Onder muziekfreaks

Van tijdverdrijf voor middelbare mannen is de popquiz uitgegroeid tot een evenement dat massa's liefhebbers trekt. Het traditionele podium, de huiskamer, krijgt nu concurrentie van cafés, het popzalencircuit en de televisie....

Door Elsbeth Stoker

'Í'm horny, horny, horny tonight', neuriën tien mannen in de huiskamer van Remco Rouw (37) in Dordrecht. Hun hoofden deinen geconcentreerd mee op de maat, terwijl hun voeten ritmisch tikken. Hun wenkbrauwen fronsen. Het is maandagavond negen uur, popquiztijd.

'Volledige onzin is het, maar leuke onzin', zegt deelnemer Herman Lansink Rotgerink (48), meervoudig winnaar van deze huiskamerquiz. Met de rest van het clubje muziekvrienden zit hij, pen en papier in de aanslag, in de woonkamer die voor de gelegenheid is volgestouwd met stoelen en banken. Gastheer Rouw zit achter de knoppen. Iedereen is klaar om ruim drie uur lang feitjes en weetjes te spuien over muziek.

Was dat zes seconden durende intro met een rinkelende telefoon het begin van Blondie's cover Hanging On The Telephone of van het origineel van The Nerves? Muziekfragmenten worden gevolgd door gespannen stiltes waarin alleen het schrijven van de pen te horen is, afgewisseld met zo nu en dan een discussie.

'Het was toch echt het intro van Blondie .'

'Meen je dat nou? Die rinkel klinkt als de telefoon van The Nerves.'

Muziek onderbreekt de discussie. Gelach en gejuich verwelkomen de rustige gitaarklanken van het volgende nummer. I'm waving my dick in te wind, waving my dick in the wind. If it all goes right, I'll be in your arms tonight.

'Vrouwonvriendelijk ben ik niet, hoor', fluistert Rouw met een verontschuldigende glimlach na dit muzikale werkje van de band Ween. Hij heeft de quiz samengesteld. 'Maar het moet soms ook grappig zijn.'

Al meer dan tien jaar komen deze muziekvrienden om de zes weken bij elkaar om hun spel te spelen in een huiskamer. Ze zijn niet de enigen. Overal in Nederland worden wekelijks popquizzen georganiseerd, ook in cafés en popzalen. Sinds twee jaar zendt de NPS Popquiz a gogo uit, met Matthijs van Nieuwkerk en Leo Blokhuis. Volgende maand wordt in Amstelveen de Nationale Popquiz gehouden, voor de tiende keer alweer. In ruim dertig jaar tijd is de popquiz uitgegroeid tot een wijdverspreid fenomeen onder Nederlandse muziekliefhebbers.

Waar het precies is begonnen, is moeilijk te traceren. Groot Brittannië, gokt GJ Bramer, organisator van de Nationale Popquiz. De Engelse popmuziek is per slot van rekening de bakermat van de Europese popcultuur. 'Popmuziek speelt daar zo'n belangrijke rol in de maatschappij; iedereen weet daar veel meer. Een Nederlandse popquiztopper wordt in de eerste de beste Engelse pub van tafel gespeeld .'

Het pionierswerk in Nederland werd verricht op de radio door popjournalisten in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw. Toen ontstonden de eerste prijsvragen die over muziek gingen. Het waren de voorlopers van de popquiz, zegt popjournalist en fervent quizdeelnemer Swie Tio. Hij herinnert zich de eerste opgaven op Radio Veronica nog die hij als klein jongetje probeerde op te lossen. 'Ze speelden toen drie singles die iets met elkaar te maken hadden. Dat moest je raden.'

De eerste 'echte' popquiz stamt, volgens VPRO-programmamaker Bram van Splunteren, uit midden jaren zeventig. Toen maakte hij een boekje met vragen over muziek naar aanleiding van interviews met zijn idolen uit de popjournalistiek, Wim Noordhoek, Jan Donkers en Rik Zaal. Toen Van Splunteren tien jaar later, in 1985, bij de VPRO het programma De Wilde Wereld presenteerde, organiseerde de redactie elke vrijdagmiddag een popquiz. Onbekende fragmenten raden van bekende artiesten. 'Dat was zo leuk dat ik er een paar Nachten van de VPR O aan mocht wijden: een popquizmarathon met popjournalisten.'

Het concept werd overgenomen door de Amsterdamse platenzaak Get Records. Die winkel ging quizzen organiseren in cafés, zegt Van Splunteren. 'Toen begon de rage pas echt.' Het begrip 'huiskamerquiz' dateert waarschijnlijk uit 1986. Swie Tio: 'Die had ik georganiseerd. Ik weet niet honderd procent zeker of het de eerste was, maar daarvoor had ik er nog nooit van gehoord.'

Inmiddels is Tio's vondst een fenomeen. Legio bevriende muziekfreaks slaan elkaar geregeld een avondje met kennis om de oren. Rouw: 'Als je een keer bent geweest, ben je verslaafd. Je kunt eindelijk alles wat je weet spuien bij soortgenoten, en je ontdekt dankzij hen nieuwe artiesten.'

'Muziek is een medium dat vrijwel iedereen aan het hart gaat', zegt Tom ter Bogt, hoogleraar popmuziek aan de Universiteit van Amsterdam, in een poging het succes van de popquiz te verklaren. 'Sommigen maken er hun hobby van en verzamelen kennis over muziek.' De muziekfreaks groeien langzaam uit tot specialisten op dat gebied. Het wordt onderdeel van hun identiteit, zegt Ter Bogt. 'En hoe kun je dat beter tot uitdrukking laten komen dan in een competitie ?'

Maar niet iedereen begrijpt de fascinatie voor de precieze leeftijd van Al Green of de vraag wanneer Cuby & the Blizzards Your body not your soul uitbrachten. De quizzers blijken, na een rondvraag, vooral te bestaan uit blanke mannelijke dertigers van het ongecompliceerde type. Redelijk opgeleid, niet te opvallend gekleed en met een voorliefde voor gitaarmuziek. Rouw: 'Vrouwen zijn maar ze willen niet.' welkom, Dat probleem kennen Leo Blokhuis en de redactie van Popquiz a gogo ook .

Ze hebben vaak moeite met het vinden van vrouwelijke kandidaten met het vereiste niveau. 'De popquiz is spierballerij. Zo van: kijk eens hoeveel ik weet', zegt Blokhuis. Die instelling zou meer mannen dan vrouwen trekken, maar Minke Weeda, een van de weinige vrouwen die geregeld meedoet met 'de mannen uit het officiële circuit', ziet langzaamaan steeds meer vrouwelijke deelnemers bij popquizzen in kroegen. 'Zij doen mee voor de gezelligheid .'

Vrouwen genieten gewoon van muziek; mannen zijn freakeriger, verklaart Blokhuis. 'Als mannen van een band houden, willen ze ook meteen alles van die groep hebben en weten. ' Waarom hebben mannen die behoefte? 'Tja, kennis werkt erotiserend', denkt Blokhuis. 'Je bent toch eigenlijk je minderwaardigheidscomplex aan het wegspelen met je weetjes.'

De echtgenote van Remco Rouw, Carolien, heeft een keer meegedaan aan de huiskamerquiz. Ze werd niet eens laatste, maar vanavond heeft ze geen zin. 'Ik hou veel van muziek. Soms weet ik meer dan mijn man. Maar het hoeft niet zo van mij.' Aan lijstjes, zoals Rouw en zijn muziekvrienden aan het eind van het jaar maken van hun favoriete liedjes, heeft ze ook geen behoefte. 'Ik hou het minder bij.'

Dat bijhouden is wel een vereiste . Voor Rouw en zijn mede-muziekfreaks is het een vanzelfsprekende bezigheid. Sinds Rouw op zijn twaalfde voor het eerst hits uit de topveertig opnam met zijn cassetterecorder, is hij verzamelaar van muziek én muziekweetjes.

Rouw schat dat hij gemiddeld tien uur per week met zijn hobby bezig is. De afgelopen twee weken heeft hij elke vrije seconde gebruikt voor het voorbereiden van de quiz van vanavond.

Echt te ver gaan, zodat de hobby irritaties opwekt in de omgeving gebeurt nauwelijks, voegt Lansink Rotgerink toe. 'Trainen kan de hele dag tussen de bedrijven door.' Behalve vaste deelnemer van deze huiskamerquiz is hij samen met drie anderen een team dat meespeelt op topniveau. In 1999 en 2000 won zijn team de Nationale Popquiz en in 2003 werd hij tweede bij Popquiz a gogo.

Elke dag fietst Lansink Rotgerink, leraar Engels, gewapend met zijn MP3-speler naar school en speelt hij zijn gedownloade nummers lukraak af. 'En dan hou ik een popquiz met mezelf: welk nummer, welke artiest, welke bijzonderheden?'

Lansink Rotgerink kent maar twee gevallen waarbij iemand te veel tijd besteedde aan zijn hobby. 'Twee stellen zijn om muzikale redenen uit elkaar gegaan. De mannen om wie het ging waren allebei helemaal gek van Santana. Maar dat is toeval.'

In de Dordtse huiskamer slaat de klok inmiddels halfeen 's nachts. De popquiz is afgelopen; tijd voor de antwoorden. Eerste nummer. 'Horny van Mousse T', roept een deelnemer enthousiast. 'Fout', zegt zijn overbuurman. 'Het nummer heet Horny 98.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden