Onder druk veroordeelt Trump rechts-extremisten alsnog: 'Racisme is een kwaad'

De Amerikaanse president Donald Trump heeft maandag een draai van 180 graden gemaakt door alsnog de rechts-extremisten te veroordelen die dit weekeinde verantwoordelijk waren voor dodelijk geweld en chaos in de stad Charlottesville. Trump stond onder druk, ook in zijn eigen partij, om zijn eerdere halfslachtige verklaring aan te scherpen.

President Trump tijdens zijn korte toespraak over extreem-rechts geweld in Charlottesville afgelopen weekend en racisme in de VS Beeld reuters

'Racisme is een kwaad. Zij die in naam daarvan geweld veroorzaken, zijn criminelen en schurken, inclusief de Ku Klux Klan, neonazi's, blanke racisten en andere haatzaaiende groeperingen', zei de president maandag. Hun gedrag is onverenigbaar zijn met de waarden 'waar wij Amerikanen aan hechten', aldus Trump, voor even weer in het Witte Huis, tijdens een onderbreking van zijn 'werkvakantie' op een golfclub bij New York. 'We veroordelen deze flagrante uiting van haat, fanatisme en geweld.'

De president sprak bovendien zijn leedwezen uit over de dood van de 32-jarige Heather Heyer. Zij kwam om het leven toen een man met een auto op een groep demonstranten in Charlottesville inreed. Enkele tientallen anderen raakten gewond. De betogers hadden het aan de stok gekregen met rechts-extremisten die zich keerden tegen het weghalen van een standbeeld van generaal Robert E. Lee, een symbool van slavernij en racisme.

Neonazi's

De automobilist die het op de menigte voorzien had, werd in Amerikaanse media geïdentificeerd als een man met radicaal-rechtse opvattingen. Volgens een oud-leraar voelde de 20-jarige James Alex Fields zich verwant met neonazi's.

In eerste instantie had Trump weliswaar de aanslag veroordeeld, maar zonder met een beschuldigende vinger te wijzen naar deze of gene groep. 'Haat, onverdraagzaamheid en geweld' komt 'van vele kanten', zei Trump zaterdag - waarbij hij met handgebaren de nadruk legde op 'vele kanten'.

Die reactie kwam hem op veel kritiek te staan van zowel Democraten als Republikeinen - zijn partijgenoten. Trump had volgens hen expliciet rechts-extremisten moeten veroordelen.

Schade beperken

Het Witte Huis probeerde zondag al de schade te beperken. Een anonieme zegsman sprak in een verklaring met zoveel woorden over de Ku Klux Klan en neonazi's, maar daarmee verstomde de roep niet om een publieke en persoonlijke verklaring van de president.

Uiteindelijk kwam die er nadat Trump overleg had gepleegd met zijn minister van Justitie, Jeff Sessions, en FBI-directeur Christopher Wray. Justitie zal hard optreden, zei Sessions, die de aanslag als 'binnenlands terrorisme' bestempelde. Maar hij nam het in tv-interviews ook op voor Trump, die volgens hem oprecht 'geschokt' was.

Trump drong maandag aan op 'nationale eenheid', maar met zijn aanvankelijk terughoudende reactie had hij niet alleen politici tegen zich in het harnas gejaagd. Een van zijn economische adviseurs gaf er uit protest de brui aan. De Afrikaans-Amerikaanse topman van de farmaceutische producent Merck, Kenneth Frazier, zei dat Amerikaanse leiders moeten opkomen voor 'het Amerikaanse ideaal dat alle mensen als gelijken geschapen zijn'. Trump reageerde fel; hij zei dat Frazier beter zijn tijd kan besteden aan het verlagen van de extreem hoge prijzen van medicijnen.

Frazier is niet de eerste adviseur die opstapt uit onvrede over uitspraken en daden van de president. Oud-Uber-topman Travis Kalanick kon zich niet vinden in diens anti-immigratiepolitiek. Tesla-baas Elon Musk stapte op omdat Trump de VS terugtrok uit het klimaatakkoord van Parijs.

Nationalisten, neonazi's en andere rechts-radicale groepen maken zich inmiddels op voor een nieuwe demonstratie. Bij een universiteit in Texas willen ze betogen onder het motto 'White lives matter'. De initiatiefnemers zeggen geïnspireerd te zijn door 'Charlottesville'.

Bekijk hier beelden van het gewelddadige weekend in Charlottesville.

Wat is de rol van Trumps presidentschap?
Dreiging en tweespalt alom, het hangt in de lucht als een zware onweerswolk die langzaam voor de zon schuift. Trump geeft ultrarechts nieuwe hoop.

Dode bij extreemrechtse mars

Tijdens een demonstratie van extreemrechtse nationalisten in het Amerikaanse Charlottesville reed zaterdag een automobilist in op een groep tegendemonstranten.

Trump weigert extreemrechts bij de naam te noemen
Hij weigerde de extreemrechtse demonstranten te veroordelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden