Nieuws twitterprotest

Onder #metwo protesteren Duitsers tegen alledaags racisme

De voetballer Mesut Özil, die vorige week aankondigde niet meer te willen spelen voor de Duitse Mannschaft, is niet de enige Duitser die zich racistisch bejegend voelt. Vrijdag deelden duizenden Duitsers hun ervaringen met discriminatie en alledaags racisme onder de hashtag #metwo. Volgens de initiatiefnemer van de campagne, Ali Can, heeft Duitsland dringend behoefte aan een ‘#metoo-debat voor mensen met een migratieachtergrond’.

De Duitse voetballer Mesut Özil. Beeld AFP

Een Marokkaanse Duitser vertelt op Twitter hoe hij een oude man voorrang aanbiedt in de rij voor de kassa, en het volgende antwoord krijgt: ‘Nee, ik houd u liever in het zicht.’ Een Turks-Duitse man vertelt dat zijn zijn ex-schoonmoeder hem het ‘compliment’ maakte dat hij zo beleefd was, voor een buitenlander. Ook vertelt een vrouw wat ze te horen kreeg bij het spellen van haar niet Duits klinkende achternaam: ‘Mijn opa had mensen zoals jij doodgeschoten.’

Duitsers zijn doorgaans lang niet zo Twitterverslaafd als Nederlanders, maar vrijdag deelden duizenden mensen hun ervaringen met discriminatie en alledaags racisme onder de hashtag #metwo. De twee staat voor de twee identiteiten, soms ook twee paspoorten, die miljoenen Duitsers bezitten.

Aanleiding is de kwestie rond voetballer Mesut Özil, die vorige week zondag aankondigde niet meer te willen spelen voor de Duitse Mannschaft omdat hij zich racistisch bejegend voelt. Özil, die in opspraak raakte vanwege een serie foto’s met de Turkse President Erdogan, beklaagde zich na het voor Duitsland desastreus verlopen WK voetbal dat hij alleen als Duitser wordt gezien als hij succesvol is. Is hij dat niet, dan is hij de migrant – terwijl hij is geboren in Gelsenkirchen en niet in Turkije.

#metoo-debat voor mensen met een migratieachtergrond

Hierin herkennen veel Turkse Duitsers zich, ook mensen die zelf kritisch tegenover Erdogan staan en vinden dat Özil die fotosessie beter had kunnen laten. Onder hen journalist Ali Can, initiatiefnemer van de #metwo-campagne.

Can werd in 1995 in Turkije geboren en verhuisde als kind naar Duitsland. Hij merkt dat veel mensen moeite hebben met het idee dat iemand zich met beide landen identificeert. ‘Mijn beide zijden versmelten, zijn niet met elkaar in tegenspraak’, zei Can donderdag in een video op Perspective Daily, een platform voor constructieve journalistiek, gemodelleerd op de Nederlandse Correspondent.

Voetballer Mesut Özil in het Duitse presidentiële paleis met de Duitse president Chrisian Wulff (r) en de Duitse bondskanselier Angela Merkel (l). Beeld AFP

Can zegt behoefte te hebben aan een ‘#metoo-debat voor mensen met een migratieachtergrond’. Zijn oproep tot het delen van verhalen vond een overweldigend gehoor. Niet alleen van Turkse Duitsers, maar ook van mensen met onder andere Russische, Vietnamese, Kroatische, Iraanse of Marokkaanse wortels – en van Joodse Duitsers.

De meeste op Twitter gedeelde verhalen, over problemen bij het vinden van huurhuizen, te lage schooladviezen, of buschauffeurs die niet stoppen, zouden evengoed van biculturele Nederlanders afkomstig kunnen zijn.

Wel lijkt het of het erkennen en het politiek agenderen van de aanwezigheid van alledaags racisme in Duitsland ingewikkelder ligt dan elders in Europa, vanwege de schaamte rond het naziverleden en altijd sluimerende angst voor terugkeer daarvan.

Bovendien blijken er veel Duitsers te zijn die zich juist gediscrimineerd voelen door migrantengemeenschappen. Zo twittert iemand dat ze op de basisschool door haar Turks-Duitse klasgenoten steevast werd uitgescholden voor ‘vieze varkensvreter’ en zagen anderen #metwo als aanleiding om nog eens hardgrondig op immigranten of moslims te schelden.

Wellicht verklaart de polarisatiepotentie van de hashtag de politieke stilte over het onderwerp – of is het toch het zomerreces? In elk geval heeft namens de regering alleen minister van Buitenlandse Zaken Heiko Maas (SPD) steun betuigd aan de actie. ‘Wie gelooft dat alledaags racisme in Duitsland geen probleem meer is, raad ik aan alle tweets onder #metwo eens door te lezen. Het is indrukwekkend en pijnlijk hoeveel mensen daar hun stem verheffen. Laten we met hen onze stem verheffen: tegen racisme, altijd overal!’

Van Mascotte tot zondebok

Duitsland reageert aangeslagen op het besluit van Mesut Özil om wegens racisme niet meer voor de Mannschaft uit te komen. Maar wilde de sterspeler wel een politiek statement maken?

De club van Gedesillusioneerde Biculturele Posterboys en -girls van Geslaagde Integratie is weer een lid rijker, Schrijft Nadia Ezzeroili in haar column.

Student geneeskunde Mahtab Nasrollah vindt autochtonen niet bevoorrecht omdat ze allemaal kansen krijgen, maar omdat zij fouten mogen maken in het leven. Dat is niet iedereen gegund.

Ja, nieuwkomer, je moet zeker je best doen, maar als je dat doet, staan er veel deuren open Open brieven, jammerende voetballers en verongelijkte columns helpen niet. Nieuwkomers moeten zich altijd en overal invechten, zo gaat dat nu eenmaal, volgens publicist en sociaal ondernemer Mark Schalekamp.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.