Onder de rook van Rotterdams vliegveld: 'Als het aantal vluchten toeneemt, ga ik hier weg'

Vliegtuigen van en naar Rotterdam The Hague Airport vliegen regelmatig naast de standaardroute. Piloten nemen de bochten dan iets te ruim. Gevolg: boze bewoners die kriegelig worden van het lawaai. 'Wij horen hier ieder toestel.'

De geluidsoverlast van Rotterdam The Hague Airport in de wijk Schiebroek is groot. Beeld Raymond Rutting

Richard Abbenhuis wordt iedere ochtend om zeven uur wakker. Niet omdat zijn wekker gaat, maar omdat er een vliegtuig vol vakantiegangers langs zijn huis raast. Weer rustig verder slapen lukt niet. Het gebulder herhaalt zich tussen zeven en acht uur 's ochtends iedere vijf minuten, ook in het weekend. 'Vroeger zag je hier nooit vliegtuigen, maar sinds een jaar of drie vliegen ze heel dichtbij', vertelt hij in de betegelde achtertuin van zijn benedenwoningen in Rotterdamse wijk Schiebroek.

Op een grote kaart laat hij zien waar zijn jaren vijftig flatje ligt ten opzichte van Rotterdam The Hague Airport (RTHA): haaks op het einde van de landingsbaan op meer dan een kilometer afstand. 'We zouden de vliegtuigen hier niet moeten zien. Maar in plaats van rechtdoor te vliegen over het industrieterrein buigen ze te vroeg rechtsaf en vliegen rakelings over de wijk', legt hij uit. Op de tuintafel liggen flyers van actiegroep Bewoners Tegen Vliegtuigoverlast. Abbenhuis heeft van het verzet tegen de vliegtuigherrie bijna een dagtaak gemaakt.

Vanaf de verkeerstoren is te zien hoe de landingsbaan van het Rotterdamse vliegveld midden tussen de woonwijken ligt. Rechts ligt Schiebroek, grotendeels verborgen achter een rij hoge bomen, links Berkel en Rodenrijs. Aan de zuidkant Schiedam en Vlaardingen. 'Kijk, die is onderweg naar Schiphol', zegt luchtverkeersleider Mark die vanwege de veiligheid niet met zijn achternaam in de krant mag. Hij wijst door de grote ruit van de verkeerstoren naar een vliegtuig dat hoog overvliegt.

Afwijkende routes

'Het is mijn taak om de stromen vliegtuigen in elkaar te vlechten zodat de Rotterdamse vliegtuigen veilig kunnen starten en landen.' Hij opent een dik boek waarin de standaard vluchtroutes beschreven staan. In alleen voor piloten begrijpelijk taal staat de route WOODY 1A beschreven: vlieg in noordoostelijke richting over het industrieterrein en maak ter hoogte van het Lage Bergse bos een flauwe bocht naar rechts. 'Zo gaat een vliegtuig precies tussen de woonwijken door in plaats van eroverheen.' Vliegtuigen mogen alleen van deze route afwijken als ze daartoe opdracht krijgen van de luchtverkeersleiding. Bijvoorbeeld bij slecht weer of als er een ander vliegtuig in de weg zit. 'En dan alleen als veiligheid in gevaar is en vliegtuigen te dicht bij elkaar dreigen komen,' legt Mark uit.

Abbenhuis vermoedt dat het afwijken van de vluchtroute eerder regel is dan uitzondering. Als vliegtuigen namelijk netjes de WOODY 1A zouden vliegen, zou hij de Boeings niet moeten zien, vertelt hij. Zijn verhaal wordt onderbroken door een oorverdovend geraas. 'En dat is niet eens een vliegtuig van Transavia. Die zijn nog erger, dan kan je helemaal niet meer met elkaar praten.'

Op een groot zwart radarscherm laat luchtverkeersleider Mark zien hoe druk het is boven de Randstad. Het wemelt er van de vliegtuigen, weergegeven als groen codes. Het luchtruim van Schiphol grenst pal aan dat van RTHA. Een deel van de Rotterdamse luchtverkeersleiding zit daarom sinds 2002 op Schiphol. Mark normaal gesproken ook. Hij regelt dan het Rotterdamse vliegverkeer via de radar zonder de vliegtuigen te kunnen zien. 'Soms gebruik ik een stukje luchtruim van Schiphol en dan is het handig dat ik dat direct kan overleggen. Of Schiphol vraagt mij toestemming om binnen het luchtruim van RTHA te vliegen', legt hij uit.

Het vliegveld erkent dat er door drukte regelmatig van de standaardroutes wordt afgeweken. 'Die afwijking heeft te maken met interferentie met verkeer van Schiphol. Op het moment dat er conflicten zijn, dan wordt ervoor gekozen het Rotterdamse verkeer een andere kant op te sturen. Voor de omgeving is dat vervelend', zegt Steven van der Kleij van RTHA. Hoe vaak dat voor komt wordt niet structureel bijgehouden. 'Wij gaan altijd voor de veilige oplossing', is de verklaring van de luchtverkeerleiding. Uit een onderzoeksrapport van luchtvaartonderzoeksbureau To70 blijkt dat in 2012 en 2013 zestig procent van de vluchten afweek van de route. Abbenhuis maakt zich hier boos over. 'Als er file staat op de snelweg, mag je ook niet zomaar over de vluchtstrook gaan rijden.'

Waarom zoveel vluchten?

Als de groei van het eerste kwartaal doorzet, gaat de nationale luchthaven Schiphol dit jaar zeker door het maximum van 500 duizend vluchten per jaar. Vier redenen waarom zo vaak van en naar Nederland wordt gevlogen.

Drie keer zoveel klachten

Cijfers van de Rotterdamse milieudienst DCMR bevestigen de ervaringen van de inwoners van Schiebroek. In drie jaar tijd verdrievoudigde het aantal klachten over vliegtuigherrie - in 2016 werd er meer dan twaalf duizend keer geklaagd - terwijl in die periode het aantal vluchten amper toe nam. Het vliegverkeer vanaf Schiphol steeg in die periode wel met twaalf procent. Ook daar nam het aantal klachten van omwonenden fors toe, net als rondom het vliegveld in Eindhoven. In Overijssel verzetten omwonenden zich nu al tegen de toekomstige overlast van vliegveld Lelystad. Omdat Schiphol niet veel verder kan groeien wordt Lelystad de komende jaren flink uitgebreid. Van der Kleij denkt niet dat Schiphol de boosdoener is voor de toegenomen overlast in Rotterdam: 'Meldingen en overlast lopen niet altijd synchroon. Als de luchthaven in het nieuws is, neemt het aantal meldingen ook toe.'

De toegenomen herrie in de achtertuin van Abbenhuis heeft waarschijnlijk nog een oorzaak: het tolerantiegebied aan beide zijde van de route. 'De vluchtroute is niet een strak lijntje zoals je het op de kaart ziet. De bochtstraal is afhankelijk van de snelheid van het vliegtuig en van het weer. Als het bijvoorbeeld heel erg hard waait, dan wordt die bocht iets krapper of wijder', legt luchtverkeersleider Mark uit. Voor Abbenhuis maakt die marge waarschijnlijk precies het verschil tussen rustig doorslapen en wakker worden om zeven uur. Het tolerantiegebied van WOODY 1A overlapt met de rand van de woonwijk Schiebroek. Onderzoek van DCMR naar de vertrekroutes in zuidelijke richting bevestigt dit patroon. De milieudienst concludeert dat Schiedammers vaker vliegtuigen horen overvliegen omdat piloten de bocht te ruim nemen en dichter bij de woonwijken komen.

Voor Arnold Vermeijden, verderop in de wijk, maakt het niet uit welke route de vliegtuigen nemen. 'Wij horen hier ieder toestel', vertelt hij in de woonkamer van zijn doorzonwoning op een paar honderd meter afstand van het de landingsbaan. Vermeijden wijdt de toegenomen herrie in zijn straat voornamelijk aan de nachtvluchten en helikopterlandingen.'De afgelopen jaren is de overlast gigantisch toegenomen. Ik word er vaak 's nachts wakker van. Officieel sluit de luchthaven om elf uur maar er zijn allerlei uitzonderingen. Bijvoorbeeld voor het vliegtuig van de koning.' Ook helikopters en de privévliegtuigen van Shell mogen 's nachts landen.

De inwoners van Schiebroek vrezen dat de komende jaren de herrie alleen maar gaat toenemen. RTHA, een volle dochter van de Schiphol Group, wil uitbreiden. In tien jaar tijd moet het aantal passagiers verdubbeld zijn. Omdat de landingsbaan geen grotere vliegtuigen aan kan, betekent dit een verdubbeling van het aantal passagiersvliegtuigen. Abbenhuis vindt dit onacceptabel: 'Het Rotterdamse vliegveld is het enige in Nederland dat zo dicht bij een woonwijk ligt. Nog meer vluchten hier kan gewoon niet. Ook niet vanwege de veiligheid.'

Beeld anp

Uitbreidingsplannen

Donderdag debatteert de Rotterdamse gemeenteraad over de uitbreidingsplannen. De gemeente Rotterdam moet een advies over een nieuw luchthavenbesluit uitbrengen aan demissionair Staatssecretaris Dijksma. Het stadsbestuur van Rotterdam en de omringende gemeenten zijn voorlopig niet enthousiast over de groeiplannen. Uit een onderzoek onder omwonenden blijkt dat er geen draagvlak is voor uitbreiding van de geluidsruimte.

Abbenhuis zit donderdag namens Bewoners Tegen Vliegtuigoverlast bij de raadsvergadering. 'De situatie is nu al onhoudbaar. Als het aantal vluchten verder toeneemt, ga ik hier weg', verzucht hij. Ook Vermeijden overweegt het huis waar hij al zijn hele leven woont te koop te zetten. Hij kocht het jaren geleden van zijn ouders. 'Je weet natuurlijk dat je naast een luchthaven gaat wonen. Maar niemand vertelde erbij dat ze ongebreideld zouden gaan groeien.'

Lees ook

Aantal vliegreizen van en naar Nederland stijgt opnieuw fors, hoe kan dat toch?
Als de groei van het eerste kwartaal doorzet, gaat de nationale luchthaven Schiphol dit jaar zeker door het maximum van 500 duizend vluchten per jaar. Vier redenen waarom zo vaak van en naar Nederland wordt gevlogen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden