Onder de klinkers de Romeinen

In het Limburgse heuvelland liggen de rudimenten van Romeinse nederzettingen langs de Via Belgica. Historische vondsten worden in het Thermenmuseum in Heerlen geëxposeerd.

Als je dagen aaneen tussen Romeinse resten zit, kleurt dat natuurlijk je blik. Brokken bleke Kunrader kalksteen liggen in een vers gegraven greppel langs de weg tussen Voerendaal en Ransdaal. Ze leiden bij conservator Karen Jeneson van het Thermenmuseum in Heerlen snel tot argwaan. 'Ik vraag me af... Toch even kijken.'


Hebben aannemers hier soms millennia oude geschiedenis op de schop genomen? De Romeinen die zich aan het begin van de jaartelling in Limburg vestigden, benutten het gesteente uit de naburige groeven voor de fundering van gebouwen. Restanten ervan kunnen best nog wat belangwekkends aan botsplinter of potscherf bevatten. Daar moet je omzichtig mee omgaan. Jeneson, archeoloog, daalt op haar bergschoenen het talud af en beent door de modderige bedding. Soms zakt ze door de knieën en raapt iets uit de löss op. Een stuk geëmailleerd porselein. Een hompje gesinterde baksteen. 'Nee, dit moet recentere bebouwing zijn geweest.' Het klinkt als een geruststelling.


Dat de antenne op scherp staat, laat zich makkelijk verklaren. In dit heuvelland liggen onder de lagen Limburgse klei fragmenten van de Romeinse weg waarlangs aan weerszijden nederzettingen en uitspanningen hier en daar uitgroeiden tot echte steden, zoals Mosa Trajectum (Maastricht), Coriovallum (Heerlen) en, over de Duitse grens, Juliacam (Julich). Of de Romeinen zelf voor deze verbinding een titel gebruikten is twijfelachtig, maar opgravers uit de vorige eeuw gaven de weg, die begon in Boulogne-sur-Mer en ophield in Keulen, wel een naam: de Via Belgica.


Over het traject trokken de legioenen oostwaarts naar de Rijn, de grens van het keizerrijk. Ook de bevoorrading van de tienduizenden soldaten verliep grotendeels langs deze route. Hoewel de oorspronkelijke baan vrijwel geheel is verdwenen onder de löss en het asfalt en het beton van recentere verbindingen, trekt de Via nog altijd een spoor door Limburg.


Vanaf het Thermenmuseum, dat de overblijfselen van een imposant Romeins publiek badhuis onder het dak heeft, had conservator Jeneson met zekere tred letterlijk de weg gewezen. Daar liep 'ie, precies tussen de Valkenburgerweg en de Corvalliumstraat. Bijna voor de voordeur van het museum kruiste de heerweg eerst nog een andere vitale ader, die van Aken naar Xanten. Verderop, na het passeren van de Geleenbeek, in die bruingele vlakte, lag een grafveld, over een lengte van 800 meter. Kijk ook door de glasplaat in de vloer van het makelaarskantoor, dan heb je zicht op de gewelven van een kelder uit de Romeinse tijd; er ligt nog een amfoor.


Door de komst van de mijnen en de aanleg van nieuwe wijken is veel geruimd, maar in dit stuk van Heerlen schuilt het imperium nog vlak onder de straatklinkers, stoeptegels en graszoden.


Lees verder op pagina 2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden