Ondanks tientallen doden weten Palestijnen niet van wijken: 'Ooit ontsnappen we uit Gaza'

Tientallen doden zijn er de afgelopen weken al gevallen bij demonstraties in de Gazastrook. Maar de Palestijnen weten niet van wijken: ze willen door de hekken heen breken die Gaza scheiden van Israël.

Een Palestijnse vrouw gooit stenen in de richting van de door Israëlische militairen bewapende grens. De soldaten schieten met scherp. Foto REUTERS

Voor Ahmed Naem uit Gaza moet het, voorlopig, de mooiste dag van zijn leven worden. Hij heeft vrijdag een reusachtige vlieger in de kleuren van de Palestijnse vlag opgelaten en over de ongenaakbare grens met Israël weten te sturen. 's Avonds zal de 19-jarige, bij leven en welzijn, het 3 kilometer lange koord doorknippen. Dan landt de vlieger ergens op Israëlisch grondgebied, 'waar wij thuishoren'.

Stenen en brandbommen

Naem is een van de tienduizenden Palestijnse demonstranten die, voor de derde vrijdag op rij, het Israëlische leger in het grensgebied tarten. Autobanden worden verbrand, evenals Israëlische vlaggen. Er worden stenen en brandbommen gegooid, en pogingen gedaan een splinternieuwe prikkeldraadversperring omver te trekken. Dat er zeker een dode en honderden gewonden vallen, is voor de jonge Palestijn geen reden op te geven, evenmin als voor de vele leeftijdgenoten die met hun ziel onder de arm lopen.

Geld voor een universitaire studie is er niet in de Gazastrook, de jeugdwerkloosheid is volgens de VN hoger dan ooit. De grenzen van de Palestijnse kustenclave worden al meer dan tien jaar vrijwel dicht gehouden door Israël om het islamistische Hamas-bestuur te straffen. Een jongen die sinds een schotwond op de eerste protestdag op krukken loopt, spreekt de woorden uit die hier tot een mantra zijn geworden: 'We hebben niets te verliezen.'

Een Palestijnse demonstrant werpt een steen. Foto EPA

Ontsnappen uit Gaza

'Op een dag zullen we ontsnappen uit Gaza. Dat zal de allermooiste dag zijn', zegt Naem. Zijn vrienden moedigen hem aan nog wat verder te gaan dan het oplaten van de vlieger, wat toch vooral een symbolische actie is: knip het hek door dat Gaza van Israël scheidt. 'Natuurlijk durf ik dat', zegt hij, al weet hij dat hij een makkelijke prooi is voor Israëlische scherpschutters. Demonstraties in het grensgebied hebben sinds eind maart zeker 31 Palestijnen het leven gekost. Meer dan 1.700 mensen moesten de afgelopen weken in ziekenhuizen worden opgenomen, volgens de opgave die het ministerie van Volksgezondheid in Gaza vrijdagavond doet.

Donderdag, toen Israël de Holocaust herdacht, zei minister van Defensie Avigdor Lieberman dat de Palestijnen geen schijn van kans maken 'als ze onze staat willen vernietigen'. Het schieten op demonstranten, die al dan niet een bedreiging vormen voor de militairen aan de grens, had zijn zegen. Vrijdag twittert Lieberman dat de Palestijnen zijn waarschuwingen kennelijk begrepen hebben. Niettemin worden er tientallen met schotwonden afgevoerd. Ook vuurt het leger op grote schaal traangas af, waardoor demonstranten happend naar adem en kotsend op de grond vallen.

De catastrofe

De Palestijnen willen hun protesten volhouden tot 15 mei, daags na Israëls viering van zeventig jaar onafhankelijkheid. Palestijnen spreken over de Nakba, de catastrofe. Meer dan 700 duizend inwoners van het voormalige Britse mandaatgebied Palestina sloegen in 1948 op de vlucht of werden verdreven. De meeste inwoners van Gaza, zo'n tweederde van de twee miljoen, zijn nazaten van die vluchtelingen.

Het zijn niet alleen jongeren die de uitzichtloosheid van hun bestaan noemen als reden voor hun opkomst. Ouderen en gezinnen verzamelen zich in de vijf tentenkampen die zijn uitgegroeid tot centra van het protest. De 41-jarige Sager Harb Ammen Saad heeft twee kinderen meegenomen. Waarom stelt hij het leven van zijn 10-jarig zoontje en 7-jarig dochtertje in de waagschaal door zich tot vlak bij de Israëlische grens te wagen? De vraag ergert hem zichtbaar: 'God zal hen beschermen.'

Vlammende toespraken

In de tentenkampen wordt gebeden, gezongen over vrijheid en een waardig bestaan, en er klinken vlammende toespraken. De extremistische Hamas-beweging, ruim tien jaar aan de macht in Gaza, probeert mee te deinen op de golven van onvrede. Hamas-leider Ismail Haniyeh maakte een rondgang lang de kampen en sloeg ferme taal uit. 'We zullen de muren van de blokkade afbreken en terugkeren naar heel Palestina', zei hij deze week in Shejaiya, staand onder een billboard met portretten van Nelson Mandela, Martin Luther King en Mahatma Gandhi en hun uitspraken over vreedzaam verzet. In de 'zomeroorlog' die Israël en Hamas in 2014 voerden, was Shejaiya een van de zwaarst gebombardeerde gebieden. Niet de machthebbers van Hamas maar buitenlandse donoren zorgden voor de wederopbouw.

De bemoeienis van Hamas, of welke Palestijnse groepering dan ook, wordt door veel demonstranten niet op prijs gesteld. Niemand zwaait met de vlag van Hamas. 'Het is de stommiteit van onze leiders dat ons leven zo ellendig is', zegt de 29-jarige Shareen Nasrallah. Ook de Palestijnse Autoriteit onder leiding van president Mahmoud Abbas moet het ontgelden. Abbas, die op de bezette Westelijke Jordaanoever zetelt, doet al jaren vergeefse pogingen om de absolute macht van Hamas in Gaza over te nemen.

Shareen heeft de aansporingen van Hamas niet nodig. Hamas spreekt over 'het recht op terugkeer', voor haar gaat het om veel meer: 'Het recht om te leven, om te bestaan.' Wat niet wegneemt dat ze het op prijs zou stellen als Hamas haar één enkele raket schenkt: 'Die schiet ik meteen af op Israël.' Dat Hamas de demonstranten vooral verbaal steunt, blijkt ook uit het feit dat de organisatie sinds het uitbreken van de protesten haar rakettenarsenaal niet heeft aangesproken.

De 56-jarige Hanan Dhair, die met Shareen naar de demonstratie is gekomen, vindt het wel goed dat Hamas de wekelijkse protesten bestempelt als de 'Mars van de Terugkeer'. Haar ooit welgestelde familie had een enorme lap grond in Jaffa, pal ten zuiden van Tel Aviv. Of terugkeer realistisch is? 'Ja, als we maar blijven protesteren, zal de wereld onze boodschap begrijpen. Israël zal zwichten.'

Meer over