Ondanks alle beleidsadviezen weten we: op de loongolf zal het lang wachten zijn

Beeld de Volkskrant

En nu moeten van het IMF de lonen ook omhoog. Eerder zei De Nederlandsche Bank het al, en het Centraal Planbureau, waarmee we een substantieel deel van de economen die in Den Haag beleidstechnisch iets voorstellen hebben gehad.

Deze week zei de Nederland-analist van het Internationaal Monetair Fonds - hij was op bezoek in Nederland en hield een presentatie voor de pers - dat ook hij het vindt: dat getrut van werkgevers die 'concurrentiepositie!' krijten zodra iemand heel voorzichtig om een beetje erbij vraagt, is onzin. Het gaat goed met de economie en om dat zo te houden is het van belang dat de extra verdiensten niet alleen worden rondgepompt via overheid en bedrijfsleven, maar dat ook de gewone werkende mens geld overhoudt - en vervolgens uitgeeft, dat vooral. Het bedrijfsleven is winstgevend genoeg om zijn eigen mensen beter te belonen, zegt de IMF-vertegenwoordiger, en de overheid zou vakbonden kunnen 'aanmoedigen' om hogere lonen te vragen. Niet uit sociale overwegingen of omdat het 'eerlijk' zou zijn, want daar doen dit soort instituties niet aan, maar omdat geld moet rollen en het handig is als de vraag niet alleen vanuit het buitenland komt maar ook van koopkrachtige consumenten van eigen bodem.

Klinkt als een indrukwekkende coalitie. Zal wel móéten gebeuren dan.

Het gaat niet gebeuren. Of nauwelijks.

Omdat de Nederlandse regering graag heeft dat andere landen zich aan de IMF-adviezen houden die ze zelf langdurig negeert als het zo uitkomt - denk aan de dringende en uitstekend onderbouwde adviezen om te kappen met de hypotheekrenteaftrek uit de jaren negentig.

Omdat de Nederlandse overheid als grootste werkgever van Nederland weinig aanvechting vertoont om zelf een loongolfje onder de eigen werknemers in te zetten en zo te laten zien dat het helemaal niet zo ingewikkeld is.

Omdat een groeiend deel van de werknemers uit zzp'ers bestaat met vaak weinig onderhandelingsmacht.

En bovenal omdat de werknemersmacht van de mensen in vaste dienst almaar verder versnipperd raakt. De grootste vakbond, de FNV, is inmiddels zoveel leden kwijtgeraakt dat werkgevers tegenwoordig cao's afsluiten buiten de FNV om. Soms met andere, kleinere vakbonden. Soms zelfs met de eigen ondernemingsraad, buiten de vakbonden om. Het Financieele Dagblad liet het uitrekenen: in de afgelopen drie jaar is FNV anderhalf miljoen werknemers kwijtgeraakt: zij vallen onder arbeidsovereenkomsten die zonder tussenkomst van de FNV zijn afgesloten.

Dat kun je zien als gezonde concurrentie: in een ideale wereld zullen werknemers zich aansluiten bij de vakbond die de beste onderhandelingsresultaten eruit sleept, de vetste loonstijgingen, de aantrekkelijkste voorwaarden.

Bij de FNV zien ze dat begrijpelijkerwijs anders: bij de concurrerende CNV 'hebben ze Judas herontdekt', en 'wíj gaan niet akkoord met verslechteringen'. Slecht verliezen is een kunst en met rancuneuze suggesties dat andere vakbonden verraad plegen aan de arbeidersstrijd schiet niemand iets op.

Tegelijk kun je je afvragen of de versplintering aan werknemerszijde niet betekent dat het afdwingen van hogere lonen en fatsoenlijke arbeidsomstandigheden moeilijker zal worden. Volgens de werkgevers zijn cao's die met kleinere partijen zijn afgesloten niet per se slechter. Maar wie de anti-FNV taal hoort in werkgeverskringen - over 'belachelijke looneisen' - weet: op de loongolf zal het lang wachten zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.