in de denktank Balkenende IV is de kiem zichtbaar van mogelijke politieke spanningen, hoeveel saamhorigheid de coalitie bij de presentatie van het regeerakkoord ook uitstraalde.

Zo heeft de PvdA gekozen voor een aantal ambitieuze en zelfstandige ministers die geen Haagse ervaring hebben. Juist Jacqueline Cramer op Milieuzaken en EIla Vogelaar op Integratie en Wijkverbetering moeten de PvdA profiel geven. Maar hoe veel ruimte krijgen zij van het CDA? Dat heeft al zijn politieke kanonnen in het kabinet gezet, mannen die alles al hebben meegemaakt in de Trêveszaal. Waar Bos kiest voor avontuur, speelt Balkenende op veilig door naast zijn vrienden Donner en Klink ook de trouwe fractieleiders Verhagen en Verburg het kabinet in te halen. Die tegenstelling kan wringen.

De belijdende atheïst Plasterk is door de PvdA bewust gekozen als signaal aan de kiezers: de sociaal-democraten mogen dan met christenen regeren, dat betekent nog geen afscheid van het liberale verlichtingsdenken. Plasterk, bij de PvdA grappend aangeduid als ‘de antichrist’, moet de seculiere tegenhanger van Donner en Rouvoet worden. Gezien de grote ego’s van al deze heren kan dat tot enerverende debatten leiden.

Ab Klink propagandeert als de CDA-ideoloog van de ‘eigen verantwoordelijkheid’ meer marktwerking in de gezondheidszorg. De PvdA wil dat juist een halt toeroepen. Interessant is ook de rol van PvdA-minister van Ontwikkelingssamenwerking Bert Koenders. Hij zei zich te verheugen op de samenwerking met Verhagen, maar is het in feite hartgrondig oneens met diens pro-Amerikaanse instincten.

Ten slotte is daar de nieuwe fractievoorzitter van de PvdA, de onafhankelijk denkende Jacques Tichelaar. Die sloeg meteen piketpalen met zijn uitspraak dat de fractie ‘de grenzen van het regeerakkoord’ zal opzoeken en de vrijheid zal nemen de PvdA buiten het kabinet om te profileren. Al met al wordt duidelijk dat ook onder het intellectuelenkabinet Balkenende IV het politieke straatgevecht niet zal ontbreken.

Kandidaat-minister van Binnenlandse Zaken , Guusje ter Horst , (PVDA) loopt over het Binnenhof na afloop van haar gesprek met formateur Jan Peter Balkenende. (ANP) Beeld
Kandidaat-minister van Binnenlandse Zaken , Guusje ter Horst , (PVDA) loopt over het Binnenhof na afloop van haar gesprek met formateur Jan Peter Balkenende. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden