Vijf vragenLerarentekort

Onbevoegden mogen lesgeven op basisscholen in grote steden: lapmiddel of reddingsboei?

Basisscholen in vijf grote steden mogen na de zomervakantie onbevoegden voor de klas zetten om het lerarentekort aan te vullen. Het betreft een vierjarig experiment. Is dit alleen gaten stoppen in de lesroosters of juist een verbetering van het onderwijs?

Een leeg klaslokaal op de Globettroter school in Rotterdam. Beeld SOPA Images/LightRocket via Gett

Wat houdt het experiment in?  

Komend schooljaar mogen basisscholen in vijf grote steden docenten zonder pabodiploma les laten geven. Het gaat om scholen in Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Den Haag en Almere  –  de vijf steden waar het lerarentekort op dit moment het prangendst is. Schoolbesturen die willen meedoen aan het experiment hebben tot begin juni tijd om een aanvraag in te dienen bij het ministerie. Wordt die goedgekeurd dan mogen ze na de zomervakantie ‘professionals’ van buiten het onderwijs voor de klas zetten. Denk bijvoorbeeld aan een theaterdocent, een muziekleraar of een ict-expert.

Dus iedereen kan straks basisschoolleraar worden?

Dat niet. Uiteraard geldt nog altijd dat wie voor de klas wil staan, in het bezit moet zijn van een verklaring omtrent het gedrag (vog). Ook mogen de ‘professionals’ alleen vakken buiten het ‘kerncurriculum’ geven. Vakken als taal en rekenen blijven het domein van de gediplomeerde docent. Ook mag een school een onbevoegde leraar niet meer dan 22 uur per maand inzetten. Dit komt neer op maximaal één dag per week.

Het experiment loopt vier jaar. In die tijd wordt ook onderzocht wat het gevolg is voor bijvoorbeeld de onderwijskwaliteit, de werkdruk en het lerarentekort. En of de uitkomsten van het experiment  ‘voldoende grond bieden’ om de wet aan te passen, zodat in de toekomst meer scholen onbevoegden kunnen inzetten.

Het lerarentekort is al groot en zal de komende jaren verder groeien. Goed idee dus?

Hierover verschillen de meningen. Onderwijsvakbond Aob is fel tegen. Voorzitter Eugenie Stolk riep minister Slob maandag in een brief op het plan terug te trekken. Het experiment ‘degradeert’ het beroep leraar, schrijft ze, ‘en brengt risico’s mee voor de onderwijskwaliteit’. Bovendien zou het plan het lerarentekort verhullen, zonder ‘de achterliggende oorzaak’ aan te pakken. Met andere woorden: de minister kan beter geld uittrekken om de lerarensalarissen te verhogen en de werkdruk te verlagen.

En de voorstanders, wat zeggen die?

Minister Arie Slob maakte de maatregel vorige week bekend, maar dit plan komt niet uit zijn koker. Afgelopen maanden hebben de vijf steden met de grootste lerarentekorten noodplannen gemaakt. In al die plannen stond ook de mogelijkheid om ‘externen’ voor een dag of een dagdeel in te zetten. Aan die wens komt de minister nu tegemoet.

Dat de bedenkers van de noodplannen nu een gat in de lucht springen, is teveel gezegd. Arnold Jonk, bestuurder van de Amsterdamse scholenkoepel Samen Tussen Amstel en IJ, en coördinator van de Amsterdamse noodplannen. is het in veel opzichten eens met de Aob. ‘We moeten voorkomen dat onbevoegden voor de klas normaal worden: het is geen duurzame oplossing voor het lerarentekort. Dit is een noodoplossing die alleen acceptabel is als het tijdelijk is.’ In de tussentijd moet er minstens zo hard gewerkt worden aan fundamentele oplossingen, zegt Jonk. ‘Zoals het verbeteren van het werven en behouden van docenten. Omdat het leven in Amsterdam duurder is, en de tekorten groter, moeten onze leerkrachten ook een toeslag krijgen.’

Dit is dus een lapmiddel, geen echte oplossing? 

Joke Middelbeek vindt van niet. De bestuursvoorzitter van stichting Westelijke Tuinsteden is blij met het experiment. De zestien Amsterdamse scholen die onder het bestuur vallen, gingen in december een week dicht. Uit protest tegen het lerarentekort en om te bedenken hoe ze  ondanks alles toch goed onderwijs konden bieden.

De uitkomst in een notendop: meer hulp van ‘professionals’ van buitenaf. Middelbeek: ‘Onze docenten kunnen prima een biologieles geven, maar kinderen leren misschien wel meer als ze op pad gaan met een bioloog.’ De onderwijskwaliteit gaat op die manier omhoog, verwacht Middelbeek, en de werkdruk voor leraren omlaag. 

De scholen van de Westelijke Tuinsteden zijn al begonnen met het aannemen van nieuwe krachten. ‘Dat zijn bijvoorbeeld musici of mensen uit de wetenschap die wel een pedagogische bevoegdheid hebben, maar niet specifiek een pabodiploma.’ In totaal wil de stichting zo’n 15 tot 20 ‘externe professionals’ in dienst nemen, voor één tot twee dagen per week.

Het sluiten van kleine basisscholen in Amsterdam en Utrecht kan het lerarentekort met tientallen docenten terugdringen. Dat stelde de Onderwijsinspectie onlangs in haar jaarlijkse verslag. 

De Huizingaschool is een van de zestien scholen in Amsterdam die in december een week sloten. Uit protest, maar ook om onorthodoxe maatregelen te verzinnen om de gevolgen van het lerarentekort te beperken. ‘We voelen dat we leerlingen tekort doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden