Onder Lucinschi richt Moldavië de blik weer op Moskou

'God geve u de wijsheid op de zwaluw te stemmen', maande de metropoliet van de Moldavische Orthodoxe Kerk. Die vogel was het campagne-symbool van Petru Lucinschi, de rivaal van president Mircea Snegur....

DE nieuwe president van Moldavië zat maandag al direct in de verdediging. 'Ik heb nooit mensen naar Siberië of naar een gevangenis gestuurd', zo haastte hij zich te verklaren in een verweer tegen de verbitterde verliezer Snegur. De strijd om het presidentschap - de eerste sinds het ineenstorten van de Sovjet-Unie - was onverwacht spannend en werd bij tijd en wijle hard gespeeld; ook nadat het pleit was beslecht, bleven de kandidaten elkaar aanvallen.

Volgens Snegur, de man die Moldavië in 1991 naar de onafhankelijkheid leidde, wordt zijn tegenstander gedreven door 'de wraak van het neo-communisme'. Lucinschi, die de afgelopen drie jaar voorzitter van het parlement was, bepleit een verbetering van de betrekkingen met Moskou en 'een sociaal georiënteerde benadering van economische hervormingen'. Door zijn tegenstanders wordt hij steevast afgeschilderd als Kremlin-apparatsjik. Maar welbeschouwd ontlopen de Sovjet-carrières van de leeftijdgenoten Snegur en Lucinschi elkaar niet veel.

Petru Lucinschi (1940) sloot zich al vroeg aan bij de jongerenafdeling van de Communistische Partij, de Komsomol, van Sovjet-republiek Moldavië. In 1967 bracht hij het tot eerste secretaris, een functie die hij vier jaar bekleedde. Voorts was hij twee jaar lang hoofd van de plaatselijke afdeling van de CP in de hoofdstad Chisinau.

Na enkele politieke omzwervingen door de Sovjet-Unie werd hij eerste secretaris van het Centraal Comité van de CP van Moldavië, tot de onafhankelijkheid. Kort daarop aanvaardde hij de functie van ambassadeur van zijn land in Moskou, om in 1993 terug te keren als voorzitter van het parlement.

Lucinschi is altijd warm voorstander gebleven van een goede band met Rusland; dit terwijl Snegur juist rigoureus met zijn verleden heeft gebroken en de betrekkingen met Roemenië verder wil aanhalen. Tweederde van de 4,3 miljoen Moldaviërs spreekt Roemeens en voelt zich verbonden met dat buurland, waaruit Stalin in de Tweede Wereldoorlog het leeuwendeel van Moldavië schiep.

Van de angst die deze toenadering de etnische Russen in Moldavië (13 procent van de bevolking) inboezemt, heeft Lucinschi dankbaar gebruik gemaakt. De vrees voor de vorming van een 'Groot-Roemenië' bracht de Russisch-sprekende minderheid in de regio Trans-Dnjestrië er in 1990 toe zich onafhankelijk te verklaren, hetgeen in 1992 leidde tot een bittere strijd met de regeringstroepen van Snegur. De oorlog is ten einde, maar nog steeds bevindt zich een Russische vredesmacht in Trans-Dnjestrië.

'De Roemenen zijn onze broeders, maar we hebben wel elk een eigen huishouden', benadrukte de nieuwe president de afgelopen twee weken om dan op zijn stokpaardje te klimmen: 'Rusland is nog steeds een groots en sterk land en daarmee dienen we te allen tijde rekening te houden.'

En waar tijdens de eerste verkiezingsronde op 17 november - toen Lucinschi met krap 28 procent ver achterbleef bij zijn rivaal, die 38,7 procent behaalde - in Trans-Dnjestrië nauwelijks werd gestemd, leek het de etnische Russen zondag toch de moeite waard zich naar de randen van hun regio te begeven, waar stemhokjes waren ingericht.

Een behoorlijk aantal van deze 420 duizend stemgerechtigden heeft Lucinschi weliswaar goed geholpen, zij vormen niet de enige factor waaruit zijn zege kan worden verklaard. Belangrijk ook was de steuntoezegging van de Agrarische Partij en de communisten, die hun kandidaten terugtrokken na de eerste ronde. Zij riepen hun achterban op te stemmen op de 'sociaal-democraat', die beloofde 'het wilde kapitalisme' aan banden te leggen omdat het in zijn visie de belangrijkste oorzaak is van de verpaupering van het land.

Vele Moldaviërs hebben de hoop op Lucinschi gevestigd als de man die de economische teloorgang van de agrarische republiek een halt kan toeroepen. De abrupte overgang van een centraal geleide naar een liberale economie heeft zoals in zo veel landen in het voormalige Sovjet-blok de levensstandaard ernstig aangetast. Het land kan inmiddels tot de armste van Europa worden gerekend.

Ook in dit verband wordt de nieuwe president niet moe erop te wijzen dat Moldavië afhankelijk is van Rusland, bijvoorbeeld voor zijn energievoorziening. Zodat de economische ellende de Moldaviërs ertoe brengt de blik weer naar het oosten te richten. Niet alleen de burgers, ook de pers. En zelfs de kerk.

Karin Veraart

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.